Động đất Valdivia năm 1960 - “cơn thịnh nộ từ lòng đất” có sức tàn phá mạnh nhất trong lịch sử nhân loại

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Xảy ra vào năm 1960 tại thành phố Valdivia (Chile), trận động đất với cường độ lên tới 9,5 độ richter xảy ra trong khoảng 10 phút. Động đất gây sóng thần ảnh hưởng đến miền nam Chile, Hawaii, Nhật Bản, Philippines, miền đông New Zealand, đông nam Australia và quần đảo Aleutian. Tổng số người thiệt mạng từ trận động đất và sóng thần được công bố khoảng từ 1.000 - 7.000 người.
Trận động đất ở Chile năm 1960. Trận động đất ở Chile năm 1960.

Trận động đất lớn nhất trong thế kỷ 20

Chile là quốc gia nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương (Vành đai địa chấn Thái Bình Dương). Đây là khu vực bao quanh Thái Bình Dương, có chiều dài lên tới 40.000 km, nơi xảy ra rất nhiều trận động đất và phun trào núi lửa thuộc hàng mạnh nhất trên Trái Đất. Chính vị trí địa lý đặc biệt là nguyên nhân khiến quốc gia này liên tiếp gặp phải những trận động đất, sóng thần cực mạnh và gây nhiều thiệt hại to lớn trên nhiều lĩnh vực. Theo các thống kê, khoảng 90% các trận động đất trên Trái Đất đều xảy ra tại vành đai lửa này.

Theo khảo sát Địa chất Hoa Kỳ báo cáo trân động đất tại Chile năm 1960 là "trận động đất lớn nhất thế kỷ 20". Các trận động đất khác trong lịch sử được ghi lại có thể đã lớn hơn. Tuy nhiên, đây là trận động đất lớn nhất đã xảy ra kể từ khi ước tính chính xác về cường độ có thể xảy ra vào đầu những năm 1900.

Trận động đất Valdivia kéo dài khoảng 10 phút với cường độ lên đến 9,5 độ Richter, kèm theo sóng thần trên dọc bờ biển Chile đã tạo nên thảm họa "kép" thiệt hại khủng khiếp trong lịch sử động đất ở quốc gia này và trên thế giới.

Trận động đất kinh hoàng đó bắt đầu diễn ra vào rạng sáng ngày 21/5/1960. Đầu tiên, tại vùng biển gần thành phố cảng Puerto Montt của Chile, một trận động đất mạnh bất thường vô cùng hiếm thấy với cường độ cao đã diễn ra trong thời gian dài trên diện rộng.

Trận động đất này liên tục kéo dài đến ngày 23/6. Trận động đất đầu tiên xảy ra với cường độ còn tương đối nhẹ, nhưng không giống như những tiền chấn xảy ra trong quá khứ, ngay sau khi trận động đất thực thụ chuẩn bị xảy ra, nó liên tục không ngừng phát sinh với cấp độ ngày một dữ dội hơn.

Trận động đất đạt cường độ cực đại vào khoảng 19h tối ngày 22/5. Trận động đất này ban đầu xuất phát từ vùng lòng chảo Thái Bình Dương, dưới đáy biển sát gần cảng Puerto Montt. Ngay sau đó, mặt đất khắp nơi rung chuyển dữ dội, đợt chấn động lớn nhất này diễn ra liên tục trong vòng vài phút, gây ra hậu quả nghiêm trọng cho người dân địa phương.

Động đất Valdivia năm 1960 - “cơn thịnh nộ từ lòng đất” có sức tàn phá mạnh nhất trong lịch sử nhân loại ảnh 1

Thiệt hại do sóng thần ở Hilo, Hawaii sau trận động đất ở Chile năm 1960.

Cấp độ động đất ban đầu là 8,9 sau đó tăng lên 9,5 độ Richter. Trận động đất kinh hoàng đã phá hủy gần như mọi cơ sở vật chất của thành phố cảng Puerto Montt, hàng nghìn người dân đã bị chôn vùi trong đống đổ nát.

