Diễn đàn Kinh tế Chăm sóc Việt Nam 2026: Đổi mới mô hình kinh doanh – Thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững

Diễn đàn kỳ vọng mở ra một hướng tiếp cận mới: phát triển Kinh tế chăm sóc như một động lực tăng trưởng bền vững, tạo việc làm và thúc đẩy bình đẳng giới; là không gian đối thoại chính sách và thực tiễn, nhằm làm rõ vai trò của kinh tế chăm sóc trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế, già hóa dân số, biến động thị trường lao động và yêu cầu ngày càng cao về phát triển bao trùm, bền vững.

Tham dự diễn đàn có gần 150 đại biểu từ các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, hiệp hội nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài lĩnh vực chăm sóc.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Bà Mai Thị Diệu Huyền, Phó Chủ tịch phụ trách Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam, VCCI cho biết: Trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều biếnđộng – từ an ninh, chính sách đối ngoại, kinh tế, môi trường đến những thay đổi sâu sắc của thị trường lao động – kinh tế chăm sóc đang nổi lên như một trụ cột mới, gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực và sức chống chịu của nền kinh tế.

Các dịch vụ chăm sóc trẻ em, người cao tuổi, người phụ thuộc; các mô hình doanh nghiệp thân thiện với gia đình; các sáng kiến hỗ trợ người lao động – đặc biệt là lao động nữ – không chỉ là giải pháp an sinh xã hội, mà đang dần trở thành một lĩnh vực kinh doanh có giá trị gia tăng cao, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng dài hạn.

Thực tiễn cho thấy, đầu tư vào kinh tế chăm sóc chính là đầu tư cho con người, cho năng suất lao động, cho sự gắn kết của người lao động với doanh nghiệp và cho tính bền vững của nền kinh tế. Những mô hình đổi mới trong lĩnh vực này không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng với biến động, với dịch bệnh hay chuyển đổi số, mà còn mở ra những không gian phát triển mới, nhân văn và bao trùm hơn.

Diễn đàn hôm nay vì vậy, theo bà, mang ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và trong nước, cũng như đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng bền vững, lấy con người làm trung tâm.

“Với sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và đặc biệt là vai trò nòng cốt của các tổ chức phụ nữ, chúng tôi tin tưởng rằng kinh tế chăm sóc sẽ trở thành một động lực mới, góp phần xây dựng một nền kinh tế Việt Nam phát triển bền vững, bao trùm và nhân văn hơn trong những năm tới.” – Bà nói.

Bà Caroline T. Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women Việt Nam nhấn mạnh vai trò của khu vực doanh nghiệp trong việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc chất lượng, dễ tiếp cận, chất lượng đồng thời bảo đảm điều kiện làm việc và an sinh cho lực lượng lao động trong ngành chăm sóc, phần lớn là phụ nữ. “Đầu tư vào kinh tế chăm sóc chính là đầu tư cho nguồn nhân lực, cho năng suất và cho sự phát triển dài hạn của nền kinh tế.” – Bà khẳng định.

Trưởng đại diện UN Women Việt Nam chia sẻ: Chúng ta đang sống trong một giai đoạn chuyển đổi nhanh chóng và sâu sắc. Áp lực dân số, ngày càng gia tăng, trong khi những thay đổi về xã hội và thể chế đang định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế và hệ thống chăm sóc. Những biến chuyển đó vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội. Với tầm nhìn đúng đắn và sự dẫn dắt phù hợp, các cộng đồng hoàn toàn có thể tìm ra những con đường phát triển bao trùm, bền vững và dựa trên các giá trị chung.

Trọng tâm của tầm nhìn đó là sự thừa nhận vai trò nền tảng của hoạt động chăm sóc đối với xã hội và nền kinh tế. Việc bảo đảm tiếng nói, nhu cầu và trải nghiệm của phụ nữ được lồng ghép đầy đủ trong tiến trình chuyển đổi là điều kiện tiên quyết để những thay đổi này mang lại tác động thực chất và lâu dài cho đời sống của người dân.

Bà cũng cho biết: “Chiến lược tổng thể của chúng tôi tập trung vào ba trụ cột gắn kết chặt chẽ với nhau:

Thứ nhất, tạo dựng môi trường thuận lợi thông qua chính sách hiệu quả, đổi mới sáng tạo và các cơ chế tài chính phù hợp;

Thứ hai, thúc đẩy cung ứng dịch vụ chất lượng, bao gồm các mô hình chăm sóc tiên phong và các giải pháp dựa vào cộng đồng;

Thứ ba, thúc đẩy sự thay đổi các chuẩn mực xã hội và kinh tế nhằm nâng cao giá trị của công việc chăm sóc và những người thực hiện công việc đó.

