Điều kiện để di chúc miệng có hiệu lực

(PLVN) - Anh thì kể công trước đây đã làm lụng vất vả nên mới có mảnh đất này, chị thì phân bì đất mà cha mẹ cho trước đây giờ giá trị chẳng bao nhiêu… Vậy nên mới có chuyện làm trái lời dặn của cha, quên lời trăng trối của mẹ, anh em cãi lý di chúc miệng hòng chia di sản thừa kế. 
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Gia đình ông Nguyễn Văn N và bà Võ Thị H xưa nay vốn có tiếng là gia giáo, mọi người đều vui vẻ, thuận hòa. Ông thì chăm chỉ làm lụng, bà lại khéo vun vén nên cơ ngơi cũng kha khá, nhà ba gian, ruộng đất cũng được vài mẫu. Con cái cũng lần lượt có gia đình, khi ra ở riêng mỗi người đều được cha mẹ cho 05 công đất. Số còn lại là phần của cậu Út, nhưng trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn đứng tên ông N.

Khi còn sống, nhiều lần ông bà dặn dò các con rằng nhà đất còn lại là của thằng Út, anh em phải có trách nhiệm bảo bọc nhau. Nhưng, sẽ chẳng có gì để nói nếu như không có dự án mở đường, đất đai không tăng giá dẫn tới tranh chấp.

Về trường hợp này, Ths Bùi Đức Độ - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang phân tích: Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu. Thực hiện quyền của chủ sở hữu, Bộ luật Dân sự tôn trọng quyền tự định đoạt, ưu tiên hưởng di sản theo di chúc, nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì thừa kế theo pháp luật mới được áp dụng. 

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân, phải được lập thành văn bản nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng. Để di chúc miệng có hiệu lực pháp luật, người di chúc miệng và người làm chứng phải tuân theo các điều kiện sau đây: 

Thứ nhất, người di chúc miệng: (1) Người di chúc miệng phải là người thành niên, tại thời điểm lập di chúc minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; (2) Người di chúc miệng phải trong tình trạng tính mạng bị cái chết đe dọa do bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác mà không thể lập di chúc bằng văn bản (do bệnh nặng sắp chết, hoặc do bị tai nạn giao thông,…); (3) Người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng.

Thứ hai, điều kiện người làm chứng: (1) Số lượng ít nhất 02 người; (2) Mọi người đều có thể làm chứng cho việc di chúc miệng, trừ những người sau: (i) Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; (ii) Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc; (iii) Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Thứ ba, trách nhiệm của người làm chứng: Người làm chứng ghi chép lại ý chí cuối cùng của người di chúc miệng, cùng ký tên hoặc điểm chỉ vào văn bản. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền như UBND xã... chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Như vậy, cho dù pháp luật công nhận di chúc miệng nhưng cuối cùng vẫn phải thể hiện bằng văn bản, chỉ khác là người ký vào di chúc thay vì chủ sở hữu tài sản thì trường hợp này lại là người làm chứng. Vậy nên, người làm chứng cũng cần lưu ý không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu văn bản gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng. Trường hợp văn bản có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xoá, sửa chữa.

Về câu chuyện thừa kế của các con ông N và bà H, lời dặn của cha mẹ không phải là di chúc miệng, trăng trối của bà H chỉ được coi là di chúc miệng nếu tuân thủ đầy đủ các điều kiện nêu trên. Nếu không, anh em nên thương lượng, hòa giải thừa kế theo pháp luật, dựa trên tình cảm anh em ruột, công sức đóng góp, tài sản các anh chị đã được cha mẹ cho trước đây… “Vô phúc đáo tụng đình” là lựa chọn cuối cùng, nếu như kiên trì mọi biện pháp đều không mang lại kết quả.

Định Giang
Cùng chuyên mục
Hình minh họa.

Đề xuất quy định mới về xác nhận liệt sĩ, thương binh

(PLVN) - Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đang dự thảo Nghị định quy định chi tiết Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 9/12/2020, thay thế Pháp lệnh số 26/2005/PL-UBTVQH11 và Pháp lệnh số 04/2012/PL-UBTVQH13, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2021.

