Doanh nghiệp Việt nên xoay chuyển xuất khẩu ra sao trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông?
Tình hình xung đột tại Trung Đông đang được dự báo sẽ gây ảnh hưởng mạnh đến giao thương quốc tế. Doanh nghiệp Việt cần bình tĩnh và xoay chuyển mặt hàng xuất khẩu (XK) để tận dụng giai đoạn này - đó là khuyến nghị của ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc VIETGO, đơn vị chuyên tư vấn xuất nhập khẩu cho doanh nghiệp Việt.
Ông Việt nhận định, tình hình xung đột ở Trung Đông nhiều khả năng không ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra. “Chắc chắn xung đột này sẽ không ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng XK. Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta phải biết cách điều chỉnh danh mục mặt hàng XK sao cho linh hoạt. Bởi trong bối cảnh xung đột, cần nhìn nhận dưới góc độ “kinh tế thời kỳ xung đột”. Theo đó, các mặt hàng xa xỉ phẩm chắc chắn sẽ tiêu thụ chậm lại hoặc đóng băng. Thay vào đó, nhu cầu sẽ tập trung mạnh mẽ vào nhóm hàng thiết yếu và hậu cần như nông sản và thực phẩm (bao gồm các loại đồ khô, lương thực có thể bảo quản lâu); Hàng quân nhu/hậu cần - đây là các sản phẩm phục vụ trực tiếp cho sinh hoạt trong điều kiện khắc nghiệt. “Những mặt hàng này sẽ có nhu cầu đột biến. Các doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi dây chuyền để đáp ứng các đơn hàng gấp này” - ông Việt nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo ông Việt, vấn đề nan giải nhất hiện nay là vận tải. Xung đột tại Trung Đông và khu vực Biển Đỏ đã khiến kênh đào Suez - tuyến đường huyết mạch sang châu Âu bị đe dọa nghiêm trọng. Hiện tại, các tàu không dám đi qua Biển Đỏ mà phải vòng qua Mũi Hảo Vọng của Nam Phi. Việc thay đổi lộ trình này dẫn đến hai hệ lụy trực tiếp. Bao gồm quãng đường kéo dài khiến thời gian vận chuyển tăng thêm từ 20 đến 25 ngày. Một chuyến hàng đi châu Âu trước đây mất khoảng 25 ngày thì nay có thể lên tới 50 ngày. Cùng với đó là cước tàu tăng phi mã, gấp 2 đến 3 lần so với bình thường do rủi ro chiến tranh và chi phí nhiên liệu phát sinh.
Do đó, ông Việt cảnh báo đối với nhóm hàng nông sản tươi, với thời gian vận chuyển kéo dài lên đến 50 ngày, các mặt hàng nông sản tươi như chuối, thanh long (vốn có vòng đời bảo quản tối đa khoảng 35 ngày) sẽ không thể “chịu nổi nhiệt”. Hàng sẽ hỏng trước khi cập cảng. Vì vậy, doanh nghiệp cần tạm dừng hoặc chuyển hướng các mặt hàng này tại các thị trường Đông Âu để tránh thua lỗ.
Và để an toàn trong giai đoạn này, ông Việt đưa ra 3 khuyến nghị “thực chiến” cho các doanh nghiệp. Trước mắt cần ưu tiên phương thức xuất khẩu FOB bằng cách hãy cố gắng bán hàng tại cảng đi và thu tiền ngay khi hàng lên tàu. Điều này giúp đẩy rủi ro vận tải và chi phí phát sinh cho phía người mua; Nếu buộc phải sử dụng phương thức LC (thư tín dụng) thì cần phải kiểm soát chặt chẽ do tàu đi chậm hơn dự kiến 20 - 25 ngày, các LC rất dễ bị quá hạn. Doanh nghiệp cần chủ động yêu cầu khách hàng gia hạn LC ngay khi có thông báo thay đổi lộ trình tàu.
Và đặc biệt chú trọng bảo hiểm và lựa chọn hãng tàu. “Bắt buộc phải mua bảo hiểm rủi ro chiến tranh và ưu tiên các hãng tàu đi thẳng, tránh các điểm chuyển tải, nếu khách hàng không thanh toán trước khi tàu cập bến thì cho tàu quay đầu” - ông Việt nhấn mạnh, đồng thời lưu ý, trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến rất phức tạp, các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa cần bình tĩnh, nhận diện cơ hội trong thách thức để vươn lên.