Điều chỉnh hạn mức bồi thường đất ở hợp pháp khi bị thu hồi
Từ nhiều năm nay, vấn đề hạn mức bồi thường đất ở hợp pháp khi thu hồi đất thực hiện các dự án phát triển đô thị luôn được dư luận quan tâm bởi gắn liền với quyền lợi của người dân.
Thông thường, bất cứ chủ đầu tư nào khi đền bù, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đều muốn hạn mức bồi thường thấp nhất nhằm giảm chi phí. Nhưng, khi thực hiện dự án Khu đô thị nối đường Lạch Tray với đường Hồ Sen- Cầu Rào 2, nếu áp dụng theo QĐ 485 ngày 30- 3- 2005 của UBND thành phố, chủ đầu tư là Công ty vật liệu và xây lắp thương mại rất khó khăn khi thu hồi đất vì có nhiều điểm bất hợp lý. Cụ thể, theo quy định, đất không có giấy tờ sử dụng trước ngày 15- 10- 1993 được tính đền bù 100% theo hạn mức 100 m2 ở phường Đông Hải, 200 m2 ở phường Dư Hàng Kênh, diện tích còn lại được tính theo đất vườn ao liền kề với đất ở là 30% mức giá. Nếu áp dụng theo hạn mức này, nhiều hộ dân phải chịu thiệt thòi khi diện tích đất thu hồi của họ lên tới vài trăm hoặc hàng nghìn m2, sẽ không đồng thuận với chủ trương của thành phố và chủ đầu tư, là một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện kéo dài, làm chậm trễ quá trình giải phóng mặt bằng. Hơn nữa, hạn mức và mức diện tích bồi thường đất ở quy định tại QĐ 485 giống với hạn mức giao đất mới để làm nhà ở theo QĐ 2430 ngày 13- 12- 2000 của UBND thành phố( cụ thể) đất ở khu vực nông thôn: 200 m2/ hộ, hộ phi nông nghiệp 120 m2/ hộ; đất ở khu vực đô thị 100 m2/ hộ, những phường thành lập từ các xã sau năm 1988 được áp dụng hạn mức như đất ở nông thôn). Rõ ràng, nếu đem hạn mức giao đất mới để áp dụng cho hạn mức bồi thường thu hồi đất ở sẽ gặp khó khăn và vô hình chung, sẽ quay trở lại với những vướng mắc trong bồi thường thu hồi đất, giải phóng mặt bằng của những năm 1996- 2000.
Trên thực tế, khi thực hiện các dự án lớn, thành phố có những vận dụng phù hợp với thời điểm thu hồi đất. Chẳng hạn, khi thực hiện thu hồi đất để xây dựng Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi, thành phố có QĐ 946 ngày 21- 5- 2001 điều chỉnh mức đền bù đất đối với diện tích vườn ao liền kề đất ở vượt quá 200 m2 như sau: các hộ có diện tích đất ở và vườn ao liền kề lên tới 400 m2 được đền bù 100% diện tích đất thu hồi và 100% mức giá đền bù, các hộ có diện tích lớn hơn tuỳ theo từng trường hợp cũng được giải quyết 60- 100% mức giá đền bù... Chính vì vậy, Công ty vật liệu và xây lắp thương mại Hải Phòng đã có văn bản trình UBND thành phố, đề nghị được áp dụng hạn mức bồi thường đất ở 200 m2/ hộ đối với đất ở đô thị các phường nội thành cũ như Đông Hải, Lạch Tray; 400 m2/ hộ đối với các phường tại quận mới Hải An và phường Dư Hàng Kênh. Về mức giá bồi thường, công ty cũng đề nghị: nếu không có giấy tờ nhưng là đất ở ổn định trước ngày 15- 10- 1993 mà không có tranh chấp, không vi phạm quy hoạch, không vi phạm hành lang bảo vệ các công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt đã công bố công khai, cắm mốc, không phải là đất lấn chiếm trái phép thì được bồi thường 80 - 100% mức giá cho toàn bộ diện tích đất bị thu hồi; hộ không có giấy tờ được hỗ trợ 50% mức giá kèm theo một số quy định cụ thể khác. Công ty còn đề nghị thành phố điều chỉnh kịp thời giá xây dựng để áp dụng cho việc đền bù vật kiến trúc để người dân đỡ bị thiệt thòi...
Những đề nghị trên đây trước hết nhằm đề xuất với thành phố các biện pháp thực hiện nhanh hơn dự án Khu đô thị nối đường Lạch Tray với đường Hồ Sen- Cầu Rào 2 nhưng cũng phù hợp với các quy định mới của pháp luật đất đai hiện hành, có thể coi là cơ sở áp dụng chung cho các dự án, tạo điều kiện cho các hộ dân có đất và công trình bị thu hồi, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ khi thực hiện các dự án trên cùng một địa bàn, hạn chế các trường hợp khiếu kiện kéo dài, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án...Tất nhiên, khi quyết định, thành phố còn phải xem xét tới các yếu tố khác, nhưng chỉ khi nào chính sách bồi thường hợp lòng dân mới thực sự tạo ra động lực thúc đẩy nhanh quá trình giải phóng mặt bằng, xây dựng đô thị Hải Phòng ngày càng khang trang, hiện đại. Đây cũng là điều dư luận nhân dân và doanh nghiệp quan tâm, mong chờ kỳ họp thứ 5, HĐND thành phố khoá 13 sẽ bàn bạc và quyết định, tạo cơ sở để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án của thành phố./.
Đặng Ngọc Chuyển
Giám đốc Công ty vật liệu và xây lắp thương mại Hải Phòng