Đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành của Hệ thống Thi hành án dân sự trên cơ sở dữ liệu

Từ ngày 03/4/2026, Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) của Hệ thống Thi hành án dân sự (THADS) chính thức vận hành thử nghiệm, sau khi được khánh thành ngày 02/4/2026. Theo Cục Quản lý THADS (Bộ Tư pháp), qua gần sáu tháng vận hành, IOC bước đầu cho thấy khả năng hỗ trợ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành thông qua việc tổng hợp, phân tích và cung cấp dữ liệu thường xuyên hơn cho các cấp quản lý.

Từ dữ liệu đến chỉ đạo và theo dõi kết quả

Một trong những nội dung được ứng dụng rõ nét là theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ. Thay vì chủ yếu chờ báo cáo định kỳ, Lãnh đạo Cục Quản lý THADS và lãnh đạo cơ quan THADS địa phương có thể theo dõi kết quả thi hành án về việc, về tiền của từng địa phương, Phòng THADS khu vực và, khi cần thiết, từng Chấp hành viên; đồng thời so sánh với yêu cầu tiến độ và kết quả của các thời điểm trước đó.

Khi dữ liệu cho thấy một địa phương hoặc đơn vị có tiến độ chậm, hệ thống cho phép xem chi tiết đến Phòng THADS khu vực, Chấp hành viên và vụ việc để xác định những nội dung cần lưu ý, như số việc, số tiền có điều kiện thi hành còn lớn nhưng kết quả thi hành xong thấp hoặc tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý có thêm thông tin để chỉ đạo, đôn đốc cụ thể đối với đơn vị, chỉ tiêu hoặc nhóm việc cần tập trung, kèm theo yêu cầu và thời hạn thực hiện.

Việc theo dõi không dừng lại sau khi có chỉ đạo. Dữ liệu tiếp tục được cập nhật để đánh giá mức độ chuyển biến và xác định những nội dung cần tiếp tục đôn đốc, làm rõ. Cách làm tương tự được áp dụng trong theo dõi giải quyết thủ tục hành chính: số hồ sơ quá hạn được thống kê theo từng địa phương, qua đó ghi nhận đơn vị đã khắc phục và nhắc nhở những nơi còn tồn đọng.

Qua thực tế vận hành, cách thức chỉ đạo đang từng bước chuyển từ yêu cầu chung sang chỉ đạo dựa trên số liệu cụ thể, xác định rõ đơn vị, nội dung và thời hạn thực hiện, đồng thời có cơ sở theo dõi kết quả sau đó. Có thể khái quát quá trình này qua các bước: cập nhật dữ liệu, phân tích, cảnh báo, chỉ đạo, theo dõi kết quả và điều chỉnh. IOC hỗ trợ tổng hợp, phân tích và nhận diện nội dung cần lưu ý; các kênh điều hành trực tuyến được sử dụng để truyền đạt yêu cầu; dữ liệu cập nhật sau đó tiếp tục là căn cứ để đánh giá tình hình thực hiện.

Dữ liệu cập nhật thường xuyên, giao ban tập trung vào vấn đề cần xử lý

IOC cũng hỗ trợ thay đổi cách chuẩn bị và tổ chức các cuộc giao ban định kỳ. Thay vì dành nhiều thời gian để tổng hợp, trình bày lại số liệu, các đơn vị có thể khai thác trước thông tin trên hệ thống. Cuộc họp nhờ đó có điều kiện tập trung hơn vào những vấn đề cần phân tích, như nguyên nhân tiến độ của một đơn vị còn thấp; số việc có điều kiện thi hành lớn nhưng kết quả thi hành xong tăng chậm; nhiệm vụ có nguy cơ quá hạn; địa bàn cần kiểm tra hoặc đơn vị cần xem xét tăng cường nguồn lực khi số lượng việc thụ lý mới tăng cao.

Qua đó, thời gian giao ban có thể dành nhiều hơn cho việc phân tích nguyên nhân, xác định trách nhiệm và thống nhất giải pháp, thay vì chủ yếu cập nhật các số liệu cơ bản đã có trên hệ thống.

Một số kết quả bước đầu

Theo Cục Quản lý THADS, sau gần sáu tháng vận hành thử nghiệm, IOC bước đầu cho thấy một số kết quả cả về tiết kiệm nguồn lực và hỗ trợ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.

Theo tính toán tham chiếu của Cục Quản lý THADS, lợi ích quy đổi từ việc ứng dụng IOC ước khoảng 22,9 tỷ đồng mỗi năm, chủ yếu từ tiết kiệm thời gian, nhân lực và nguồn lực cho công tác tổng hợp, báo cáo, rà soát và kiểm tra; chưa bao gồm các lợi ích khó lượng hóa từ hỗ trợ phân tích và ra quyết định. Thời gian rà soát, tổng hợp số liệu và phát hiện nội dung cần lưu ý được ước tính giảm khoảng 30% đối với các cuộc giao ban định kỳ và khoảng 70% trong những tháng cuối năm so với cách tổng hợp thủ công. Các số liệu này mang tính tham chiếu trong giai đoạn vận hành thử nghiệm và cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trong thực tế.

