Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn: Một số vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ

Làm thế nào vận hành hiệu quả hơn ?

Nơi khẳng định giá trị thực tiễn

Điều dễ nhận thấy là phần lớn bí thư chi bộ thôn, khu dân cư ở độ tuổi khá cao, được bầu từ  nguồn cán bộ quân đội về hưu, cán bộ hưu trí. Theo đó, độ tuổi bình quân của đảng viên chi bộ cao. Bí thư chi bộ thôn Bằng Viên (Toàn Thắng, Tiên Lãng) Lương Xuân Hoà, được tín nhiệm bầu giữ chức này từ năm 1990 đến nay, cho biết: Chi bộ thôn Bằng Viên có 19 đảng viên thì 3 đảng viên được miễn sinh hoạt, 13 đảng viên hưu trí. Trong khi đó, theo bí thư chi bộ thôn Cẩm Khê (Toàn Thắng, Tiên Lãng) Vũ Văn Đọt, thôn, khu dân cư là nơi diễn ra nhiều vấn đề phức tạp và chồng chéo. Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của chi bộ thôn, khu dân cư rất quan trọng. Mọi chỉ thị, nghị quyết của cấp trên triển khai tại địa bàn cơ sở có hiệu quả hay không và ở mức độ nào phụ thuộc vào sự lãnh đạo của chi bộ- tổ chức Đảng ở cơ sở.

Về “tình trạng chi bộ gia đình”, ông Vũ Văn Đọt thẳng thắn bày tỏ quan điểm đây là thực tế khách quan. Có chi bộ phần lớn đảng viên là các thành viên trong cùng một gia đình, dòng họ. Điều này đòi hỏi chi bộ phải xây dựng chương trình nhiệm vụ thật cụ thể, nhất là nhiệm vụ giao cho đảng viên cao tuổi và đảng viên trẻ. Làm thế nào để đảng viên cao tuổi phát huy kinh nghiệm, đảng viên trẻ phát huy  lòng nhiệt thành và sức trẻ”. Chi bộ là nơi chỉ đạo, phối hợp giải quyết rất nhiều vấn đề nhỏ, chồng chéo và phức tạp từ cơ sở. Theo ông Phạm Đình Hưng, Trưởng khu dân cư  Cù Chính Lan (phường Minh Khai, quận Hồng Bàng),  phong trào đi lên là nhờ có đội ngũ cán bộ tốt, nhất là cố gắng, nỗ lực của đội ngũ cán bộ cơ sở. Sự lãnh đạo của chi bộ đối với đoàn thể là vấn đề cốt lõi của sự thành công. Chi bộ là điểm cuối cùng triển khai thực hiện các nghị quyết của cấp trên. Sức mạnh của hệ thống chính trị cơ sở được bắt nguồn và phát huy từ chính nơi này.

Đây cũng chính là vấn đề đồng chí Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Thuận quan tâm trong quá trình làm việc với cơ sở. Nghị quyết của Trung ương và Thành uỷ có  vào cuộc sống hay không, thuận lợi, vướng mắt ở khâu nào, nhất là những bài học, kinh nghiệm thành công, năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ của chi bộ có vai trò quan trọng. Thực tế cho thấy, muốn đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở cần nâng cao chất lượng hoạt động của chi bộ thôn, khu dân cư trên nhiều phương diện, nhất là sức chiến đấu. Có những chi bộ Đảng được công nhận danh hiệu đơn vị “trong sạch, vững mạnh” nhiều năm, nhưng khi ở địa phương có vấn đề phức tạp nảy sinh, lại không phát huy được vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, không nắm được quần chúng. Trong khi đó, người dân đánh giá uy tín của cán bộ, tổ chức cơ sở Đảng, sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị thông qua những việc làm, con người cụ thể.

