Doanh Nghiệp lớn - Doanh Nghiệp nhỏ: “Dìu nhau” tỏa sáng

Cần “cánh chim” đầu đàn

Sau gần 40 năm đổi mới, kinh tế tư nhân nước ta đã không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng. Với gần 1 triệu DN và hơn 5 triệu hộ kinh doanh hoạt động trong nền kinh tế, kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách Nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động, là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội. Nhiều DN tư nhân đã và đang phát triển lớn mạnh, khẳng định thương hiệu và vươn ra thị trường khu vực và thế giới.

TS.Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính nhận xét, khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng khẳng định vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế nước ta, đóng góp to lớn vào tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội. Quan điểm này đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy, quá trình phát triển của đội ngũ doanh nhân Việt Nam vẫn còn non trẻ so với các nước trong khu vực và trên thế giới, chưa tích lũy được nhiều về vốn, tri thức, công nghệ và kinh nghiệm. Vì vậy, quy mô DN trong nền kinh tế phần lớn là nhỏ và vừa, chưa có công nghệ gốc và tiềm lực để số hóa, xanh hóa hoạt động kinh doanh. Đã đến lúc, các DN “đầu đàn” phải khẳng định vị trí dẫn dắt trong nền kinh tế và hội nhập quốc tế, cũng như khai thác hiệu quả các nguồn lực của đất nước và nghiên cứu, thực hiện chính sách đột phá phát triển đi đôi với làm tốt an sinh xã hội.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng - khẳng định, để nền kinh tế phát triển cần những trụ cột dẫn dắt với nền tảng vững mạnh. Ông cho biết, thực tế hiện nay, DN tư nhân của Việt Nam chủ yếu là DN nhỏ và vừa, khả năng cạnh tranh còn yếu. Muốn tạo nền tảng vững cần không gian phát triển thuận lợi cho DN thông qua xây dựng môi trường kinh doanh liên kết, bình đẳng, tạo điều kiện cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ đào tạo cung ứng nhân lực... và đây cũng chính là yêu cầu sống còn đối với DN.

Đồng quan điểm này, ông Nguyễn Đắc Minh - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Minh Trung cho rằng, mô hình DN lớn dẫn dắt DN nhỏ là một hướng đi tất yếu và mang tính chiến lược trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập và chuyển đổi mạnh mẽ. Ưu việt lớn nhất của mô hình này chính là khả năng tạo ra chuỗi giá trị bền vững, trong đó DN lớn đóng vai trò “đầu tàu” định hướng công nghệ, thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, còn DN nhỏ trở thành “mắt xích linh hoạt”, bổ trợ trong sản xuất, cung ứng và sáng tạo sản phẩm. Khi hai bên cùng phát triển, sẽ hình thành được hệ sinh thái kinh tế tự cường, giảm lệ thuộc nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.  “Tập đoàn Minh Trung Việt Nam hiện đang triển khai mô hình liên kết này trong chuỗi cung ứng nguyên liệu, sản xuất bao bì, phân phối nội địa và xuất khẩu. Chúng tôi xem đó là cách “cộng sinh phát triển”, để các DN cùng nâng mặt bằng chung của nền kinh tế tư nhân Việt Nam” – ông Minh nói.

Những “mắt xích” đáng tin cậy

Theo nhận định của các chuyên gia, dù là ở giai đoạn nào của nền kinh tế, các DN nhỏ hoặc DN mới khởi nghiệp đều có cơ hội được học hỏi những kinh nghiệm “thực chiến” từ những DN có tên tuổi, có nhiều kinh nghiệm, thay vì tự mày mò hoặc áp dụng những lý thuyết trên sách vở, qua đó tránh được những thất bại hoặc một số vấn đề nghiêm trọng thường mắc phải trong quá trình phát triển.