Bên cạnh khả năng tiết kiệm thời gian và nguồn lực, giá trị đáng chú ý hơn của IOC là hỗ trợ hình thành phương thức theo dõi, chỉ đạo dựa nhiều hơn trên dữ liệu. Thông tin được cập nhật thường xuyên, có thể xem theo từng đơn vị và theo dõi diễn biến sau chỉ đạo, qua đó giúp cơ quan quản lý có thêm căn cứ để đánh giá tiến độ và kịp thời điều chỉnh biện pháp chỉ đạo khi cần thiết.

IOC THADS vẫn trong giai đoạn tiếp tục hoàn thiện

Cục Quản lý THADS xác định IOC THADS hiện vẫn trong giai đoạn vận hành thử nghiệm và cần tiếp tục hoàn thiện cả về thể chế, dữ liệu, chức năng và cách thức khai thác. Trong Chiến dịch 100 ngày tăng cường thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm đối với IOC THADS được xác định gồm:

1. Hoàn thiện quy định về quản lý, vận hành và khai thác IOC; chuẩn hóa bộ chỉ số, ngưỡng cảnh báo và quy trình xử lý thông tin; xác định rõ trách nhiệm cập nhật, kiểm tra và sử dụng dữ liệu của từng cấp, trong đó có trách nhiệm của người đứng đầu.

2. Nâng cao chất lượng dữ liệu và tăng cường kết nối tự động; tiếp tục đối soát dữ liệu giữa Nền tảng số THADS và IOC, giảm dần các biểu mẫu nhập liệu thủ công, ưu tiên kết nối các nguồn dữ liệu phục vụ trực tiếp công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành và kiểm soát rủi ro.

3. Đưa việc khai thác IOC vào hoạt động quản lý, chỉ đạo, điều hành thường xuyên, nhất là trong giao ban, theo dõi chỉ tiêu, kiểm tra, làm việc với địa phương và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời xác định cơ chế tiếp nhận, phân công và theo dõi xử lý đối với các cảnh báo cần kiểm tra.

4. Tăng cường hướng dẫn, tập huấn theo từng nhóm người sử dụng. Lãnh đạo, công chức chuyên môn và đơn vị cập nhật dữ liệu có yêu cầu khai thác khác nhau; vì vậy cần bảo đảm người sử dụng hiểu đúng số liệu, biết kiểm tra, phân tích và sử dụng thông tin phù hợp với chức trách, nhiệm vụ.

5. Tiếp tục hoàn thiện các chức năng phân tích và cảnh báo; mở rộng kết nối dữ liệu theo lộ trình, phát triển cảnh báo tự động đối với chậm tiến độ, dữ liệu bất thường và các chỉ số cần lưu ý; đồng thời thường xuyên kiểm tra độ chính xác của các chức năng ứng dụng AI, bảo đảm AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế việc đánh giá và quyết định của người có thẩm quyền.

Tiếp tục hoàn thiện phương thức chỉ đạo, điều hành trên cơ sở dữ liệu

Quá trình vận hành thử nghiệm cho thấy IOC vẫn cần được điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với yêu cầu thực tế. Một số chỉ số, bảng điều hành và nguồn dữ liệu phải tiếp tục rà soát, chuẩn hóa; các cảnh báo cần được kiểm chứng trước khi sử dụng trong công tác quản lý, chỉ đạo; chất lượng dữ liệu cần được nâng lên, phạm vi kết nối cần mở rộng, các chức năng phân tích và cảnh báo cần tiếp tục kiểm chứng. Hiệu quả của hệ thống phụ thuộc không chỉ vào công nghệ mà còn vào chất lượng dữ liệu đầu vào, quy trình vận hành và việc khai thác thông tin của các cấp quản lý. Việc vừa vận hành, vừa đánh giá và điều chỉnh là cần thiết trong giai đoạn đầu để hệ thống từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các cấp quản lý.

Trong điều kiện Hệ thống THADS đang vận hành theo mô hình tổ chức mới, bộ máy được tinh gọn trong khi khối lượng và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, IOC là một công cụ hỗ trợ để các cấp quản lý nắm tình hình kịp thời hơn, xác định những nội dung cần tập trung và có thêm cơ sở dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành. Những kết quả bước đầu là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện công cụ này và đánh giá đầy đủ hơn hiệu quả trong quá trình sử dụng thực tế.