Doanh nghiệp da giày, dệt may- Còn nhiều khó khăn

Nắm bắt tình hình, thành phố và các ngành chức năng có nhiều cố gắng tháo gỡ, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động nhưng kết quả vẫn chưa như mong muốn.

Thị trường, lao động đều khó

Trên địa bàn thành phố hiện có 82 doanh nghiệp dệt may với hơn 18.200 lao động nhưng phần lớn quy mô nhỏ lẻ, ít lao động (có 18 doanh nghiệp quy mô 100 lao động trở lên). Ngành dệt may của thành phố có năng lực sản xuất khoảng 50 triệu sản phẩm/ năm và giá trị sản xuất công nghiệp năm 2008 đạt 2251 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 6,3% so với toàn ngành với  hơn 40 triệu sản phẩm các loại, xuất khẩu đạt 105 triệu USD.

Với 40 doanh nghiệp da giày, thu hút 53.000 lao động, năng lực sản xuất hơn 60 triệu đôi giày/ năm, ngành da giày Hải Phòng có những khó khăn đặc thù hơn ngành dệt may nên giá trị sản xuất công nghiệp 10 tháng chỉ đạt 2.294 tỷ đồng, giảm 7,8% và chiếm tỷ trọng 7,52% so với tổng giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành. Sản lượng 10 tháng chưa bằng 1/2 công suất của toàn ngành, với 27 triệu đôi giày và xuất khẩu ước đạt kim ngạch 310,9 triệu USD, chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố.

Theo phản ánh của các doanh nghiệp da giày, dệt may, khó khăn lớn nhất từ đầu năm tới nay vẫn là thị trường và lao động. Ngành da giày chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng kinh tế thế giới với tác động đến sớm hơn và rõ hơn. Từ ngày 1- 1- 2009, các sản phẩm da giày xuất khẩu sang thị trường EU (thị trường chiếm đến 60% kim ngạch xuất khẩu của ngành) không được hưởng Quy chế ưu đãi thuế quan phổ cập GSP cộng với tác động của vụ kiện chống bán phá giá đã làm giảm lợi thế cạnh tranh của da giày Việt Nam. Có thể thấy rất rõ, từ đầu năm 2009 đến nay, các tập đoàn sản xuất lớn như Nike, Adidas.... có xu hướng từng bước chuyển dịch sản xuất sang một số nước châu Á như Ấn Độ, In-đô-nê-xi-a, Cam-pu-chia, My-an-ma… đồng thời với việc giảm đều đơn hàng tại các doanh nghiệp, làm cho một số doanh nghiệp hoạt động dưới năng lực thực tế ( chỉ ở mức 70 – 90%). Về đơn hàng và kế hoạch sản xuất, doanh nghiệp chỉ được báo trước 1- 3 tháng, trong khi trước đây là 6 tháng -1 năm và khi có đơn hàng, thời hạn thực hiện của doanh nghiệp rất ngắn. Đó là những cái khó mà doanh nghiệp da giày, dù mạnh tới đâu cũng chưa thể vượt qua chưa nói tới những khó khăn nội tại như thiếu khả năng tự thiết kế mẫu mã, quy mô sản xuất nhỏ, điều kiện kinh tế và hạ tầng dịch vụ còn nhiều hạn chế. Ngoài ra, 70% nguyên phụ liệu vẫn phải nhập khẩu, chi phí sản xuất cao, ưu thế về nhân công lao động tuy vẫn là nhân tố cạnh tranh, nhưng không còn thuận lợi như trước đây và gần đây lại phải đối phó với tình trạng thiếu lao động liên tục. ..

Ngành dệt may cũng đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề của khủng hoảng kinh tế thế giới, đơn hàng không ổn định  và lao động thì khó triền miên như phản ánh của lãnh đạo nhiều đơn vị. Đã thế, một số cơ chế chính sách ban hành chưa phù hợp với điều kiện hoạt động thực tế làm doanh nghiệp đã khó lại càng khó hơn. Chi phí sản xuất tăng cao trong khi thiếu đơn hàng, thiếu lao động đặt nhiều doanh nghiệp dệt may vào tình trạng khó gỡ. Thực tế, một số doanh nghiệp từng nổi tiếng một thời nay đành “chịu trận”, sản xuất suy giảm. Những yếu tố đó làm ảnh hưởng tới kết quả chung của toàn ngành.

Tự lực cánh sinh là chính

Những vấn đề của doanh nghiệp da giày, dệt may, thành phố biết, các Bộ, ngành Trung ương đều biết nhưng giải quyết được không phải một sớm một chiều và đặc biệt là có những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi quốc gia.

Còn với ngành dệt may, những tháng cuối năm 2009, tình hình đơn hàng có khả quan hơn nhưng lại phát sinh khó khăn bởi tình trạng đình công có chiều hướng gia tăng. Lãnh đạo một doanh nghiệp cho biết, từ tháng 3 đến tháng 8, ít xảy ra đình công  vì ít đơn hàng. Nay có việc, công nhân lại đình công gây khó cho doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp băn khoăn không biết có nên nhận đơn hàng hay không  bởi từ bây giờ có thể nhận tới hết quý 1- 2010 nhưng nếu thiếu lao động thì cũng không thể giải quyết nổi.

Làm việc với các doanh nghiệp da giày, dệt may, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Văn Thành và các ngành thành phố rất thông cảm, chia sẻ với những khó khăn của các doanh nghiệp và động viên doanh nghiệp vượt khó đi lên, giữ hoạt động ổn định. Tuy nhiên, về lâu dài, với những diễn biến mới về thị trường và lao động của ngành da giày, dệt may, thành phố cần có sự nghiên cứu, cơ cấu lại tỷ trọng 2 ngành này trong sản xuất công nghiệp chung của thành phố. 2 ngành cũng cần có cái nhìn tổng thể, khách quan hơn để có sự chuyển hướng phù hợp. Cùng với sự hỗ trợ của các ngành, cấp, các doanh nghiệp phát huy tinh thần tự lực cánh sinh, tranh thủ lợi thế để giữ ổn định sản xuất, bảo đảm việc làm thu nhập cho người lao động, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của thành phố.

Hồng Thanh