Để mô hình DN lớn dẫn dắt DN nhỏ triển khai một cách hiệu quả phải dựa trên những cam kết của các DN dẫn dắt; phải thường xuyên được giám sát, đôn đốc bởi các hiệp hội, kết hợp việc chia sẻ kinh nghiệm nhằm lan tỏa và nhân rộng… Ngoài ra, theo Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phú Thành  - ông Hồ Hoàng Hải, các hiệp hội DN cũng cần đưa nội dung này vào chương trình hành động, coi đó là một mục tiêu quan trọng của nhiệm kỳ, thậm chí đưa ra những chỉ tiêu bắt buộc với các hội viên lớn như giao KPI hàng năm. Các DN được dẫn dắt phải có trách nhiệm tham gia tích cực vào các hoạt động của hiệp hội như một phần đáp lại lợi ích được hưởng từ hiệp hội. Qua đó hoạt động của hiệp hội sẽ phát triển và mối quan hệ 2 chiều đó mới đem lại sự phát triển bền vững cho cả 2 bên.

Chia sẻ thêm về “Mô hình DN lớn dẫn dắt DN nhỏ”, ông Nguyễn Xuân Phú – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse nhận xét, đây là một trong những mô hình mà chúng ta có thể áp dụng để tạo ra chuỗi giá trị nhằm nâng cao năng lực sản xuất quốc gia. Với DN lớn, đó là cơ hội để tối ưu chuỗi cung ứng, chủ động về công nghệ, giảm chi phí và mở rộng năng lực sản xuất thông qua mạng lưới các DN vệ tinh. Ở chiều ngược lại, DN nhỏ có điều kiện tiếp cận thị trường rộng hơn, được chuyển giao kinh nghiệm, tiêu chuẩn và công nghệ - những yếu tố nền tảng giúp họ trưởng thành nhanh hơn trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Tuy nhiên, Theo ông Phú sự chênh lệch về năng lực quản trị, quy trình, tiêu chuẩn và công nghệ giữa DN lớn và nhỏ vẫn là rào cản đáng kể. Trong khi đó, DN nhỏ nếu thiếu tính chủ động và khả năng tự nâng cấp rất dễ rơi vào tình trạng phụ thuộc.  “Để mô hình này vận hành hiệu quả và mang lại giá trị dài hạn, DN nhỏ cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, cải thiện chất lượng sản phẩm và nỗ lực để trở thành mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi giá trị chung. Bên cạnh đó là những cơ chế từ Nhà nước giúp bảo đảm quyền lợi để cân bằng lợi ích hài hòa của cả 2 bên, tránh “cá lớn nuốt cá bé”, từ đó cùng nhau tỏa sáng” - ông Nguyễn Xuân Phú nhấn mạnh.

Cùng nhau, sẽ tạo ra giá trị lớn hơn

 “Tôi luôn coi mô hình DN lớn đồng hành cùng DN nhỏ là một cấu phần quan trọng của nền kinh tế hiện đại. Những DN lớn thường có hạ tầng, công nghệ và hệ sinh thái ổn định, trong khi DN nhỏ lại sở hữu sự linh hoạt, khả năng đổi mới nhanh và ý tưởng táo bạo. Khi kết hợp một cách hài hòa, cả hai bên đều có thể tạo ra giá trị lớn hơn rất nhiều so với việc hoạt động riêng lẻ”.

TS.Nguyễn Hiền Phương, Tổng Giám đốc Công ty CP Viễn thông di động Vietnammobile

Xây dựng hệ sinh thái tự cường

“Ưu việt của mô hình DN lớn  “dìu” DN nhỏ chính là khả năng tạo ra chuỗi giá trị bền vững, trong đó DN lớn đóng vai trò “đầu tàu” định hướng công nghệ, thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, còn DN nhỏ trở thành “mắt xích linh hoạt”, bổ trợ trong sản xuất, cung ứng và sáng tạo sản phẩm. Khi hai bên cùng phát triển, sẽ hình thành được hệ sinh thái kinh tế tự cường, giảm lệ thuộc nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”.    

 Ông Nguyễn Đắc Minh, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Minh Trung