Điều kiện để di chúc miệng có hiệu lực

(PLVN) - Anh thì kể công trước đây đã làm lụng vất vả nên mới có mảnh đất này, chị thì phân bì đất mà cha mẹ cho trước đây giờ giá trị chẳng bao nhiêu… Vậy nên mới có chuyện làm trái lời dặn của cha, quên lời trăng trối của mẹ, anh em cãi lý di chúc miệng hòng chia di sản thừa kế. 
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Gia đình ông Nguyễn Văn N và bà Võ Thị H xưa nay vốn có tiếng là gia giáo, mọi người đều vui vẻ, thuận hòa. Ông thì chăm chỉ làm lụng, bà lại khéo vun vén nên cơ ngơi cũng kha khá, nhà ba gian, ruộng đất cũng được vài mẫu. Con cái cũng lần lượt có gia đình, khi ra ở riêng mỗi người đều được cha mẹ cho 05 công đất. Số còn lại là phần của cậu Út, nhưng trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn đứng tên ông N.

Khi còn sống, nhiều lần ông bà dặn dò các con rằng nhà đất còn lại là của thằng Út, anh em phải có trách nhiệm bảo bọc nhau. Nhưng, sẽ chẳng có gì để nói nếu như không có dự án mở đường, đất đai không tăng giá dẫn tới tranh chấp.

Về trường hợp này, Ths Bùi Đức Độ - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang phân tích: Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu. Thực hiện quyền của chủ sở hữu, Bộ luật Dân sự tôn trọng quyền tự định đoạt, ưu tiên hưởng di sản theo di chúc, nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì thừa kế theo pháp luật mới được áp dụng. 

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân, phải được lập thành văn bản nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng. Để di chúc miệng có hiệu lực pháp luật, người di chúc miệng và người làm chứng phải tuân theo các điều kiện sau đây: 

Thứ nhất, người di chúc miệng: (1) Người di chúc miệng phải là người thành niên, tại thời điểm lập di chúc minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; (2) Người di chúc miệng phải trong tình trạng tính mạng bị cái chết đe dọa do bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác mà không thể lập di chúc bằng văn bản (do bệnh nặng sắp chết, hoặc do bị tai nạn giao thông,…); (3) Người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng.

Thứ hai, điều kiện người làm chứng: (1) Số lượng ít nhất 02 người; (2) Mọi người đều có thể làm chứng cho việc di chúc miệng, trừ những người sau: (i) Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; (ii) Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc; (iii) Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Thứ ba, trách nhiệm của người làm chứng: Người làm chứng ghi chép lại ý chí cuối cùng của người di chúc miệng, cùng ký tên hoặc điểm chỉ vào văn bản. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền như UBND xã... chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Như vậy, cho dù pháp luật công nhận di chúc miệng nhưng cuối cùng vẫn phải thể hiện bằng văn bản, chỉ khác là người ký vào di chúc thay vì chủ sở hữu tài sản thì trường hợp này lại là người làm chứng. Vậy nên, người làm chứng cũng cần lưu ý không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu văn bản gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng. Trường hợp văn bản có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xoá, sửa chữa.

Về câu chuyện thừa kế của các con ông N và bà H, lời dặn của cha mẹ không phải là di chúc miệng, trăng trối của bà H chỉ được coi là di chúc miệng nếu tuân thủ đầy đủ các điều kiện nêu trên. Nếu không, anh em nên thương lượng, hòa giải thừa kế theo pháp luật, dựa trên tình cảm anh em ruột, công sức đóng góp, tài sản các anh chị đã được cha mẹ cho trước đây… “Vô phúc đáo tụng đình” là lựa chọn cuối cùng, nếu như kiên trì mọi biện pháp đều không mang lại kết quả.

Định Giang
Cùng chuyên mục
Ảnh minh họa

Cần một chính sách tín dụng mới về sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn

(PLVN) -  Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 31/2007/QĐ-TTg ngày 05/3/2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn và Quyết định số 92/2009/QĐ-TTg ngày 08/7/2009 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn.

Đọc thêm

Chính sách mới nổi bật bắt đầu có hiệu lực từ tháng 7/2022

Điều chỉnh tăng mức lương tối thiểu vùng là một trong những chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ tháng 7/2022
(PLVN) - Điều chỉnh tăng mức lương tối thiểu vùng; Bổ sung quy định về bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng; Quy định các hành vi bị cấm trong lĩnh vực hóa đơn, chứng từ; Các điều kiện mà danh mục các khu công nghiệp phải đáp ứng; Các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ngành TT&TT…là những chính sách mới nổi bật sẽ có hiệu lực từ tháng 7/2022.

