Đời sống âm nhạc Hải Phòng - nhìn từ góc độ thưởng thức

Hoạt động biểu diễn qua con đường cấp phép từ cơ quan chủ quản vẫn chủ yếu là các chương trình ca nhạc. Năm 2004, có 2/3 trong số 67 chương trình nghệ thuật đến Hải Phòng biểu diễn là ca múa nhạc, 3 tháng đầu năm 2005, con số này là 13.

Khảo sát ở phạm vi hẹp kết hợp với thực tế biểu diễn của Đoàn ca múa Hải Phòng cho thấy: lứa tuổi từ 45 trở lên phần đông yêu thích những ca khúc tiền chiến, ca khúc cách mạng, trữ tình. Từ 45 tuổi trở xuống đến 30 thích những bài hát chính thống, tình ca, dân ca, nhưng cũng là đối tượng của trào lưu nhạc trẻ. Từ 30 tuổi trở xuống đến tuổi hoa học trò (15 10) và một bộ phận học sinh tiểu học rất thích pop - rock. Qua phổ cập của các phương tiện nghe -nhìn và tác động của giao lưu nhạc trẻ thế giới, những đối tượng công chúng này rất mê các chương trình MTV, các video clips ca nhạc với các tên tuổi Spice Girls, Celin Dion, Britney Spears, BackStreet Boys ... và các VCD của các ca sĩ trong nước. Thị hiếu của các đối tượng công chúng còn được kiểm chứng ở tất cả chương trình, biểu diễn ca nhạc do Hải Phòng tổ chức hoặc từ nơi khác đến biểu diễn. Các chương trình ca nhạc có những ngôi sao vẫn thu hút sự chú ý của công chúng Hải Phòng, nhất là thanh, thiếu niên, học sinh. Bên cạnh đó là sự hào hứng tham gia các sân chơi về âm nhạc trên sóng phát thanh truyền hình trung ương và địa phương như 'Lá thư âm nhạc', 'Trò chơi âm nhạc', 'Quán âm nhạc', 'Những bài hát theo yêu cầu', 'Thi hát hay trên sóng phát thanh truyền hình'... Chính sự đa dạng trong thị hiếu, sự mến mộ các ngôi sao là yếu tố tích cực của đời sống âm nhạc đất Cảng.

Vào nhà hát, đến các điểm biểu diễn ngoài trời như Sân vận động Lạch Tray, Quảng trường nhà hát, Trung tâm triển lãm và hội chợ quốc tế... có cả công chúng nghe nhạc ở quán cà phê, nhà hàng, tụ điểm ca nhạc phòng trà. Điều đáng mừng là từ khi thực hiện quyết định số 47 (tháng 7-2004) ban hành theo quy chế hoạt động biểu diễn và tổ chức biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp, công chúng ca nhạc Hải Phòng không phải gánh chịu sự cẩu thả của những bầu sô mua dàn, 'bán cái'. Nhờ sự thông thoáng trong cơ chế quản lý, hình thức ca nhạc phòng trà đang có sự cạnh tranh lành mạnh. Những 'ông bầu' thả sức thể hiện tài năng cũng như khả năng tổ chức biểu diễn. Được xem là bầu 'nhạy cảm' hiện nay là ca sĩ Hương Liên phụ trách CLB Đất Cảng có thế mạnh giọng hát vàng một thời, nay bảo lưu khá tích cực phương châm Phải biết giữ chân khách bằng cái mới nhất của âm nhạc trên chân đế của trình diễn thời trang. Vì thế, phòng trà Đất Cảng luôn đón sớm nhiều ca sĩ 'sao', ca sĩ vừa ra an bum mới hoặc vừa đăng quang tại những cuộc thi như Ngọc Khuê, Thanh Lam, Lam Trường, Duy Mạnh. Theo đánh giá của giới làm nghề, hiện nay so với một số tụ điểm ca nhạc 'Phòng trà Đất Cảng' thành công cả về tài chính lẫn cập nhật âm nhạc. Một số điểm khác như 'Mac-Xim cà phê', 'Sài Gòn cà phê' thu hút khách ở cách khác, nhất là điểm 'Giang Ghi- ta' trên đường Nguyễn Bình (quận Ngô Quyền), dành cho dân sành nhạc và chơi nhạc theo đúng nghĩa mà tính chuyên nghiệp thể hịên ngay ở dàn nhạc, người chơi nhạc. Đến thời điểm này, 'Giang ghi- ta' là nơi duy nhất của Hải Phòng chơi nhạc cổ điển với sự kết hợp của trống, đàn ghi- ta, pi-a-nô, vi-ô-lông và có ca sĩ hát nhạc Trịnh Công Sơn.

Có thể thấy, đời sống âm nhạc ở Hải Phòng nảy sinh nhiều cái mới. Lĩnh vực này cần sự định hướng và ảnh hưởng lớn từ trình độ hiểu biết về âm nhạc, chất lượng nghệ thuật của chương trình, khâu tổ chức biểu diễn và chăm lo cho tác phẩm âm nhạc (có cả nhạc sĩ, ca sĩ thành danh). Mặc dù không còn cảnh 'treo đầu dê, bán thịt chó' ở một số chương trình cấp phép, song thị hiếu âm nhạc Hải Phòng vẫn đặt dấu nghi ngờ khi trên sân khấu, tụ điểm ca nhạc tần số 'hàng chợ, hát play back', pha trộn láo nháo giữa ca nhạc và ẩm thực lặp lại quá nhiều. Việc giới thiệu, quảng bá tác phẩm âm nhạc của thành phố, sáng tác về thành phố vẫn chưa có điều kiện thực hiện. Do đó, nhiều chương trình ca nhạc trên sóng truyền hình phải làm tắt nhiều khâu trong giới thiệu các tác phẩm âm nhạc đoạt giải cao. Giới nhạc sĩ cho rằng, một phòng thu âm nhạc theo tiêu chuẩn hiện nay chưa đến bạc tỷ nhưng Hải Phòng chưa có. ít được nâng đỡ từ cái gốc, ít được vun đắp, nên một số ca sĩ sau khi thành danh hoặc không chịu khổ luyện trong nghệ thuật để bứt phát lên tầm cao và đẳng cấp mới, hoặc vươn tới một 'ngôi sao' Hải Phòng hiện không có ca sĩ ngôi sao, kể cả ca sĩ biên chế Nhà nước lẫn tự do.

Anh Thơ