Sau đó, nó đã kích hoạt một loạt các đợt sóng thần. Các đợt sóng thần đã ảnh hưởng đến miền nam Chile, Hawaii, Nhật Bản, Philippines, miền đông New Zealand, đông nam Australia và quần đảo Aleutian, Valdivia là thành phố bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Cơn chấn động gây ra sóng thần cục bộ đánh phá bờ biển Chile, với những con sóng cao tới 25 mét. Trận sóng thần chính đã đi qua Thái Bình Dương và tàn phá Hilo, Hawaii, nơi những con sóng cao tới 10,7 mét được ghi nhận cách tâm chấn hơn 10.000 km.

Tại Corral, cảng chính của Valdivia, mực nước đã tăng 4m trước khi bắt đầu rút. Sau đó, một con sóng cao 8m ập vào bờ biển Chile, chủ yếu giữa Concepcion và Chile. Mười phút sau, một con sóng khác cao 10m nữa được hình thành tiếp tục tấn công vào bờ biển. Hàng trăm người đã được báo cáo đã thiệt mạng vào thời điểm sóng thần xảy ra.

Hệ thống pháo đài Valdivian từ thời thuộc địa Tây Ban Nha đã bị phá hủy hoàn toàn. Sự sụt lún đất cũng phá hủy các tòa nhà đồng thời tạo ra các vùng đất ngập nước ở những nơi như Rio Cruces và Chorocomayo. Nhiều khu vực của thành phố bị ngập lụt, hệ thống điện và nước của Valdivia bị phá hủy hoàn toàn.

Những con số “biết nói”

Hầu hết các thiệt hại là do một loạt các cơn sóng thần được tạo ra bởi trận động đất. Những con sóng này quét qua các khu vực ven biển khoảnh khắc sau khi trận động đất xảy ra. Nó đẩy các tòa nhà khỏi nền móng và nhấn chìm nhiều người.

Thảm họa kép gây nên thiệt hại nghiêm trọng khiến gần 5.000 người thiệt mạng và bị thương ở Chile. Nhiều nhà cửa ở Chile bị tàn phá nặng nề. Động đất, sóng thần "nổ" ra khiến cho 2 triệu người dân ở Chile rơi vào tình trạng mất nhà cửa. Tỷ lệ người thiệt mạng vào khoảng 1.600 người và hơn 3.000 người bị thương. Các cơ quan chức năng đã ước tính chi phí tiền tệ do thảm họa dao động từ 400 - 800 triệu USD Mỹ (~ 3,5 tỷ - 7 tỷ USD ngày nay).

Động đất Valdivia năm 1960 - “cơn thịnh nộ từ lòng đất” có sức tàn phá mạnh nhất trong lịch sử nhân loại ảnh 2

Hiện trường hoang tàn, đổ nát sau trận động đất ở Chile năm 1960.

Hai ngày sau khi xảy ra thảm họa động đất - sóng thần kinh hoàng, ngọn núi lửa Volcan Puyehue bất ngờ "tỉnh giấc" và phun trào mạnh mẽ, tạo thành cột tro bụi 6.000m sau gần 40 năm ngừng hoạt động. Biến cố bất ngờ này đã gây ra nhiều thiệt hại trong nhiều tuần liên tiếp ở Chile. Theo tính toán của các nhà khoa học, năng lượng giải phóng từ thảm họa động đất - sóng thần - núi lửa ước tính lớn hơn 200 lần so với quả bom nguyên tử ném xuống thành phố Hiroshima của Nhật Bản vào năm 1945 trong Thế chiến thứ II.

Hiện nay, nhằm phòng chống đống đất có thể diễn ra bất kỳ lúc nào, Chile đã yêu cầu phải sử dụng các loại vật liệu đạt tiêu chuẩn và phải có các nghiên cứu, khảo sát sâu về đất trong xây dựng. Luật của Chile quy định, các cấu trúc phải đảm bảo duy trì độ bền giúp cho việc cứu người, nhưng không bắt buộc phải tránh được hoàn toàn các tổn thất khi xẩy ra các trận động đất lớn, kiến trúc sư của Đại học Chile Jaime Diaz giải thích.