Đọc thêm

Sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ trưởng Bộ Tư pháp vừa ký ban hành Thông tư số 03/2021/TT-BTP (TT 03, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/7/2021) sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2017/TT-BTP ngày 15/11/2017 quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL) và hướng dẫn giấy tờ trong hoạt động TGPL; Thông tư số 12/2018/TT-BTP ngày 28/8/2018 hướng dẫn một số hoạt động nghiệp vụ TGPL và quản lý chất lượng vụ việc TGPL.

Góc nhìn pháp lý vụ “lùm xùm” Phi Nhung và “con nuôi”

“Mẹ nuôi” Phi Nhung và “con nuôi” Hồ Văn Cường.
(PLVN) -  Thời gian qua, một sự việc được dư luận chú ý quan tâm là mâu thuẫn giữa ca sĩ Phi Nhung và ca sĩ Hồ Văn Cường (được cho là “con nuôi” của Phi Nhung). Cộng đồng tranh luận sôi nổi và bất ngờ vì mối quan hệ “mẹ nuôi – con nuôi” có nguy cơ đổ bể sau 5 năm.

Ai đã tiếp tay cho Ngân gốm lừa đảo?

Hình ảnh Ngân gốm trên một bài viết của kênh thông tin afamily cách đây 4 năm.
(PLVN) -Mặc dù có vô số người liên tiếp bị lừa đảo trong nhiều năm nay nhưng Ngân gốm vẫn “sống khỏe” và thản nhiên lừa thêm được rất nhiều người. Điều này khiến dư luận đặt ra câu hỏi: Vậy ai đã tiếp tay cho đối tượng này “lừa khỏe”, “lừa dai” tới như vậy?

Từ 23/7/2021: Thí điểm chính sách quản lý đất quốc phòng kết hợp xây dựng kinh tế

Ảnh minh họa
(PLVN) - Từ ngày 23/7/2021, Thông tư 58/2021/TT-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hướng dẫn thực hiện quy định về thí điểm một số chính sách để tháo gỡ vướng mắc, tồn đọng trong quản lý, sử dụng đất quốc phòng kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế sẽ chính thức có hiệu lực thi hành.

Làm thêm mùa dịch

Một DN nhà nước nhắc nhở các đơn vị, yêu cầu người lao động không làm thêm những công việc có nguy cơ lây nhiễm COVID-19 như shipper, taxi công nghệ
(PLVN) - Câu chuyện ra văn bản chấn chỉnh nhân viên không được làm thêm trong mùa dịch cho thấy sự khó khăn của không ít doanh nghiệp (DN) khi đối mặt với “cơn bão” COVID-19.

Sáng lên hai chữ “đồng bào”

Đội Cảnh sát giao thông, trật tự của Công an huyện Đức Phổ tặng chiếc xe máy mới cho anh Vĩnh (Ảnh: Công an Đức Phổ).
(PLVN) -Một câu chuyện xúc động được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội về các cán bộ, chiến sỹ Đội Cảnh sát giao thông thị xã Đức Phổ, Quảng Ngãi. Một người đàn ông đi xe máy không có bằng lái, chiếc xe không rõ nguồn gốc bị Cảnh sát giao thông tịch thu phương tiện.

Từ ngày 1/8, đi gội đầu, massage, may quần áo sẽ phải đóng thuế VAT

Từ ngày 1/8, đi gội đầu, massage, may quần áo sẽ phải đóng thuế VAT
(PLVN) -  Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Theo thông tư này, từ ngày 1/8 tới đây, những người làm nghề cắt tóc, massage... phải đóng thuế GTGT (VAT). Do đây là loại thuế gián thu, nên điều đó có nghĩa là người đi cắt tóc massag phải đóng thuế. 

Từ 1/7, người dân nộp hồ sơ đăng ký cư trú bằng cách nào?

Ảnh minh họa nguồn Internet
(PLVN) - Theo quy định tại Thông tư 55/2021/TT-BCA ngày 15/5/2021, từ ngày 1/7/2021, người dân có nhu cầu thực hiện các thủ tục đăng ký cư được thực hiện dưới hình thức trực tiếp tại cơ quan đăng ký cư trú, Cổng dịch vụ công Quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an, Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.

Nêu gương và lan tỏa

Nêu gương và lan tỏa
(PLVN) - Trong thời gian qua, việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã được Đảng ta nêu ra và chỉ đạo từ rất sớm, bằng nhiều chỉ thị, nghị quyết, qua nhiều thời kỳ.