Đề xuất cần lưu ý trong “cơn bão giá”

Xăng dầu tăng giá đã tác động tới chỉ số giá tiêu dùng
(PLVN) -  Chỉ trong hai tháng, xăng 7 lần tăng giá, mỗi lít RON 95-III đắt thêm trên 5.500 đồng; dầu diesel, nhiên liệu sử dụng nhiều nhất trong vận tải, ở mức 30.010 đồng một lít, tăng 20%.

Giáo dục pháp luật: Gia đình, nhà trường phải tiên phong

Tuyên truyền, tập huấn cho học sinh về công tác phòng cháy chữa cháy tại Trường Tiểu học xã Hoàn Sơn, huyện Tiên Du (Bắc Ninh).
(PLVN) -  “Xã hội tốt là xã hội có những gia đình tốt, gia đình tốt là gia đình có những con người tốt và những người tốt là những người có nhân cách, đạo đức tốt. Chính vì vậy, việc giáo dục, hình thành nhân cách trong gia đình chính là điều tiên quyết, tiên phong, tạo cơ sở, nền tảng để giáo dục pháp luật” - Tiến sĩ Nguyễn Thanh Nga, giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh.

Các kênh cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước trên mạng

Cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước là kênh cung cấp thông tin thống nhất, tập trung của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng.
(PLVN) -  Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 42/2022/NĐ-CP quy định về việc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng. Trong đó đã quy định cụ thể về những thông tin và kênh cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng.

Đấu tranh vì minh bạch

Tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đã hoàn thành áp dụng TPĐT
(PLVN) - Phó Thủ tướng Lê Văn Thành vừa ký văn bản giao Bộ Giao thông Vận tải và các địa phương tập trung chỉ đạo các nhà đầu tư để triển khai thu phí điện tử đồng bộ trên toàn quốc kể từ ngày 1/8/2022; trong đó triển khai thu phí hoàn toàn tự động đối với tất cả các tuyến đường cao tốc.

Vụ trường Tiểu học Hoàng Liệt chuyển học sinh để lên chuẩn quốc gia: Đừng bỏ rơi học sinh chỉ vì thành tích!

Trường Tiểu học Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, TP Hà Nội.
(PLVN) - Để đảm bảo việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia và trường chất lượng cao giai đoạn 2021 – 2025, trường Tiểu học Hoàng Liệt đã chuyển hàng trăm học sinh đi “nơi khác”. Nhận định về sự việc, nhiều chuyên gia cho rằng nhà trường đang bỏ rơi học sinh để chạy theo “bệnh thành tích”.

Quyết tâm của lực lượng cảnh sát giao thông

Lễ ra quân của lực lượng cảnh sát giao thông.
(PLVN) - Trước lễ ra quân của lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) toàn quốc (từ 20/6 - 20/9/2022), tổ chức đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông, tập trung vào xe chở quá tải, quá khổ, cơi nới; không ít người nghĩ rằng đây chỉ là một đợt ra quân “tuyên truyền là chủ yếu”.

Bài học từ buýt nhanh BRT

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sở GTVT Hà Nội đề xuất xe khách từ 24 chỗ trở lên, xe công vụ, xe cứu nạn, cứu thương được chạy trên đường dành riêng cho buýt nhanh BRT.

Đề xuất quy định quản lý chặt chẽ xe ô tô nhập khẩu không vì mục đích thương mại

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số Điều tại Thông tư số 143/2015/TT-BTC ngày 11/09/2015 quy định thủ tục hải quan và quản lý xe ô tô, xe gắn máy của các đối tượng được phép nhập khẩu, tạm nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại.

Thời gian và trách nhiệm

Thời gian và trách nhiệm
(PLVN) - Trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, Đảng ta luôn quan tâm đến sự phát triển của các vùng, miền, địa phương. Chính vì thế, ngoài luật pháp, chiến lược, quy hoạch... nhiều địa phương còn có nghị quyết riêng của Bộ Chính trị.

Đề xuất chức năng, cơ cấu tổ chức cơ sở cai nghiện ma túy công lập

Học viên tại một cơ sở cai nghiện ma túy
(PLVN) - Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn việc thành lập, chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức; nội quy, quy chế; quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành; quy định về trang phục của người cai nghiện ma túy và viên chức, người lao động tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập.