Điều chỉnh giá điện: Phải bảo đảm cạnh tranh sản phẩm, tiết kiệm, công bằng xã hội

Những khu vực bị ảnh hưởng nhiều nhất

Theo 4 phương án Bộ Công nghiệp đưa ra, trừ phương án 1, hạn chế những tác động đến các nhà sản xuất, hộ gia đình có mức sống thấp, các tổ chức quản lý điện nông thôn, những phương án còn lại đều ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh ở những mức độ khác nhau. Khu vực ảnh hưởng lớn nhất là sản xuất công nghiệp, xây dựng chiếm 45,42% trong cơ cấu điện thương phẩm. Trong sản xuất công nghiệp, công nghiệp nặng ảnh hưởng lớn hơn cả nhất là đối với các doanh nghiệp luyện phôi thép và các doanh nghiệp đóng tàu, sản xuất thiết bị siêu trường, siêu trọng... Khu vực này tuy có thể bố trí sản xuất vào giờ thấp điểm nhưng không thể bố trí được toàn bộ và sản lượng điện tiêu thụ rất lớn. Các doanh nghiệp lớn như Công ty cổ phần thép Cửu Long, Công ty cổ phần thép Đình Vũ có công suất sử dụng điện tới 63 MVA x 2; một số doanh nghiệp khác như L.S Vina Cable, xi-măng Chinfon, xi- măng Hải Phòng, Công ty đóng tàu Bạch Đằng, Nhựa Tiền Phong... công suất sử dụng điện cũng tương đối lớn, nếu tăng giá điện khu vực này, tỷ lệ ảnh hưởng sẽ không nhỏ. Với các doanh nghiệp gia công hàng xuất khẩu như các doanh nghiệp da giày và dệt may, đang phải chịu sức ép cạnh tranh lớn hoặc bị áp thuế chống bán phá giá cũng sẽ gặp nhiều khó khăn hơn. Khu vực thương mại, hoạt động dịch vụ, khách sạn, kinh doanh nhà hàng, điểm vui chơi, giải trí cũng bị ảnh hưởng. Nguyên nhân là do giá điện trong giờ cao điểm rất cao mà các loại hình hoạt động này không thể không kinh doanh vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, khu vực này chỉ chiếm 4,79% trong cơ cấu điện thương phẩm.

Khu vực dân sinh và quản lý (hành chính, sự nghiệp) chiếm tỷ lệ 44,53% trong cơ cấu điện thương phẩm, nếu mức tăng quá lớn từ 100 kwh trở lên cũng là áp lực đối với những hộ tiêu thụ nhiều điện năng ở mức trung bình, tức là từ 100- 200 kwh/tháng. Nhiều trường hợp, những hộ này không có mức thu nhập cao mà chỉ là hộ có nhiều người, bởi lẽ, ngành điện chỉ quy định chung là mức tiêu thụ mỗi hộ 100 kwh đầu tiên không phải chịu giá cao, mà không tính đến số người trong một hộ. Đó là chưa kể, việc tăng giá điện có thể kéo theo việc tăng giá các mặt hàng khác như xăng, dầu, giá hàng tiêu dùng. Bà Nguyễn Thị Minh, cán bộ hưu trí phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân, cho biết, hiện hai ông bà chỉ có khoản lương hưu hàng tháng của bà là hơn 500.000 đồng/tháng. Ông về nghỉ mất sức nên không có lương. Với khoản tiền đó, việc chi tiêu hàng tháng đã rất hạn hẹp. Nếu tăng giá, có lẽ ông bà chỉ dám dùng điện để thắp sáng. Chị Nguyễn Thị Lan ở phố Cấm, quận Ngô Quyền cho biết, thu nhập của hai vợ chồng khoảng 3 triệu đồng/tháng, tiền học đại học cho hai con ở xa nhà hết 1,5 triệu đồng/tháng. Với số tiền còn lại, anh chị rất tiết kiệm trong sinh hoạt. Chị cảm thấy lo lắng nếu việc tăng giá điện kéo theo sự tăng giá đồng loạt các mặt hàng khác sẽ phải chi tiêu ra sao, vì anh chị đều là công chức nhà nước, đồng lương có hạn .