Cơ chế  vận hành 4 “mắt xích”

Về cơ chế vận hành của hệ thống chính trị cơ sở, Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Thuận và Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ  Dương Anh Điền cho rằng một khi ở địa bàn cơ sở còn vấn đề bức xức, chứng tỏ địa phương chưa phát huy tốt sức mạnh tổng hợp. Từ đây, cần đặt câu hỏi liệu hệ thống chính trị cơ sở ở nơi này có thực sự vững mạnh, vận hành hiệu quả. Quy chế làm việc, trao đổi thông tin giữa Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ ra sao?

Để bảo đảm cơ chế vận hành của hệ thống chính trị cơ sở, Bí thư Đảng uỷ phường Minh Khai (quận Hồng Bàng) Trần Ngọc Minh cho rằng: Quy chế phối hợp giữa cá nhân đồng chí lãnh đạo Đảng uỷ, UBND, HĐND, UMMTTQ với các tổ chức, đoàn thể rất quan trọng bởi mọi khó khăn đều có thể giải quyết từ đầu mối này. Hệ thống chính trị có 4 mắt xích cần được quan tâm: Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ. Chủ trương đúng, lãnh đạo, chỉ đạo đáp ứng yêu cầu thực tế, sự vận hành nhịp nhàng cả 4 “ mắt xích”, hệ thống chính trị phát huy hiệu quả. Ngược lại, nếu những mắt xích này không vận hành trơn tru, không thống nhất trong một trục chuyển động, ‘ông chẳng, bà chuộc” sẽ kìm hãm sự phát triển. Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Lê Thiện (An Dương) Đào Thị An cho biết: Từ khi địa phương sắp xếp hợp lý đội ngũ cán bộ từ xã đến thôn, nhất là khi đảng viên tiền phong gương mẫu, cán bộ có năng lực nắm  giữ các vị trí chủ chốt, sự vận hành của hệ thống chính trị cơ sở hiệu quả hơn. Từ đó có thể khẳng định, việc sắp xếp cán bộ tác động trực tiếp đến sự vận hành của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Cấp cơ sở cần gì từ cấp trên ? Theo ông Đoàn Xuân Lệnh, bí thư chi bộ Hoàng Văn Thụ 2, để cơ sở có thể triển khai tốt nhiệm vụ, tinh thần nghị quyết cần được cụ thể hoá thành chương trình hành động ngay từ cấp lãnh đạo. Bí thư chi bộ thôn Hùng Chiến (Toàn Thắng, Tiên Lãng) Đoàn Công Tính lý giải vấn đề ở một góc độ nào đó sự chỉ đạo vĩ mô cần phù hợp với điều kiện địa phương. Đơn cử vụ lúa vừa qua, huyện chỉ đạo cấy giống dài ngày, nhưng thực tế năm nay giống lúa ngắn ngày lại cho năng suất cao hơn. Còn Chủ tịch Uỷ ban MTTQ phường Minh Khai cho rằng, sự chỉ đạo từ trên xuống cơ sở cần nhất quán. Đơn cử như việc thực hiện chương trình xoá nhà tranh, vách đất không thống nhất tên gọi ngay từ khi bắt đầu triển khai. Lúc đầu, thành phố chưa sử dụng cụm từ  “giai đoạn 1”, mà chỉ gọi chung là “chương trình xoá nhà tranh, vách đất”. Khi đánh giá, khẳng định hoàn thành chỉ tiêu đề ra, phường, khu dân cư thông báo kết quả rộng rãi trong nhân dân. Vừa thông báo xong, thành phố lại tiếp tục triển khai giai đoạn 2. Đoàn vận động của khu dân cư mất nhiều thời gian để giải thích với dân vấn đề này. Với những việc thuộc quyền hạn, thành phố cần quan tâm giải quyết sớm những vướng mắc từ cơ sở, bởi dù chỉ là những vấn đề nhỏ nhưng để lâu sẽ tích tụ thành vấn đề lớn và càng khó giải quyết; tăng cường vai trò, có cơ chế phù hợp tạo thuận lợi cho hoạt động của các tổ chức đoàn thể. Sự vận hành của hệ thống chính trị cơ sở dựa vào lực lượng này rất nhiều. Nếu các chức danh lãnh đạo đoàn thể mà không có cán bộ tâm huyết, chi bộ rất khó hoàn thành nhiệm vụ.

