Đổi mới hệ thống thông tin cơ sở góp phần giảm nghèo bền vững

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng, thông tin cơ sở đang từng bước được đổi mới theo hướng tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin. Việc đa dạng hóa kênh cung cấp, mở rộng các điểm tiếp cận thông tin và hỗ trợ người dân nâng cao kỹ năng số, nhất là tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu không chỉ góp phần thu hẹp khoảng cách thông tin mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững.

Không để người dân “đói” thông tin

Một trong những điểm đáng chú ý của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 là xác định giảm nghèo không chỉ bằng hỗ trợ thu nhập, sinh kế mà còn phải giảm tình trạng thiếu hụt thông tin.

Theo Quyết định số 90/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Tiểu dự án 1 “Giảm nghèo về thông tin” thuộc Dự án 6, đặt mục tiêu tăng cường tiếp cận thông tin thiết yếu cho cộng đồng dân cư; phấn đấu 100% xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, huyện đảo có điểm cung cấp thông tin công cộng để người dân tiếp cận, sử dụng các dịch vụ thông tin thiết yếu. Nội dung thông tin bao gồm chính sách, pháp luật, kiến thức, kỹ năng, mô hình, kinh nghiệm lao động, sản xuất và kinh doanh.

Đây là một mục tiêu có ý nghĩa thiết thực, bởi tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu, thiếu hụt thông tin không đơn thuần là hạn chế trong tiếp nhận thông tin mà còn khiến người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ hội, nguồn lực phát triển. Khi chính sách hỗ trợ chưa đến được đối tượng thụ hưởng, kiến thức sản xuất chưa được phổ biến rộng rãi hay thông tin về việc làm, thị trường còn hạn chế, cơ hội cải thiện đời sống của người dân cũng bị ảnh hưởng.

Từ yêu cầu đó, các điểm cung cấp thông tin công cộng được thiết kế không chỉ để phát báo, sách. Theo Thông tư 01/2025/TT-BTTTT, các điểm này được bố trí tại điểm cung cấp dịch vụ bưu chính thuộc mạng bưu chính công cộng; người dân được đọc miễn phí sách, báo, tạp chí, báo điện tử, xuất bản phẩm điện tử; đồng thời có thể sử dụng máy tính kết nối internet để khai thác thông tin thiết yếu, đọc xuất bản phẩm điện tử, báo điện tử và thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Như vậy, yêu cầu đặt ra với thông tin cơ sở đã có sự chuyển biến, không còn dừng ở việc truyền tải thông tin đến người dân mà từng bước tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin. Khi khả năng tiếp cận được mở rộng, thông tin thiết yếu có điều kiện đi sâu hơn vào đời sống, hỗ trợ người dân ở nhiều mặt, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững.

Hiện đại hóa hệ thống thông tin cơ sở

Sự chuyển biến này thể hiện khá rõ tại nhiều địa phương, khi hệ thống thông tin cơ sở được tổ chức theo hướng đa dạng hơn về kênh và phương thức tiếp cận. Bên cạnh điểm cung cấp thông tin công cộng, truyền thanh truyền thống, các địa phương tăng cường sử dụng nền tảng số, nhóm cộng đồng trực tuyến và các điểm truy cập internet, giúp người dân có thêm lựa chọn để tiếp nhận thông tin phù hợp với điều kiện và nhu cầu thực tế.

Cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Đại Sơn biên tập nội dung thông tin về chính sách giảm nghèo đăng tải trên các nền tảng. (Nguồn: Cổng TTĐT phường Phù Khê)
Cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Đại Sơn biên tập nội dung thông tin về chính sách giảm nghèo đăng tải trên các nền tảng. (Nguồn: Cổng TTĐT phường Phù Khê)

Đơn cử tại xã Đại Sơn, tỉnh Bắc Ninh, việc đưa thông tin đến người dân được thực hiện qua nhiều kênh. Đến tháng 6/2026, toàn xã có 34 cụm loa truyền thanh thông minh phủ khắp 19 thôn; Fanpage của xã có hơn 12.000 lượt theo dõi, trong khi các nhóm Zalo cộng đồng được sử dụng để kết nối chính quyền với người dân.

Không chỉ dừng ở việc truyền tải thông báo, hệ thống thông tin cơ sở tại Bắc Ninh còn được gắn với việc phổ biến kiến thức, chính sách và những nội dung phục vụ đời sống. Tại các xã Đồng Kỳ, Yên Thế, Tam Tiến, Xuân Lương và phường Bố Hạ, gần 60 nhà văn hóa thôn, bản đã được lắp đặt wifi miễn phí; lực lượng đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người dân truy cập dịch vụ công, tìm hiểu kiến thức về chăn nuôi, trồng trọt trên môi trường số.

Những mô hình này cho thấy một điểm cung cấp thông tin chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với nhu cầu thực tế của cộng đồng. Đây cũng là yêu cầu cần được đặt ra trong quá trình thực hiện mục tiêu phấn đấu 100% xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu có điểm cung cấp thông tin công cộng. Cùng với việc bảo đảm cơ sở vật chất, cần chú trọng chất lượng nội dung, tính thường xuyên của hoạt động và khả năng hỗ trợ người dân khai thác thông tin. Đặc biệt, với những người còn hạn chế về kỹ năng số, việc có người hướng dẫn và hỗ trợ trực tiếp sẽ quyết định hiệu quả sử dụng các dịch vụ được cung cấp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng, yêu cầu này càng trở nên rõ nét khi nhiều dịch vụ công, nguồn thông tin và cơ hội tiếp cận chính sách đang chuyển lên môi trường số. Nếu người dân ở vùng khó khăn có hạ tầng kết nối, có nơi tiếp cận và được hướng dẫn truy cập, khoảng cách thông tin có thể từng bước được thu hẹp. Ngược lại, nếu thiếu những điều kiện đó, khoảng cách thông tin có thể tiếp tục trở thành một rào cản đối với cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững.

Linh Chi