Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Hội thảo do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành ủy Hải Phòng, Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam phối hợp tổ chức.

Đây là diễn đàn quan trọng nhằm cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Hội thảo đồng thời tập trung làm rõ các chủ trương, đường lối của Đảng về mô hình phát triển đất nước qua 40 năm Đổi mới; Văn kiện Đại hội XIV về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng những kinh nghiệm của các địa phương tiêu biểu trong cả nước về đổi mới mô hình phát triển; các mô hình mới, cách làm hay về các lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế...

Lấy khoa học công nghệ làm nền tảng phát triển

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo tại Hội thảo, ông Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang ra sức thi đua triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu đổi mới mô hình phát triển đất nước theo hướng hiện đại, xanh, số và dựa trên tri thức; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu để phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Đại hội cũng đặt ra yêu cầu phát triển mạnh kinh tế số, xã hội số, công dân số; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh toàn cầu; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, số hóa, minh bạch và hiệu quả.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh, đất nước đang đứng trước cơ hội lịch sử để bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Theo đó, Việt Nam phải đổi mới căn bản mô hình phát triển, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng và động lực chủ yếu; phải phát triển dựa trên tri thức, công nghệ, dữ liệu và con người Việt Nam; phải xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ đi đôi với hội nhập quốc tế sâu rộng và hiệu quả. Đó cũng chính là con đường để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc; đất nước phát triển nhanh và bền vững; vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Tại hội thảo, Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án mong muốn Hội thảo tập trung làm rõ 4 nhóm nội dung trọng tâm gồm: đánh giá toàn diện mô hình phát triển của Việt Nam qua các thời kỳ; phân tích bối cảnh quốc tế và các xu hướng mới như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, cạnh tranh công nghệ; đề xuất các trụ cột của mô hình phát triển mới; đồng thời xác định các đột phá nhằm bảo đảm phát triển nhanh, bền vững, bao trùm và tự chủ chiến lược quốc gia.

“Với tinh thần cầu thị, trách nhiệm và đổi mới, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Ban Tổ chức Hội thảo mong muốn lắng nghe, tiếp thu các ý kiến tâm huyết, trí tuệ và kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện Đề án trình Trung ương và phục vụ công tác tham mưu chiến lược trong thời gian tới”, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định, tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Đảng ta đã đề ra định hướng xác lập mô hình tăng trưởng mới với yêu cầu là chuyển đổi mạnh từ chỗ chỉ dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động có kỹ năng thấp sang lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị hiện đại làm động lực chính.

Mục tiêu cuối cùng của phát triển không chỉ là quy mô GDP, quy mô nền kinh tế, GDP bình quân đầu người, tốc độ tăng trưởng, năng suất lao động… mà còn là nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc và cơ hội phát triển của mọi người dân. Vì vậy, đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vì thế không chỉ là đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế mà là đổi mới tổng thể tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia, tổ chức xã hội và cách thức huy động, phân bổ mọi nguồn lực.

Cũng theo ông Nguyễn Xuân Thắng, đổi mới mô hình phát triển là điều kiện để Việt Nam vượt qua tư duy cũ, giới hạn phát triển cũ, tạo động lực mới và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, tự tin tự cường trong một thế giới biến động nhiều thay đổi rất là khó lường. Cần nhận thức sâu sắc rằng trong mô hình phát triển mới, con người vừa là mục tiêu, vừa là nguồn lực và động lực nội sinh của sự phát triển.

Hải Phòng đặt mục tiêu kinh tế số chiếm trên 35% GRDP

Phát biểu tại Hội thảo, ông Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng khẳng định, việc Hội thảo khoa học quốc gia về Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tổ chức tại Hải Phòng, không chỉ là sự kiện chuyên môn mà còn là sự kết nối mật thiết giữa tư duy chiến lược của Trung ương với thực tiễn phát triển tại địa phương; thể hiện sự quan tâm, tin tưởng của Trung ương đối với vai trò, vị trí và tiềm năng phát triển của Hải Phòng trong mô hình phát triển mới của đất nước.

TP Hải Phòng mong muốn và tin tưởng rằng, Hội thảo sẽ góp phần làm rõ thêm những vấn đề lớn: Làm thế nào để thể chế thực sự mở đường cho đổi mới sáng tạo?; Làm thế nào để dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển?; làm thế nào để doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo? và làm thế nào để khoa học, công nghệ thực sự đi vào từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương?. Sự gắn kết giữa lý luận và thực tiễn rút ra sau Hội thảo sẽ góp phần quan trọng vào Đề án trình Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV của Đảng.

Từ thực tiễn phát triển, trong giai đoạn tới, TP Hải Phòng xác định không chỉ phấn đấu là trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics hiện đại hàng đầu của cả nước mà còn phải trở thành một cực tăng trưởng dựa trên tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; là địa phương tiên phong trong đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực quản trị hiện đại và chất lượng tăng trưởng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP đặt ra những chỉ tiêu cụ thể giai đoạn 2026 – 2030. Đó là, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt bình quân từ 13%/năm trở lên, phấn đấu đạt 14%/năm. Quyết tâm đưa tỷ trọng đóng góp của kinh tế số trong GRDP đạt trên 35% vào năm 2030. Xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học - công nghệ biển của cả nước.

“Chúng tôi mong muốn trong thời gian tới tiếp tục nhận được sự quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ của các Ban, Bộ, ngành Trung ương, sự phối hợp của các tỉnh, TP bạn; đặc biệt những ý kiến tâm huyết, những gợi mở chiến lược và những kinh nghiệm thực tiễn quý báu từ các lãnh đạo, các nhà khoa học, chuyên gia tại cuộc hội thảo quan trọng này là luận cứ quan trọng để Hải Phòng có thêm cơ sở hoàn thiện tư duy phát triển, nâng cao năng lực quản trị và hiện thực hóa khát vọng phát triển của TP trong giai đoạn mới. TP khẳng định luôn trân trọng, ủng hộ và cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà khoa học, các chuyên gia triển khai các công trình nghiên cứu và mô hình thực nghiệm tại địa phương”, Bí thư Thành ủy Hải Phòng khẳng định.

Hội thảo diễn ra hai phiên chính. Phiên tham luận gồm các báo cáo với chủ đề: Một số định hướng lớn về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2045; Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về chuyển đổi mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và hàm ý chính sách đối với Việt Nam; Đổi mới mô hình phát triển để xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố “Văn minh - Hạnh phúc” - hình mẫu tiêu biểu của mô hình chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới; Phát triển nguồn nhân lực nhằm đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam; Khuyến nghị đối với Việt Nam trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phiên thảo luận tập trung phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại diện tổ chức quốc tế, bộ, ngành và địa phương.