Quan hệ mật thiết

“Bí thư và trưởng làng, trưởng khu dân cư có thường xuyên trao đổi ý kiến, phối hợp hoạt động ?”-Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Xuân Lệnh, bí thư chi bộ Hoàng Văn Thụ 2 ( phường Minh Khai, quận Hồng Bàng) cho biết : Khu dân cư  này có 3 chi bộ nên có ban lãnh đạo phối hợp hoạt động của các chi bộ. Khi có chủ trương, Nghị quyết cần triển khai, ban lãnh đạo họp bàn cách phối hợp để công việc diễn ra nhịp nhàng. Còn ông Phạm Duy Pha, bí thư chi bộ thôn Thái Hoà (Đồng Minh, Vĩnh Bảo) nói: Nơi nào bí thư chi bộ kiêm trưởng làng thì thuận lợi hơn. Nếu không, khi sinh hoạt chi bộ, vẫn phải mời trưởng làng, khu dân cư đến dự. Trường hợp trưởng làng không phải đảng viên thì sao? Liệu có tình trạng người ngoài Đảng  nhưng lại sinh hoạt như một đảng viên ? Ông Phạm Duy Pha cho biết, nếu trưởng làng không là đảng viên, chi bộ vẫn mời dự để nắm vấn đề, giúp công tác triển khai nhiệm vụ thuận lợi.

Về vấn đề này, Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Thuận nêu rõ: Mối quan hệ giữ bí thư và trưởng làng, trưởng khu dân cư có mật thiết thì phong trào mới đi lên, dân mới được nhờ. Đây không phải là mối quan hệ tình cảm bình thường, mà cần được xây dựng bằng  quy chế. Đây là mối quan hệ đặc biệt, vừa thể hiện được sự đoàn kết trong cơ cấu, tổ chức ở cơ sở, vừa góp phần quan trọng tạo nên sự vận hành thông suốt, nhịp nhàng của cả hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội ở địa phương.

Có  nhiều vấn đề đặt ra liên quan đến sự vận hành của hệ thống chính trị ở cơ sở. Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Thuận nhấn mạnh: Nắm chắc những vấn đề từ cơ sở giúp công tác lãnh đạo, chỉ đạo sát thực tế hơn, mang lại hiệu quả thiết thực hơn. Bởi mọi chủ trương, chính sách của Đảng đều hướng về cơ sở và được kiểm chứng tại cơ sở. Nếu buông lỏng, không đánh giá hết vai trò của hệ thống chính trị cơ sở rất dễ xa rời thực tiễn, quan liêu, phiến diện và quan trọng là không nắm được quần chúng. Vì vậy, điều cần quan tâm là làm thế nào để hệ thống chính trị ở cơ sở vận hành nhịp nhàng, hiệu quả. Quy chế phối hợp giữa các thành viên, các chức danh lãnh đạo  tổ chức chính trị, cơ cấu phải bảo đảm xác định rõ trách nhiệm cá nhân, tập thể, từng đơn vị và cả hệ thống. Sự phối hợp giữa bí thư chi bộ và trưởng khu dân cư phải được thực hiện thường xuyên, có tính nguyên tắc. Đây cũng là yếu tố để xây dựng sự đoàn kết trong chi bộ. Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn và đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là những vấn đề có mối quan hệ khăng khít, nhiệm vụ thường xuyên. Kinh nghiệm cho thấy, nơi nào làm tốt  công tác xây dựng Đảng, phát huy vai trò lãnh đạo của chi bộ; các cấp triển khai nghị quyết có đề án, chương trình hành động cụ thể; tạo sự vận hành nhịp nhàng trong toàn bộ hệ thống chính trị ở cơ sở sẽ đạt mục tiêu đề ra, kinh tế,xã hội mới phát triển nhanh, vững chắc.

(Còn tiếp)

Thuỳ Dung,Ngọc Ánh