Doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu biển cỡ nhỏ- Chưa hoàn thiện điều kiện hoạt động
Mặt bằng chật hẹp, thiếu giấy phép mở bến, không bảo đảm các điều kiện phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường và an toàn lao động, là tình trạng phổ biến tại các doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu biển cỡ nhỏ trên địa bàn Hải Phòng. Đây là hạn chế cơ bản, nếu không sớm khắc phục, các doanh nghiệp này đứng trước nguy cơ bị đóng cửa vì năng lực yếu kém.
Hoạt động trong điều kiện tạm bợ
Bên cạnh khối đóng tàu của Tập đoàn Kinh tế VINASHIN và các đơn vị quốc phòng, trên địa bàn Hải Phòng còn có hàng chục doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu biển cỡ nhỏ thuộc các thành phần kinh tế khác nhau. Điều đáng nói là do phát triển mang tính tự phát, thiếu quy hoạch bài bản, mạnh ai nấy làm, nên các đơn vị đóng tàu cỡ nhỏ thường tập trung ở các nhánh sông nhỏ phía thượng nguồn các dòng sông ở Hải Phòng. Việc phát triển các cơ sở đóng tàu theo kiểu “tiền trảm, hậu tấu”, khiến hành lang bảo vệ đê điều bị xâm phạm, Luật Giao thông đường thủy nội địa bị xem nhẹ. Thực trạng đáng buồn này đang diễn ra trên các dòng sông Hải Phòng.
Qua kiểm tra hơn 20 cơ sở đóng tàu cỡ nhỏ trên các sông Văn Úc, Lạch Tray, sông Cấm, Đá Bạc, sông Hàn, Ban kiểm tra liên ngành Đường thủy nội địa- Cảnh sát giao thông đường thủy –Đăng kiểm đã phát hiện và cảnh cáo nhiều trường hợp vi phạm bảo vệ môi trường, khiếm khuyết về phòng, chống cháy nổ (PCCN), thiếu giấy phép mở bến. Kiểm tra 8 cơ sở đóng tàu trên sông Lạch Tray thì có tới 5 đơn vị không có đánh giá tác động môi trường, thiếu hợp đồng với Công ty môi trường đô thị thu gom rác thải công nghiệp, 2 cơ sở thiếu tuân thủ PCCN, 4 cơ sở không có giấy phép mở bến. 3/4 cơ sở đóng tàu ở sông Hàn không bảo đảm vệ sinh môi trường, 2 đơn vị không có giấy phép mở bến và không có đơn vị nào tuân thủ quy định PCCN. Các cơ sở đóng tàu hoạt động trong mặt bằng chật hẹp, thường xuyên phát tán tiếng ồn, khói bụi dạng khí, rắn ra khu vực chung quanh. Theo quy chuẩn ngành đóng tàu, việc làm sạch bề mặt tôn phải thực hiện trong nhà kín vừa bảo đảm môi trường, vừa tận thu lượng cát, bi sắt trong quá trình làm sạch tôn. Nhưng hầu hết cơ sở đóng tàu cỡ nhỏ đều làm sạch tôn ngoài trời, khiến các đơn vị, nhà dân chung quanh như trong cơn bão sa mạc. Một vấn đề đáng quan tâm là thủy diện khu bến, triền đà của các đơn vị không đủ rộng, khi hạ thủy gây nguy hiểm cho các phương tiện qua lại đoạn sông có các doanh nghiệp đóng tàu…
Lượng sức phù hợp
Nghị quyết về phát triển kinh tế biển thành phố Hải Phòng đến năm 2015, định hướng đến năm 2020 nêu rõ: Đến 2020, Hải Phòng là trung tâm đóng và sửa chữa tàu thuyền lớn nhất Việt Nam, đạt thứ hạng cao của khu vực Đông Nam Á và thế giới, tốc độ tăng trưởng trên 30%/năm, về đóng mới tăng 30 - 35%/năm, sửa chữa tàu là 20 - 25%/năm. Đóng được tàu trên 10 vạn DWT sau 2015; đến năm 2020 có thể đóng mới tàu công nghệ cao và các loại tàu chuyên dụng khác như tàu chở dầu, tàu công-tơ-nơ, công trình, tàu cuốc, khai thác dầu khí, hút bùn tiêu chuẩn quốc tế, sửa chữa tàu trọng tải trên 100.000 tấn...
Trước kỳ vọng này, bên cạnh việc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đóng tàu cỡ lớn trên địa bàn về mặt bằng, nguồn điện, cơ chế chính sách thuế, thủ tục hải quan thông thoáng khi nhập vật tư máy móc, vật tư tàu thủy, thành phố quan tâm phát triển các doanh nghiệp đóng tàu cỡ nhỏ. Hướng dẫn các đơn vị thực hiện các quy định về quy trình, quy phạm chuyên ngành đóng tàu, phòng, chống cháy nổ, đánh giá tác động môi trường, có đủ cán bộ quản lý cảng và giấy phép mở bến. Kiên quyết đóng cửa các cơ sở không bảo đảm điều kiện hoạt động theo quy định, buộc các doanh nghiệp khắc phục các khiếm khuyết mới được hoạt động trở lại. Có như vậy mới bảo đảm phát triển ổn định, bền vững.
Thời hoàng kim ngành đóng tàu, các nhà máy của VINASHIN “bận” với các đơn hàng xuất khẩu, vì thế các doanh nghiệp đóng tàu cỡ nhỏ may mắn nhận đóng những gam tàu nhỏ cho các chủ tàu trong nước. Sau cơn bão khủng hoảng kinh tế thế giới và khó khăn trong nước, nhiều doanh nghiệp vận tải biển có nguy cơ bán tàu vì cước thấp, chạy tàu không đủ chi phí, dẫn tới việc đóng tàu đình đốn, nhiều hợp đồng đóng mới có nguy cơ phá sản do ngân hàng không thể “bơm tiền” mãi. Vì thế, lượng sức phù hợp, phát triển doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu biển cỡ nhỏ là rất cần thiết với chính doanh nghiệp và là trách nhiệm của cơ quan chức năng trong quá trình kiểm tra, hướng dẫn các doanh nghiệp tuân thủ quy định nhà nước, nhất là hướng các cơ sở xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO2008-2000. Hoàn thiện điều kiện hoạt động chuyên ngành mang tính quy chuẩn, các doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu cỡ nhỏ và vừa mới có thể ký kết được các đơn hàng để vượt qua “rớt bão kinh tế” và hồi phục, phát triển lâu dài!.
Anh Tú