Đổi mới và lan tỏa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong tình hình mới
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân. Thực hiện Quyết định số 1371/QĐ-TTg ngày 30/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027” (Đề án 1371), Bộ Quốc phòng đã phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức nhiều hoạt động thiết thực. Từ định hướng của Đề án 1371, nhiều cuộc thi, chương trình truyền thông đã được triển khai hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Đổi mới tư duy tuyên truyền bằng gameshow truyền hình hiện đại
Nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, dưới sự chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Đề án 1371 Bộ Quốc phòng, Ban Văn hóa - Giải trí (Đài Truyền hình Việt Nam) đã phối hợp chặt chẽ với Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng thực hiện chương trình truyền hình đặc biệt mang tên “Luật siêu dễ”. Trải qua các mùa phát sóng, chương trình đã khẳng định vai trò là điểm nhấn quan trọng trong hoạt động tuyên truyền pháp luật, đưa những quy định tưởng chừng khô khan trở nên gần gũi, dễ tiếp thu thông qua các câu chuyện, tình huống thực tế đời sống kết hợp với hình thức gameshow giải trí giàu tính tương tác.
Điểm đặc biệt của chương trình là sự đổi mới toàn diện về format và cách thức thể hiện ở mùa thứ tư. Thay vì lựa chọn cách truyền tải khô cứng bằng những điều luật dài và khó nhớ, “Luật siêu dễ” đã biến mỗi quy định pháp luật thành những câu chuyện, tình huống mà bất kỳ ai cũng có thể gặp phải trong cuộc sống hằng ngày. Chương trình thu hút đông đảo các nhóm khán giả từ thanh, thiếu niên, học sinh, sinh viên đến cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân nhờ cấu trúc hiện đại. Hai người chơi bước vào cuộc thi với 10 câu hỏi trắc nghiệm tình huống, kết hợp cùng các chuyên gia pháp luật và nghệ sĩ nổi tiếng.
Sự tham gia của người chơi không đơn thuần ở vai trò khách mời giải trí mà họ thực sự trở thành những “người học luật”, trực tiếp đối diện với tình huống pháp lý gần gũi, tranh luận để tìm ra đáp án đúng dưới sự tư vấn của cố vấn chương trình.
Bên cạnh đó, chuyên mục “Mỗi tuần một điều luật” được xây dựng bằng những kịch bản ngắn với sự tham gia của các diễn viên chuyên nghiệp đã mang đến trải nghiệm trực quan sinh động. Người chơi phải quan sát video, đưa ra nhận định đúng theo quy định pháp luật thay vì ghi nhớ máy móc các điều khoản.
Cách tiếp cận “hai trong một”, kết hợp giữa pháp luật quốc phòng và những vấn đề nóng của đời sống xã hội như giáo dục quốc phòng và an ninh, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt hay tình trạng khẩn cấp đã giúp người xem nhận thấy rõ ràng quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi công dân.
Lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật qua các cuộc thi trực tuyến
Song song với các chương trình truyền hình đặc sắc, Cuộc thi “Tìm hiểu kiến thức pháp luật trên Báo Quân đội nhân dân” do Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng phối hợp cùng Báo Quân đội nhân dân tổ chức từ năm 2023 đến nay đã tạo nên một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng. Cuộc thi nhằm tuyên truyền để cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân nhận thức đúng đắn, sâu sắc về các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật tại cơ sở.
Bước sang năm thứ tư tổ chức, Cuộc thi tiếp tục khẳng định sức hút mạnh mẽ với những cách làm sáng tạo từ cơ sở. Ngay sau Lễ phát động, Cục Pháp chế và Báo Quân đội nhân dân đã có công văn gửi các đơn vị toàn quân vận động cán bộ, chiến sĩ hưởng ứng tích cực. Nhiều cơ quan, đơn vị đã có những cách làm sáng tạo như vận động đơn vị kết nghĩa, địa phương nơi đơn vị đóng quân, người thân, bạn bè cùng tham gia. Đặc biệt, một số đơn vị còn tổ chức phòng tập trung có đủ máy tính kết nối internet để bộ đội thuận tiện tham gia; tổ chức tọa đàm, diễn đàn thanh niên về thực hiện pháp luật; tổ chức tặng các đầu sách về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đơn vị kết nghĩa.
Sự lan tỏa của Cuộc thi còn vượt ra ngoài phạm vi lực lượng vũ trang, thu hút đông đảo các cơ quan, đơn vị, nhà trường ngoài Quân đội tham gia tích cực như Trường Đại học Luật Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường Cao đẳng Du lịch Đà Lạt, cùng nhiều trường tiểu học, trung học cơ sở tại các địa bàn trọng điểm. Với nội dung thi bám sát thực tiễn như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Phòng, chống ma túy... kết hợp cùng các tình huống minh họa sinh động, Cuộc thi đã thực sự trở thành diễn đàn bổ ích để cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân tự nghiên cứu, chia sẻ quan điểm và nâng cao năng lực áp dụng pháp luật vào thực tiễn cuộc sống.
Những đổi mới đồng bộ và hiệu quả thiết thực từ các mô hình tuyên truyền pháp luật trong toàn quân và toàn quốc thời gian qua đã khẳng định vai trò chủ động, nhạy bén của lực lượng vũ trang nhân dân. Qua đó, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng lối sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.