Doanh nghiệp ngại công bố thông tin

Đối với một thị trường luôn đòi hỏi sự minh bạch như thị trường chứng khoán, việc cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư vô cùng cần thiết. Nhưng có một thực tế lâu nay vẫn diễn ra là lượng thông tin chính xác mà nhà đầu tư tiếp cận được quá ít và hoàn toàn không dễ dàng. Không ít người đầu tư một cách “ tù mù”, dựa vào khả năng phán đoán và phân tích của mình là chính, cộng với một vài sự tư vấn của anh em, bạn bè, người quen “ cùng hội cùng thuyền”. Thông tin bởi thế dường như vẫn là một thứ quà ban phát hơn là quyền lợi trực tiếp của cổ đông.

Tiếp nhận thông tin kiểu “ nghe lỏm”

Tuy không chính thống nhưng không ít nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam đã sử dụng cách này để nắm thông tin về doanh nghiệp. Anh Nguyễn Trần Hoàng, một nhà đầu tư chứng khoán tại Hải Phòng cho biết, cho dù có đôi chút kiến thức và cũng được học hỏi khá nhiều, nhưng ngay chính anh cũng không đủ kiên nhẫn để đọc hết báo cáo tài chính của một doanh nghiệp, chứ chưa nói tới việc mỗi nhà đầu tư chứng khoán thường quan tâm tới hàng chục doanh nghiệp hoặc nhiều hơn. Bởi vậy, họ chỉ có thể truyền tai nhau những thông tin cần thiết nhất, chẳng hạn như doanh nghiệp này lãi hay lỗ, tỷ lệ cổ tức năm nay là bao nhiêu, doanh nghiệp đang có những dự án nào… Không ít nhà đầu tư còn quá thất vọng khi vào các trang web của doanh nghiệp. Thông tin cũ, không mới đã đành, nhưng nghèo nàn và đơn điệu, nhiều thông tin được lặp đi lặp lại tới mức nhàm chán.

Về phía doanh nghiệp, không chỉ các cơ quan quản lý Nhà nước mà nhiều tổ chức lớn của nước ngoài cũng nhận định, doanh nghiệp Việt Nam đang thiếu chiến lược công bố thông tin. Hiện rất nhiều doanh nghiệp không có chiến lược cụ thể, dài hạn cho việc công bố thông tin trong quá trình phát hành cổ phiếu và cả thông tin về hoạt động của doanh nghiệp. Thông tin công bố chủ yếu nhằm mục đích tuân thủ các quy định của pháp luật, không những thế, một số loại  thông tin có mức độ tin cậy không cao.  
Đại diện một công ty chứng khoán nhận xét, ngoại trừ các công ty lớn, hầu hết công ty nhỏ của Việt Nam tiết kiệm tối đa chi phí công bố thông tin. Các doanh nghiệp này chỉ làm theo đúng luật là đăng tải thông tin trên một tờ báo trung ương và một tờ báo của địa phương nơi doanh nghiệp đăng ký kinh doanh. Trên thực tế, chi phí cho việc đăng tải thông tin không tiết kiệm là bao, nhưng điều này lại gây thiệt thòi cho chính doanh nghiệp. Bởi, thứ nhất, nhà đầu tư sẽ ít có cơ hội tiếp cận các thông tin của doanh nghiệp. Thứ hai, các tổ chức cũng bỏ qua cơ hội (bởi các tổ chức thường chấp nhận bỏ qua cơ hội hơn là không biết rõ, hoặc biết mù mờ về thông tin doanh nghiệp), cho dù có thể sau đó giá cổ phiếu đó tăng. Như vậy có thể dẫn đến tình trạng doanh nghiệp không chào bán hết được cổ phiếu hoặc không chào bán được giá cao. Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia nhận xét việc nhiều doanh nghiệp đang chuẩn bị IPO hay đã niêm yết trên sàn chứng khoán vẫn chưa làm tốt vấn đề minh bạch thông tin doanh nghiệp, sẽ dẫn đến xói mòn niềm tin của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp và TTCK.

Có lẽ vì thực trạng đó, nên vấn đề minh bạch hóa thông tin đã được UBCK Nhà nước coi là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới để lành mạnh hóa thị trường. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mấu chốt của vấn đề là phải tạo ra được nhận thức chung cho doanh nghiệp và các công ty tư vấn, bảo lãnh phát hành về tầm quan trọng cũng như lợi ích lâu dài của sự minh bạch hóa cho bản thân doanh nghiệp. Sẽ không có sự thay đổi nếu các doanh nghiệp chưa thấy hết lợi ích cụ thể của sự minh bạch và việc khai thác phương tiện truyền thông hợp lý. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, việc mang đến cho khách hàng chiến lược truyền thông bài bản và có chiều sâu tạo ra nhiều lợi thế cạnh tranh hơn.  

Mới đây, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cũng có văn bản đề xuất các giải pháp thúc đẩy hoạt động đầu tư giá trị trên TTCK Việt Nam. Theo đó, hằng tháng, các doanh nghiệp niêm yết nên cố gắng công bố thông tin vắn tắt về tình hình sản xuất kinh doanh; phân tích những mặt thuận lợi và khó khăn trong tháng, thông tin về việc triển khai thực hiện các dự án lớn. Doanh nghiệp cũng nên xúc tiến việc thực hiện soát xét báo cáo tài chính theo quý. Định kỳ 3 - 5 năm, các doanh nghiệp niêm yết nên có 1 báo cáo định giá doanh nghiệp. Báo cáo này gồm việc định giá chi tiết các loại tài sản vô hình, hữu hình, tài sản lưu động... gần giống với báo cáo định giá tài sản của doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa do các tổ chức tài chính trung gian có uy tín tiến hành.

Thông tin công khai, minh bạch chứng tỏ khả năng quản trị và bước phát triển của doanh nghiệp. Chỉ khi nào nhà đầu tư tiếp nhận thông tin một cách thuận lợi và hoàn toàn chính xác, họ mới thật sự đặt niềm tin vào doanh nghiệp và đầu tư lâu dài. Doanh nghiệp cũng có lợi nhiều trong vấn đề này. Vì vậy, doanh nghiệp cần thay đổi chiến lược công bố thông tin phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển./.

                                                                                   Thanh Hiệp