Điện Biên thí điểm kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện UAV

Lựa chọn Điện Biên thí điểm ứng dụng UAV phát triển kinh tế tầm thấp

Theo Bộ KH&CN, Điện Biên được lựa chọn xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp không chỉ vì đặc thù địa hình miền núi, chia cắt, mà còn để tạo ra một mô hình tham chiếu cho các địa phương khác. Bộ KH&CN nhấn mạnh tinh thần “không thử công nghệ UAV, mà thử mô hình ứng dụng thực tế để đo hiệu quả và hoàn thiện khung chính sách”.

Tại chương trình làm việc về xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên vừa qua, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh: Kinh tế tầm thấp là lĩnh vực mới, có tính liên ngành cao và nhiều dư địa phát triển. Việc lựa chọn Điện Biên để xây dựng đề án không chỉ xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, mà còn nhằm hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, công nghệ UAV đã được ứng dụng tại nhiều nơi. Do đó, trọng tâm của đề án là xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV vào hoạt động kinh tế. Việc triển khai cần đủ quy mô, gắn với các bài toán thực tiễn như vận chuyển hàng hóa, đồng thời kết hợp thu thập dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản lý; có cơ sở đo lường rõ ràng hiệu quả, giá trị gia tăng cũng như khả năng cải thiện vận hành.

Nói cách khác, câu chuyện đặt ra không phải là “có bay được hay không”, mà là bay để làm gì, giải được bài toán gì, tạo thêm giá trị gì cho địa phương và cho hoạt động quản lý. Đây chính là cách tiếp cận mang tính thực tiễn mà Bộ KH&CN muốn đặt vào đề án thí điểm lần này.

Về phía Bộ Quốc phòng, đại diện cơ quan này cơ bản thống nhất với chủ trương xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát tại tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, việc triển khai phải bảo đảm yêu cầu cao nhất về quốc phòng, an ninh, quản lý vùng trời, an toàn bay và trật tự an toàn xã hội - đây là nguyên tắc xuyên suốt, không có ngoại lệ.

Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết hoạt động thử nghiệm UAV cần tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành về khu vực cấm bay, hạn chế bay, cũng như quy trình cấp phép và giám sát bay. Các đơn vị như Quân khu 2, Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Tác chiến và các cơ quan liên quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN và tỉnh Điện Biên để rà soát, hoàn thiện đề án, bảo đảm triển khai đúng quy định, đúng thẩm quyền và an toàn tuyệt đối.

Giải quyết bài toán thực tế của địa phương

Điện Biên hiện được kỳ vọng trở thành địa bàn phát triển kinh tế bền vững dựa trên lợi thế nông nghiệp và tiềm năng sản phẩm đặc sản vùng Tây Bắc. Tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển các cây trồng giá trị như cà phê và mắc ca theo hướng nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến và thị trường tiêu thụ.

Đồng thời, thực tiễn của các sản phẩm đặc sản vùng núi như cây Trà Shan Tuyết cho thấy khi chất lượng được chuẩn hóa, có chế biến phù hợp và định vị thương hiệu rõ ràng, giá trị và giá bán trên thị trường có thể tăng lên đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu logistics phải đủ nhanh, đủ ổn định và đủ tin cậy để giảm tổn thất sau thu hoạch, bảo đảm chất lượng đầu vào cho chế biến, và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Điện Biên có địa hình đồi núi chia cắt, dân cư phân tán, khoảng cách tiếp cận dịch vụ và chi phí logistics chặng cuối còn cao. Những đặc điểm này làm gia tăng độ biến động về thời gian vận chuyển và chi phí phân phối, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dịch vụ công, khả năng tiếp cận y tế, cũng như hiệu quả chuỗi cung ứng nông nghiệp của tỉnh.

Vì vậy, bên cạnh đầu tư đường bộ theo kế hoạch trung hạn, Điện Biên có thể bổ sung năng lực bằng hệ thống logistics liên tuyến kết hợp UAV và đường bộ theo khuôn khổ kinh tế tầm thấp, triển khai theo từng bước tại các hành lang và điểm nút ưu tiên.

Mô hình này giúp cải thiện tốc độ và độ ổn định vận chuyển cho các luồng hàng nhạy thời gian, qua đó giảm chi phí chặng cuối và giảm tổn thất sau thu hoạch, đồng thời tạo dữ liệu thực tiễn làm căn cứ mở rộng.

Như vậy, thử nghiệm tại Điện Biên được xây dựng nhằm thiết kế và kiểm chứng một mô hình hạ tầng logistics hiện đại trong khuôn khổ phát triển kinh tế tầm thấp, tập trung vào việc nâng cao tốc độ và độ ổn định của chuỗi vận chuyển, kết hợp với chuẩn hóa dữ liệu vận hành và quy trình phối hợp đa ngành.

Mục tiêu phát triển theo logic chuỗi giá trị kinh tế như sau: hạ tầng logistics hiện đại giúp vận chuyển nhanh và ổn định hơn, từ đó giảm chi phí và giảm tổn thất, tăng giá trị hàng hóa và giá bán của sản phẩm, kích thích mở rộng sản xuất và nuôi trồng của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và người dân, đồng thời góp phần nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh.

Cơ chế Sandbox sẽ triển khai theo từng bước trên các ứng dụng ưu tiên, bảo đảm đo được hiệu quả, chuẩn hóa được quy trình và dữ liệu, và có cơ sở thực tiễn để mở rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương cho biết địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN, Bộ Quốc phòng và các đơn vị liên quan để hoàn thiện đề án theo hướng khả thi, an toàn và hiệu quả.

Theo đó, tỉnh hướng tới từng bước hình thành mô hình ứng dụng UAV phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Việc triển khai thí điểm tại Điện Biên được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, làm cơ sở xây dựng khung pháp lý và định hình mô hình phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.