Đô-la Mỹ mất giá, doanh nghiệp xuất khẩu lao đao

Thua thiệt đủ đường

Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty cổ phần thương mại Minh Khai Nguyễn Bích Hòa cho biết: Những ngày gần đây, giá gạo xuất khẩu tăng từng ngày, mức tăng lên tới 300- 500 đồng/ kg, thậm chí buổi sáng một giá, buổi chiều lại giá khác. Vốn có thâm niên và kinh nghiệm trong xuất khẩu gạo, nhưng công ty vẫn không dám ký trước hợp đồng. Chỉ khi nào gạo có đủ trong kho mới đặt bút ký. Khó như vậy doanh nghiệp còn tìm cách xoay xở được, chứ tỷ giá đô- la Mỹ biến động như hiện nay thì doanh nghiệp hết cách. Có khả năng, doanh nghiệp đành thất hứa với bạn hàng còn hơn là thiệt đơn, thiệt kép.

Theo bà Hòa, khi bắt đầu đặt bút ký hợp đồng xuất khẩu gạo, giá USD  mua vào với mức giá xấp xỉ 16.000 đồng/USD nhưng hiện nay thì chỉ còn 15.600-15.700 đồng/USD. Chỉ xuất 1 lô hàng khoảng 10.000 tấn gạo, doanh nghiệp cũng mất đứt hàng tỷ đồng, vì tỷ giá thay đổi, chưa nói tới các thiệt hại khác do biến động giá cả.

Giám đốc Công ty cổ phần kinh doanh hàng xuất khẩu Nguyễn Văn Tuyến bức xúc hơn: cứ 2 công-ten-nơ thịt lợn xuất khẩu, doanh nghiệp mất hơn 60 triệu đồng vì tỷ giá. Ông Tuyến dẫn chứng, từ đầu năm tới nay, công ty xuất lô hàng đầu tiên , thu tiền về, ngân hàng trừ 87 đồng/ USD gọi là “phí dịch vụ cung ứng giải pháp quản lý tiền tệ”; lô hàng thứ 2 bị trừ 120 đồng, tới lô hàng thứ 3 thì trừ tới 340 đồng/ USD. Trong khi đó, nguyên liệu mua bằng đồng Việt Nam, giá cả cũng leo thang từng ngày. Hiện, giá lợn sữa lên tới 90.000 đồng/ kg móc hàm, giá lợn choai lên tới 40.000- 42.000 đồng/ kg thịt hơi trong khi giá xuất khẩu tăng không đáng kể. Không những thế, ngân hàng còn hạn chế mua vào USD vì sợ lỗ. Nói chung là doanh nghiệp bị "o ép" đủ đường. Thông thường, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá liên ngân hàng với biên độ + - 1% nhưng chẳng mấy ngân hàng áp dụng số +, hầu hết đều trừ 1% để giữ an toàn. Cụ thể, tỷ giá liên ngân hàng công bố là 16.025 đồng/ USD thì các ngân hàng niêm yết giá trừ 1% là 18.865 đồng. Đã thế, lại còn phí dịch vụ cung ứng giải pháp quản lý tiền tệ áp cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp hỏi ngân hàng tính loại phí này như thế nào thì không được trả lời, chỉ nói rằng quy định như vậy và doanh nghiệp phải chịu.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Placo Hoàng Văn Khánh cho biết thêm: 1 m3 gỗ mua trong nước hiện nay tăng 30%, trước khoảng 4 triệu đồng nay là 4,3 triệu đồng trong khi giá xuất khẩu sang thị trường châu Âu và Mỹ không tăng. Ngoại tệ là USD thu về phải khó khăn mới bán được, với mức giá mà doanh nghiệp phải chịu thiệt. Đã thế, có ngân hàng lại thiếu tiền đồng, chưa trả doanh nghiệp ngay,  chậm  tới 2- 3 tuần. Thật là thiệt đơn, thiệt kép. Đáng lo ngại hơn, trong khi tỷ giá thì như thế nhưng ngân hàng lại đồng loạt tăng lãi suất cho vay. Ông Khánh cho rằng, với tình hình như hiện nay, cố gắng lắm, doanh nghiệp lãi được khoảng 15% là lý tưởng nhưng lãi suất ngân hàng đã “ xơi” mất 12%, thử hỏi doanh nghiệp lấy gì để chi phí, lấy gì để tái tạo  sức lao động và phát triển sản xuất...

Như vậy, có thể thấy, các doanh nghiệp xuất khẩu của thành phố đều đồng loạt kêu khó. Cho dù họ có năng động, tìm mọi cách để giải quyết thì những khó khăn này cũng không giảm được bao nhiêu, báo hiệu một năm xuất khẩu đầy thử thách. Lo ngại hơn là thị trường nước ngoài bao năm xây dựng, gìn giữ sẽ bị ảnh hưởng.

Cần có giải pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp

Trước tình trạng USD khó tiêu thụ, một số doanh nghiệp đã lựa chọn giải pháp nhờ ngân hàng chuyển đổi sang một loại ngoại tệ khác, như đồng Ơ- rô chẳng hạn. Vì đây là một loại ngoại tệ mạnh, đang lên giá khá nhiều so với USD và Ngân hàng Nhà nước lại không quy định tỷ giá, nhiều ngân hàng vẫn thích mua vào hơn nên họ vui vẻ làm theo yêu cầu của doanh nghiệp. Nhưng như vậy thì doanh nghiệp cũng vẫn bị thiệt vì phải quy đổi 2 lần tỷ giá. Một số ngân hàng chấp nhận mua bằng giá niêm yết nhưng lại tính thêm phí. Tính  kiểu gì  thì doanh nghiệp cũng vẫn không bán được USD đúng như mong đợi.

Theo ông Hoàng Văn Khánh, việc tăng cường các biện pháp quản lý tiền tệ là cần thiết nhưng từ cấp vĩ mô, cần sớm xem xét lại việc điều chỉnh tăng lãi suất cho vay của ngân hàng. Nếu cứ kéo dài và không có biện pháp kịp thời, tất sẽ dẫn tới tình trạng nhiều doanh nghiệp thua lỗ, có nguy cơ phá sản. Doanh nghiệp dù có mạnh tới đâu cũng sẽ không đủ sức chống đỡ  nếu lãi suất vay ngân hàng lên cao và tỷ giá đồng USD với đồng Việt Nam tiếp tục xuống thấp như vậy.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu tính toán, thặt chặt các chi phí, lô hàng nào đề nghị thanh toán được bằng ngoại tệ khác thì chuyển đổi ngay. Nhưng việc này cũng rất hạn chế vì không phải đơn hàng nào cũng dễ dàng thay đổi như vậy, còn phụ thuộc vào các điều khoản trong hợp đồng đã ký kết. Do đó, ngoài việc kiến nghị kịp thời những khó khăn, vướng mắc hiện nay của doanh nghiệp xuất khẩu lên các bộ, ngành Trung ương cùng tìm cách giải quyết, thành phố cũng cần có  các biện pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp. Đây là lúc Quỹ hỗ trợ xuất khẩu của thành phố cần phát huy tác dụng để giảm bớt phần nào  thua thiệt cho doanh nghiệp, nhằm  giữ vững thị trường và bảo đảm thực hiện chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2008 và những năm tiếp theo.

Hồng Thanh