Như vậy kết cấu phải là bê tông cốt thép chịu lực và đảm bảo độ đàn hồi để các tòa nhà chịu được độ rung lắc, tự cân bằng và không bị đổ. Các tòa nhà hay các công trình khác hiện đại hơn có xu hướng đưa vào sử dụng các loại vật liệu cách ly, đảm bảo an toàn và chống động đất để năng lượng phát ra từ sự dịch chuyển dưới lòng đất không truyền đến các tòa nhà, hoặc năng lượng thoát ra đó không được các tòa nhà hấp thụ, kiến trúc sư Diaz nhấn mạnh. Độ chịu lực của các tòa nhà ở Chile trước các trận động đất theo quy định là các biện pháp rất tốn kém và rất khó để áp dụng tại các nước có điều kiện kinh tế kém thuận lợi.

Trung tâm thông tin động đất quốc gia (NEIC) ghi nhận mỗi năm có khoảng 20.000 cơn chấn động diễn ra trên toàn thế giới. Tức là, trung bình cứ 50 ngày lại có một sự rung chuyển của mặt đất. Tuy nhiên, thực tế là có hàng triệu rung chấn mỗi năm, nhưng vì nó quá yếu nên không được đề cập đến. Người ta ước tính, cứ 30 giây, thế giới lại chịu tác động của một cơn địa chấn.

Đặc biệt, khu vực Vành đai lửa Thái Bình Dương thường xuyên xảy ra các cơn lay động mạnh của mặt đất hoặc phun trào núi lửa. Nó chứa khoảng 75% núi lửa trên thế giới. Ước tính, khoảng 71% các trận chấn động mạnh nhất thế giới diễn ra tại vành đai hình móng ngựa này. Vành đai lửa Thái Bình Dương cũng chịu ảnh hưởng của gần 80% của các hoạt động kiến tạo địa tầng. Điều này khiến nhiều người sợ hãi khi nhắc đến lòng chảo này.

Thành Trung
Cùng chuyên mục
Một tân “Thị trưởng chó cún” ở thị trấn Rabbit Hash.

Kỳ dị chó cún được bầu làm Thị trưởng ở nước Mỹ

(PLVN) - Rabbit Hash là một thị trấn nhỏ tại bang Kentucky (Mỹ). Đã từ lâu, đảm nhiệm danh nghĩa Thị trưởng của thị trấn đã không còn thuộc về con người. Tổng cộng 5 “Thị trưởng chó cún” đã giữ chức vụ này với nhân vật đắc cử gần nhất là chú chó tên là Wilbur.

Đọc thêm

Tư pháp tham gia cuộc chơi chính trị

Nhiều người biểu tình phản đối việc thi hành án tử hình đối với Ahmadreza Djalali.
(PLVN) - Mới rồi, tòa án ở Thụy Điển và ở Iran đã có những phán quyết và hành xử khiến cho mối quan hệ chính trị giữa hai nước này trở nên thêm căng thẳng và tồi tệ. Thật ra, ở thời trước khi có những động thái nói trên thì mối quan hệ song phương này vốn đã không được ổn thỏa.

Chuyện về Thư ký báo chí da màu đầu tiên của Nhà Trắng

Bà Jean-Pierre.
(PLVN) - Kể từ ngày 13/5, bà Karine Jean-Pierre chính thức đảm nhiệm vị trí Thư ký báo chí Nhà Trắng, thay thế người tiền nhiệm là bà Jen Psaki. Là người da màu đầu tiên đảm nhiệm cương vị quan trọng này, bà Jean-Pierre được kỳ vọng sẽ thổi một “luồng gió mới” vào Nhà Trắng.

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...