Đồng Nai nghiên cứu đẩy mạnh phát triển logistics đường thủy

Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Hồ Văn Hà mới làm việc với Sở Xây dựng cùng các sở, ngành liên quan để nghe báo cáo dự thảo Đề án phát triển hệ thống giao thông đường thủy nội địa kết nối khu vực phía Bắc thành phố với sông Đồng Nai, định hướng phát triển logistics đa phương thức giai đoạn 2030-2050.

Theo Sở Xây dựng Đồng Nai, đề án được xây dựng trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa tại khu vực phía Bắc thành phố ngày càng gia tăng, trong khi hệ thống giao thông đường bộ đang chịu áp lực lớn. Đề án hướng đến khai thác hiệu quả lợi thế của tuyến sông Đồng Nai, từng bước chuyển một phần lưu lượng hàng hóa từ đường bộ sang đường thủy, qua đó giảm ùn tắc, tiết kiệm chi phí logistics và nâng cao năng lực kết nối.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, đơn vị tư vấn đề xuất phát triển tuyến vận tải thủy trên sông Đồng Nai, kết nối khu vực phía Bắc thành phố với Cảng Phước An, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và các cảng trong vùng.

Theo phương án nghiên cứu, hệ thống hạ tầng sẽ được đầu tư đồng bộ, trong đó có cảng trung chuyển Trị Ankết hợp cảng cạn (ICD). Đồng thời, tĩnh không các cầu Ghềnh, Đồng Nai cũ và Hóa An được đề xuất nâng lên tối thiểu 7m, bảo đảm tàu hàng tải trọng lớn lưu thông thuận lợi. Các tuyến luồng trên sông cũng sẽ được nạo vét, cải tạo để đáp ứng yêu cầu khai thác lâu dài.

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, đến năm 2030, hàng hóa tại khu vực phía Bắc TP Đồng Nai vẫn chủ yếu được vận chuyển bằng đường bộ, với sản lượng dự kiến vượt 10,5 triệu tấn mỗi năm; nhu cầu vận chuyển container ước đạt khoảng 350.000 TEU mỗi năm. Đây được xem là dư địa lớn để phát triển vận tải thủy, góp phần chia sẻ lưu lượng xe container trên các tuyến quốc lộ và cao tốc.

Đề án đưa ra lộ trình đầu tư gồm hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung xây dựng cảng thủy nội địa Trị An và nâng cấp hạ tầng giao thông đường thủy. Sau năm 2030, cảng tiếp tục được mở rộng, bổ sung chức năng ICD, từng bước hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn.

Theo đánh giá sơ bộ, khi hệ thống đi vào hoạt động, chi phí vận tải có thể giảm khoảng 10-15%; năng lực logistics và sức cạnh tranh của khu vực phía Bắc TP Đồng Nai được nâng cao. Dự án cũng tạo thêm hành lang vận tải kết nối hiệu quả với Cảng Phước An và các cảng biển nước sâu tại khu vực Đông Nam Bộ.

Sau khi nghe báo cáo, Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Hồ Văn Hà nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của đề án là giảm lượng xe container vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ, từ đó tiết giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế phải là yếu tố quyết định tính khả thi của dự án.

Ông Hồ Văn Hà yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục lấy ý kiến đầy đủ của các sở, ngành, địa phương, nhà khoa học và chuyên gia để hoàn thiện đề án. Đơn vị thực hiện cần dự báo chính xác nhu cầu và sản lượng hàng hóa trong tương lai, từ đó xác định quy mô đầu tư phù hợp, làm rõ hiệu quả kinh tế, tránh đầu tư dàn trải hoặc lãng phí nguồn lực.

Theo lãnh đạo UBND thành phố, đề án chỉ đủ cơ sở triển khai trong giai đoạn tới khi chứng minh được hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác thực tế.

Những năm qua, TP Đồng Nai từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông theo hướng đồng bộ giữa đường bộ, đường thủy và hàng hải, tạo nền tảng phát triển logistics hiện đại. Việc nghiên cứu tuyến vận tải thủy kết nối khu vực phía Bắc với sông Đồng Nai được kỳ vọng bổ sung một mắt xích quan trọng cho mạng lưới vận tải đa phương thức của địa phương.

Định hướng này càng trở nên cần thiết trong bối cảnh hàng loạt công trình trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, các tuyến cao tốc và đường vành đai đã và đang được đầu tư đồng loạt.

Trước đó, vào tháng 4/2026, UBND Đồng Nai đã ban hành quyết định phê duyệt đề cương nhiệm vụ và dự toán thực hiện đề án. Theo quyết định, Sở Xây dựng được giao làm chủ đầu tư, thực hiện các nhiệm vụ thu thập dữ liệu, khảo sát hiện trạng giao thông đường thủy, dự báo nhu cầu vận tải; đề xuất giải pháp phát triển tuyến vận tải, hạ tầng kỹ thuật, cơ chế, chính sách và đánh giá hiệu quả đầu tư.

Đề án được thực hiện trong năm 2026 bằng nguồn kinh phí sự nghiệp giao thông, làm cơ sở xây dựng chiến lược phát triển giao thông đường thủy nội địa đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP Đồng Nai, đơn vị được UBND thành phố giao quản lý 15 tuyến đường thủy nội địa với tổng chiều dài gần 154km. Hệ thống sông, suối, kênh, rạch do UBND các xã, phường quản lý gồm 534 tuyến, tổng chiều dài hơn 2.400km.

Ngoài ra, trên địa bàn còn có một tuyến đường thủy nội địa quốc gia trên sông Đồng Nai, kéo dài từ cầu Đồng Nai đến ngã ba sông Bé, bao gồm các nhánh qua khu vực cù lao Rùa và cù lao Bạch Đằng. Tuyến có chiều dài khoảng 72km, được Bộ Xây dựng phân cấp cho UBND TP.HCM quản lý.

Hiện TP Đồng Nai quản lý 63 cảng, bến thủy nội địa. Trong đó, Sở Xây dựng quản lý một cảng hàng hóa; UBND các phường, xã quản lý 62 bến thủy nội địa, gồm 46 bến hàng hóa và 16 bến hành khách, bến đò chở khách ngang sông.

Một số địa phương có số lượng cảng, bến thủy nội địa lớn như phường Trảng Dài với 22 cảng, bến thủy nội địa và một bến đò, phường Trấn Biên có 9 cảng, bến thủy nội địa và 2 bến đò, phường Nhơn Trạch có 8 cảng, bến thủy nội địa.

Các bến thủy nội địa và bến đò chở khách ngang sông là những điểm kết nối quan trọng giữa các khu dân cư ven sông. Trong đó, các bến hàng hóa, bãi tập kết khoáng sản và vật liệu xây dựng phục vụ vận chuyển bằng đường sông; các bến phà đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, công nhân và học sinh tại những khu vực chưa có cầu kết nối.