Chung tay khắc phục khó khăn

Khó khăn, sức ép là như vậy, tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, quản lý việc tăng giá điện là không thể đừng được bởi, cùng với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, rộng, nhà nước phải giảm dần các khoản bù lỗ, để doanh nghiệp hoạt động đúng với cơ chế thị trường, trong một sân chơi chung mang tầm quốc tế. Đến nay, tuy giá bán điện của Việt Nam ngang hoặc cao hơn so với một số nước trong khu vực nhưng chưa tự cân đối được thu chi, khu vực điện sinh hoạt vẫn được bù chéo từ khu vực sản xuất sang.

Theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải, giai đoạn 2006- 2010, nước ta có nhiều thời cơ phát triển kinh tế, cần tận dụng tối đa cơ hội đầu tư hệ thống điện, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội. Như vậy nhu cầu về vốn cho các công trình điện rất lớn. Nhà nước có nhiều biện pháp để huy động vốn như cho phép nhiều thành phần kinh tế tham gia đầu tư các dự án phát triển nguồn điện, cổ phần hoá các đơn vị trong tổng công ty, vay vốn trong nước và nước ngoài, phát hành trái phiếu... Cân đối tài chính cũng là một giải pháp quan trọng để bảo đảm có vốn đầu tư các công trình điện. Chính vì vậy, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công nghiệp xây dựng các phương án điều chỉnh giá điện trong 3 năm 2006- 2008, nhằm thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển nguồn điện; khuyến khích người tiêu dùng sử dụng điện hợp lý và tiết kiệm; cân đối tài chính phù hợp với tình hình nước ta, bảo đảm cạnh tranh với các nước trong khu vực.

Song tăng giá điện như thế nào là vấn đề được Chính phủ rất quan tâm nhằm không chỉ giảm bù lỗ, bù chéo mà phải bảo đảm không ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất và đời sống của nhân dân. Chính phủ và các cơ quan chức năng sẽ phải xem xét, cân nhắc để đưa ra những lựa chọn, phương án, lộ trình hợp lý nhất.

Về phía người dân, vấn đề quan tâm là cùng với việc tăng giá điện, Nhà nước phải đưa ra những chính sách, biện pháp quản lý hiệu quả, không để những đối tượng khác lợi dụng việc tăng giá điện mà tuỳ ý nâng giá các mặt hàng và dịch vụ, làm cho sự trượt giá của đồng tiền tăng lên, ảnh hưởng lớn tới thu nhập và đời sống của người dân. Chính phủ cũng cần có cơ chế cải cách chế độ tiền lương cho những người thuộc diện hưởng lương từ ngân sách và những người hưởng lương hưu, trợ cấp, phụ cấp bảo đảm đời sống cho người dân.

Giải pháp: sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý

Trong tình trạng thiếu điện như ở nước ta hiện nay, Chính phủ đang đẩy mạnh việc triển khai xây dựng các công trình thuỷ điện, nhà máy nhiệt điện để đáp ứng nhu cầu phát triển. Tuy nhiên, hiện tại, nhu cầu sử dụng điện vẫn rất cao trong khi nguồn cung hạn hẹp. Để khắc phục tình trạng thiếu điện và cũng là giảm bớt các chi phí cho sản xuất nếu tăng giá điện, các doanh nghiệp và nhân dân không có biện pháp nào khác là sử dụng điện hợp lý, tiết kiệm, vừa ích nước, vừa lợi nhà.

Có nhiều biện pháp để sử dụng điện tiết kiệm. Công ty Điện lực Hải Phòng khuyến khích các doanh nghiệp tăng cường sản xuất vào giờ thấp điểm, hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm; lắp đặt công tơ ba giá để kiểm soát việc tiêu thụ điện, lắp đặt các thiết bị, bóng đèn có mức tiêu thụ điện năng thấp... Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư, đổi mới thiết bị hiện đại, thay thế các thiết bị cũ, tiêu hao nhiều điện năng... Nhân dân cũng cần nhận thức sâu sắc về việc tiết kiệm điện, lắp đặt các bóng đèn tiêu thụ ít điện năng, không sử dụng các thiết bị điện không cần thiết. Với tính toán của ngành điện, chỉ cần mỗi gia đình tắt một bóng đèn thắp sáng trong giờ cao điểm, cả nước sẽ tiết kiệm được hàng triệu kwh điện, tương đương hàng trăm triệu đồng. Khu vực hành chính sự nghiệp, công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về tiết kiệm trong sử dụng điện cần trở thành ý thức, hành động thường xuyên đối với mỗi cán bộ, nhân viên. Có như vậy, các chính sách của Nhà nước mới đem lại hiệu quả thiết thực và có ý nghĩa cao trong công cuộc xây dựng đất nước.

Hạnh Nguyên