Từ nhu cầu sử dụng sản phẩm sạch

Ngay sau vụ Vedan xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải bị phát hiện, sản phẩm bột ngọt Vedan gần như vắng bóng trên kệ hàng trong nhiều siêu thị, cửa hàng thực phẩm, quầy hàng khô ngoài chợ…Nhiều người tiêu dùng từ chối sản phẩm Vedan. Có người tiêu dùng hỏi mua sản phâm Vedan, nhưng khi được người bán hàng giải thích nguyên nhân họ dễ dàng chuyển hướng sang sản phẩm khác. Việc làm này là phản ứng của người tiêu dùng đối với những doanh nghiệp vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Trước khi quyết định mua sản phẩm, người tiêu dùng Việt Nam nói chung Hải Phòng nói riêng bắt đầu có thói quen đặt câu hỏi như trà có sạch không, rau có phun thuốc trừ sâu, hoặc có bảo đảm thời gian quy định, tẩm ướp hóa chất độc hại không. Sản phẩm này có phải được tạo ra từ sự hủy hoại môi trường không?…Cùng với đó, những cửa hàng bán thực phẩm sạch, siêu thị, nơi bày bán những sản phẩm rõ nguồn gốc, xuất xứ ngày càng được nhiều người lựa chọn. Bởi cùng với nhu cầu tiêu dùng sản phẩm sạch ngày càng tăng, nhiều doanh nghiệp tham gia sản xuất và cung ứng các sản phẩm sạch, chẳng hạn rau sạch, thịt sạch...Tại Hải Phòng, chuỗi cửa hàng thịt lợn sạch, gà sạch của Công ty TNHH Huy Quang, cửa hàng rau sạch của Trung tâm phát triển nông nghiệp công nghệ cao, ngày càng mở rộng.

Đáng chú ý, những thái độ, hành vi ứng xử của người tiêu dùng đối với sản phẩm không bảo đảm chất lượng, gây ô nhiễm môi trường đã, đang diễn ra và ngày càng mạnh mẽ. Thực tế mở ra ý tưởng về việc gắn chương trình tiêu dùng với mục tiêu bảo vệ môi trường.

Đến định hướng phong cách tiêu dùng

Việc sử dụng sản phẩm sạch của người tiêu dùng trong thời gian qua mang tính tự phát, chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu bảo vệ môi trường. Vì vậy, người tiêu dùng mới chỉ quan tâm đến những sản phẩm bảo đảm sức khoẻ bản thân, những vấn đề liên quan đến tiêu dùng, đồng thời gắn với môi trường như việc thu gom và tái chế các phụ phẩm sao cho không gây ô nhiễm môi trường, nguyên liệu sản xuất sản phẩm có an toàn với môi trường… chưa được quan tâm nhiều. Thực tế chứng minh, sản phẩm túi ni-lon gây hại cho môi trường, nhưng  nhiều người vẫn sử dụng.

Hoạt động tuyên truyền, định hướng trách nhiệm, quyền lợi người tiêu dùng là biện pháp rất cần thiết, hiệu quả để xử lý những hành vi gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, có quá ít những chương trình tuyên truyền định hướng tiêu dùng với bảo vệ môi trường. Mới chỉ có sản phẩm bột ngọt Vedan bị nhiều người tiêu dùng tẩy chay sau khi có thông tin liên quan đến việc gây ô nhiễm sông Thị Vải.

Tuy nhiên, để nhu cầu tiêu dùng của mỗi người dân định hình thành phong cách, trào lưu, cần có chương trình hành động cụ thể. Trước hết, là sự tham gia đồng thời của cả ba khối chính quyền- người dân - doanh nghiệp. Đối với khối doanh nghiệp, cần tăng cường phát triển các sản phẩm xanh (an toàn cho sức khỏe, tạo được nhiều việc làm cho lao động, an toàn và bảo vệ môi trường). Mỗi cá nhân hãy lồng ghép thúc đẩy phong cách tiêu dùng xanh vào hoạt động của mình, mỗi khi có thể, đơn giản như từ việc quyết định thay thế một khay đựng tài liệu bằng nhựa bằng khay mây, tre đan. Bên cạnh đó, các cấp chính quyền cần có chương trình hỗ trợ, định hướng phù hợp.

Nguyên Mai