Đồng bộ giải pháp nâng cao năng suất lao động
(PLVN) - Năng suất lao động (NSLĐ) là một yếu tố rất quan trọng trong mọi nền kinh tế. Đây là chỉ số đo lường hiệu quả sản xuất, phản ánh lượng sản phẩm, giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị lao động (người) hoặc giờ làm việc; là thước đo cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng trưởng lợi nhuận, phát triển kinh tế bền vững.
NSLĐ cao giúp giảm chi phí, tối ưu tài nguyên, tăng thu nhập; và ngược lại. Các yếu tố quyết định NSLĐ cao hay thấp là công nghệ, kỹ năng lao động, quy trình quản lý, vốn đầu tư, đổi mới sáng tạo.
Tại Việt Nam, theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2025, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, NSLĐ toàn nền kinh tế năm 2025 theo giá hiện hành ước đạt 245,0 triệu đồng/người lao động (NLĐ, tương đương 9.809 USD, tăng 626 USD so với 2024, nghĩa là NSLĐ tăng 6,83%). Tuy nhiên, so với nhiều nước trên thế giới, NSLĐ của chúng ta vẫn chưa cao.
Thực tế này cũng đã được TP HCM, một trong những “đầu tàu” kinh tế của cả nước ghi nhận. Theo một nghiên cứu về NSLĐ tại các DN công nghiệp trên địa bàn do Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM công bố vào đầu 2026, kết quả cho thấy NSLĐ TP HCM giai đoạn 2015 - 2024 có cải thiện nhưng chưa ổn định. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) dẫn đầu về NSLĐ, nhất là các ngành công nghệ cao như điện tử, hóa dược. Trong khi đó, các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày NSLĐ còn thấp, cải thiện chậm. Nghiên cứu nhấn mạnh, để nâng cao NSLĐ, cần cải thiện chất lượng lao động và có cơ chế lan tỏa công nghệ - kỹ năng - quản trị.
Sẽ không thể có những phát triển vượt bậc nếu NSLĐ không tăng. Trước thực tế trên, UBND TP HCM vừa ban hành kế hoạch đặt mục tiêu trong những năm tới, NSLĐ phải tăng bình quân trên 7,5%/năm. Để đạt được kỳ vọng, kế hoạch nêu rõ các động thái sẽ được thực hiện đồng bộ. Về đào tạo, là hướng dẫn hỗ trợ các giải pháp nâng cao NSLĐ cho tối thiểu 1.000 DN; đào tạo, tập huấn kiến thức cho NLĐ; xây dựng đội ngũ 200 chuyên gia về NSLĐ; hình thành các câu lạc bộ cải tiến NSLĐ cho sinh viên, định hướng cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao… Về cơ chế, TP sẽ rà soát, nghiên cứu các chính sách thúc đẩy NSLĐ, khuyến khích DN áp dụng thử nghiệm các tiến bộ công nghệ mới, hình thành mạng lưới hỗ trợ gắn kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và DN.
Đổi mới quy trình quản lý cũng là yếu tố được kế hoạch nêu rõ, như hướng dẫn hỗ trợ DN áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, hệ thống truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa hệ thống quản trị. TP sẽ hỗ trợ các tổ chức thử nghiệm, phòng thử nghiệm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế; tổ chức các sự kiện “Ngày năng suất”, phổ biến kiến thức và tôn vinh những DN điển hình, tạo thành phong trào tăng NSLĐ sâu rộng trong toàn xã hội. Các hoạt động trong kế hoạch sẽ được đa dạng nguồn lực tài chính hỗ trợ, từ ngân sách nhà nước, kinh phí tự có của DN, các nguồn vốn xã hội hóa... DN có thể vay vốn từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ của TP để đầu tư đổi mới thiết bị, quy trình.
Tương tự như vấn đề “không đánh đổi môi trường lấy phát triển”, sự phát triển trong kỷ nguyên mới không chỉ cần chú trọng đến số lượng, mà chất lượng cũng là yếu tố cần được quan tâm đặc biệt. Vì vậy, kế hoạch của TP HCM là rất đáng được cổ vũ và các địa phương có thể tham khảo, vận dụng.