Theo bà, trong tiến trình này, khu vực tư nhân giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Doanh nghiệp là những đối tác then chốt trong việc xây dựng một phong trào thúc đẩy chuyển đổi lĩnh vực chăm sóc. Thông qua việc áp dụng các mô hình kinh doanh đổi mới, đầu tư vào hệ thống chăm sóc và lồng ghép các chính sách nhạy cảm giới, doanh nghiệp không chỉ mở ra những thị trường mới mà còn góp phần nâng cao phúc lợi cho người lao động và người chăm sóc.

Thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy, các doanh nghiệp triển khai những chính sách này thường đạt được năng suất cao hơn, tăng cường gắn kết người lao động và phát triển bền vững hơn trong dài hạn.

Bà cũng đánh giá cao vai trò mang tính quyết định của các nhà hoạch định chính sách trong việc kiến tạo môi trường thuận lợi, thông qua việc hoàn thiện khuôn khổ chính sách, cơ chế tài chính, hệ thống pháp lý – quản lý và ứng dụng công nghệ một cách hiệu quả.

“ Những thảo luận hôm nay, từ cơ hội thị trường, các mô hình đổi mới đến khuyến nghị chính sách, sẽ góp phần hình thành một tầm nhìn chung, củng cố nền tảng cho sự phát triển của doanh nghiệp, cộng đồng và xã hội. Tôi tin tưởng rằng Diễn đàn này sẽ góp phần tăng cường cam kết chung của chúng ta, đồng thời thúc đẩy những hành động cụ thể sau hôm nay, để đối thoại được chuyển hóa thành tác động đo lường được trong thực tiễn.” – Bà Caroline T. Nyamayemombe kỳ vọng.

Thông tin tại diễn đàn cho thấy: Trong bối cảnh đến năm 2038, ước tính hơn 20% dân số Việt Nam sẽ bước vào nhóm trên 60 tuổi (theo số liệu của Cục Thống kê), nhu cầu về dịch vụ chăm sóc dài hạn, chăm sóc sức khỏe, chăm sóc trẻ em và hỗ trợ người yếu thế sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Các chính sách và mô hình doanh nghiệp thân thiện với gia đình đang được ghi nhận là một chiến lược tạo giá trị: giúp doanh nghiệp giữ chân lao động, nâng cao sự gắn kết và năng suất, đồng thời giảm chi phí tuyển dụng và thay thế nhân sự. Theo các nghiên cứu quốc tế, cứ mỗi 1 USD đầu tư cho chăm sóc có thể tạo ra tới 4 USD lợi ích kinh tế thông qua tăng năng suất, tạo việc làm và cải thiện phúc lợi xã hội (UN Women, 2023).

Tại Việt Nam, phụ nữ hiện vẫn đảm nhận phần lớn công việc chăm sóc không được trả lương – trung bình khoảng 3 giờ mỗi ngày, cao gấp gần hai lần so với nam giới (Điều tra Quốc gia về Sử dụng thời gian tại Việt Nam năm 2022, Ngân hàng Thế giới). Sự chênh lệch này không chỉ tạo ra “gánh nặng kép” đối với phụ nữ mà còn làm giảm năng suất lao động, hạn chế cơ hội tham gia thị trường việc làm và tác động đến chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Diễn đàn Kinh tế Chăm sóc Việt Nam 2026 đặt trọng tâm vào việc chuyển dịch từ mô hình chăm sóc dựa chủ yếu vào gia đình sang một hệ sinh thái chăm sóc chuyên nghiệp, bền vững và có sự tham gia mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đến từ Cục Dân số - Bộ Y tế, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc, Tổ chức Lao động Quốc tế … đã cung cấp bức tranh tổng thể về già hóa dân số, sự phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn; Tiềm năng phát triển ngành Kinh tế chăm sóc tại Việt Nam; cũng như cơ hội tạo việc làm bền vững và phát triển doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Cũng tại Diễn đàn, một số doanh nghiệp đã chia sẻ những mô hình kinh doanh thực tiễn, sáng kiến đổi mới và bài học kinh nghiệm trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc chất lượng, lấy con người làm trung tâm và hướng tới phát triển bền vững. Ngoài ra, các đại biểu nhấn mạnh việc phát triển Kinh tế chăm sóc cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, khu vực doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, trong đó chính sách hỗ trợ phù hợp, đầu tư cho đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối hệ sinh thái là những yếu tố then chốt.