Đồ chơi trẻ em: Cẩn trọng với những mối nguy không nhìn thấy

Đồ chơi an toàn phải vượt qua nhiều “hàng rào”

Một món đồ chơi có màu sắc bắt mắt, thiết kế chắc chắn chưa đồng nghĩa với an toàn. Trẻ nhỏ thường có thói quen cầm, kéo, tháo lắp, cắn hoặc đưa đồ vật vào miệng. Vì vậy, những bộ phận có thể tách rời, cạnh sắc, đầu nhọn hay vật liệu không phù hợp đều có thể trở thành nguy cơ trong quá trình sử dụng.

Theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, đồ chơi trẻ em thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, nằm trong cách tiếp cận quản lý chất lượng dựa trên mức độ rủi ro.

Việc xếp vào nhóm rủi ro cao không đồng nghĩa mọi đồ chơi đều nguy hiểm, mà nhằm tăng mức độ kiểm soát đối với nhóm sản phẩm có khả năng tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn của trẻ. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào phòng ngừa, nhận diện nguy cơ và kiểm soát chất lượng ngay từ trước khi sản phẩm đến tay người sử dụng.

Các sản phẩm thuộc phạm vi quản lý phải đáp ứng QCVN 3:2019/BKHCN về an toàn đồ chơi trẻ em. Quy chuẩn bao quát nhiều nhóm nguy cơ, từ đặc tính cơ lý, tính cháy đến giới hạn đối với một số nguyên tố độc hại và hợp chất hữu cơ trong vật liệu.

Với trẻ nhỏ, một trong những nguy cơ dễ nhận thấy là các bộ phận có thể tách rời và bị đưa vào miệng. Những chi tiết quá nhỏ có thể dẫn tới hóc, nghẹn; trong khi cạnh sắc, đầu nhọn hoặc kết cấu không phù hợp có thể gây trầy xước, tổn thương trong quá trình chơi.

Tuy nhiên, không phải nguy cơ nào cũng có thể nhận biết bằng mắt thường. Sơn, nhựa, cao su, chất kết dính hoặc các vật liệu khác được sử dụng trong đồ chơi có thể chứa những thành phần cần được kiểm soát bằng phương pháp thử nghiệm. Bởi vậy, đánh giá an toàn không chỉ dừng ở hình thức bên ngoài mà phải được xem xét từ vật liệu, thiết kế đến sản phẩm hoàn chỉnh.

Theo quy định mới, đồ chơi thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao phải thực hiện công bố hợp quy trên cơ sở chứng nhận hợp quy. Đối với hàng nhập khẩu, việc kiểm tra nhà nước về chất lượng cũng được thực hiện theo quy định.

Những yêu cầu này tạo thêm một lớp kiểm soát trước khi sản phẩm lưu thông trên thị trường, đồng thời đặt trách nhiệm lớn hơn lên doanh nghiệp trong việc bảo đảm chất lượng, cung cấp thông tin và cảnh báo phù hợp cho người sử dụng.

Cha mẹ cần nhận diện rủi ro trước khi chọn đồ chơi

Bên cạnh hàng rào kỹ thuật và quản lý nhà nước, việc lựa chọn và sử dụng đồ chơi của gia đình cũng là một khâu quan trọng để phòng ngừa tai nạn.

Phụ huynh nên bắt đầu từ độ tuổi sử dụng được nhà sản xuất khuyến cáo, kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, thông tin cảnh báo và hướng dẫn sử dụng. Đồ chơi phù hợp với trẻ lớn chưa chắc phù hợp với trẻ dưới 36 tháng tuổi, đặc biệt khi sản phẩm có các chi tiết nhỏ hoặc bộ phận có thể tháo rời

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy nguy cơ hóc nghẹn đặc biệt đáng lưu ý đối với trẻ nhỏ. Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ khuyến cáo không để trẻ dưới 3 tuổi sử dụng đồ chơi có các chi tiết nhỏ do nguy cơ hóc nghẹn. Việc lựa chọn sản phẩm vì thế cần căn cứ không chỉ vào độ tuổi ghi trên bao bì mà còn vào khả năng nhận thức, vận động và thói quen của từng trẻ.

Phụ huynh cũng cần kiểm tra đồ chơi trong quá trình sử dụng. Một sản phẩm ban đầu an toàn nhưng có thể trở thành nguy cơ khi bị nứt, vỡ, bung chi tiết hoặc hư hỏng sau thời gian sử dụng. Với những đồ chơi có pin, nam châm, dây, linh kiện hoặc các bộ phận tháo lắp, việc tuân thủ hướng dẫn sử dụng và cảnh báo càng cần được chú ý.

Thương mại điện tử đặt ra yêu cầu kiểm soát mới

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử khiến thị trường đồ chơi ngày càng đa dạng, đồng thời tạo thêm thách thức trong kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Người tiêu dùng có thể mua hàng từ nhiều nhà bán, nhiều kênh khác nhau, trong khi sản phẩm có thể được đưa trực tiếp từ người bán tới người mua.

Trong bối cảnh đó, quản lý dựa trên mức độ rủi ro, kết hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thử nghiệm, chứng nhận và kiểm tra thị trường, trở thành công cụ quan trọng để giảm nguy cơ sản phẩm không bảo đảm an toàn lưu thông.

Việc đưa đồ chơi trẻ em vào nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao vì vậy cho thấy yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý khi xảy ra sự cố sang phòng ngừa từ sớm. Doanh nghiệp phải kiểm soát sản phẩm trước khi đưa ra thị trường; cơ quan quản lý tăng cường các công cụ kiểm soát theo mức độ rủi ro; còn người tiêu dùng cần có đủ thông tin để lựa chọn và sử dụng đúng cách.

Bảo vệ trẻ em không chỉ bắt đầu khi một vụ tai nạn xảy ra. Với đồ chơi, phòng ngừa cần bắt đầu từ chính khâu thiết kế, vật liệu, sản xuất, lưu thông và cuối cùng là lựa chọn của cha mẹ. Một món đồ chơi có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với độ tuổi và đáp ứng yêu cầu an toàn sẽ là lớp bảo vệ đầu tiên, giúp niềm vui chơi của trẻ không đi kèm những rủi ro có thể phòng tránh.