Dịch hại cây trồng vụ đông 2009- Nguy cơ bùng phát

Tuy nhiên, việc phòng chống dịch hại chưa quyết liệt, thiếu đồng bộ đang là khó khăn, ảnh hưởng đến diện tích, sự phát triển của cây vụ đông.

Chuột và bệnh vàng lùn xoắn lá gây hại ở nhiều nơi

Hàng nghìn ha ngô ở các huyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy, Thủy Nguyên, quận Dương Kinh đang giai đoạn phát triển thân lá (từ 5 đến 9 lá), một số diện tích đang thời kỳ xoáy nõn, trỗ cờ, bà con phấn khởi chăm sóc với hy vọng một vụ gieo trồng bội thu. Những ngày gần đây xuất hiện hàng trăm ha ngô bị chuột gây hại, nhiễm bệnh vàng lùn- lùn xoắn lá. Theo thống kê của Chi cục Bảo vệ thực vật, tính đến 11-11 đã có 65 ha ngô bị nhiễm bệnh vàng lùn trên tổng cộng 84,56 ha lúa, rau màu bị bệnh, 15,1 ha có nguy cơ mất trắng. Trên tay cầm cây ngô nhiễm bệnh, ông Phạm Văn Quyết, nông dân xã Việt Tiến (Vĩnh Bảo) lo lắng: “Ngô đang phát triển thì bị chuột cắn đứt ngang cây, đổ ngổn ngang chưa kịp phòng trừ thì xuất hiện nhiều cây bị lùn bất thường, lá xoắn lại không phát triển được, có cây không rõ hình hài”. Mặt khác, theo Sở Nông nghiệp và PTNT, diện tích lúa, rau màu bị chuột gây hại liên tục tăng trong những năm qua. Năm 2009, diện tích chuột gây hại nặng lên tới 4.032 ha lúa, tăng 13,4 lần so với năm 2005; hàng trăm ha lúa, rau màu bị chuột hại không cho thu hoạch cũng đang gây trở ngại trong chăm sóc cây vụ đông, thiệt hại không nhỏ cho nhiều hộ nông dân.

Trưởng phòng Kỹ thuật (Chi cục Bảo vệ thực vật) Nguyễn Hồng Thủy giải thích: “Cây ngô bị bệnh có biểu hiện thấp lùn, lá xanh đậm, đẻ nhiều thân phụ, lá xoăn, xoắn, có gợn sóng ở mặt dưới lá, đốt thân có u sáp và mấu lồi (nếu bị nặng). Cây bị bệnh nặng thấp, lùn, biến dạng, không phát triển được, còi cọc. Bệnh hại nặng trên ngô 5- 7 lá, thời kỳ cây đang xoáy nõn, trỗ cờ bệnh hại nhẹ hơn”.

Bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá lần đầu xuất hiện ở phía Bắc tại tỉnh Nghệ An vụ hè thu năm 2009. Đây là loại bệnh hại do vi rút gây ra và chưa có thuốc hóa học đặc trị. Bệnh lây lan rất nhanh vì môi trường truyền bệnh là rầy nâu và rầy lưng trắng, rầy nâu nhỏ. Chỉ trong thời gian rất ngắn, bệnh đã phát sinh và gây hại ở 18 tỉnh, thành phố phía Bắc trong vụ mùa vừa qua, hàng chục ngàn ha lúa bị bệnh nặng phải hủy bỏ.

Cần đồng loạt, triệt để trong phòng trừ

Trước diễn biến phức tạp của dịch hại, UBND thành phố vừa có chỉ thị về việc phát động chiến dịch diệt chuột và phòng trừ bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Các cơ quan chuyên môn liên tục tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ để các địa phương, nhất là người dân các xã nơi có diện tích bị hại lớn chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ kịp thời. Tuy nhiên, thực tế phòng trừ dịch hại ở một số địa phương cho thấy chính quyền thiếu quyết liệt. Việc tiêu hủy gốc rạ, lúa chét trên các diện tích bị nhiễm bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá, cũng như việc cày lật đất, vệ sinh đồng ruộng hạn chế nơi cư trú của rầy, tác nhân phát tán dịch bệnh là rất cần thiết, nhưng người dân triển khai rất chậm, thậm chí hầu hết địa phương chưa cày lật đất. Theo Chi cục Bảo vệ thực vật, có nơi, người dân không cắt và tiêu hủy, để gốc rạ chỏng chơ hoặc cày ải, phòng trừ dịch hại không đồng loạt, ruộng làm, thửa chưa. Do vậy, dù có cày lật thì gốc rạ cũng không được vùi lấp, nên việc phát tán bệnh vàng lùn- lùn xoắn lá không tránh khỏi.

Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật Lê Việt Cường cho biết: để  ngăn chặn sự lây lan, bùng phát của bệnh vàng lùn- lùn xoắn lá; chuột gây hại trên cây vụ đông cũng như mạ xuân sớm và lúa xuân 2010, rất cần các địa phương, thôn, xã vào cuộc quyết liệt cùng với cơ quan chuyên môn phòng trừ đồng loạt, triệt để, mới đem lại hiệu quả. Ngoài kỹ thuật làm đất, đẩy mạnh tập huấn hướng dẫn nông dân, các địa phương vận động người dân nhổ bỏ và tiêu hủy cây ngô bị bệnh, chăm sóc và theo dõi chặt chẽ sự tiến triển của bệnh tại vùng đã nhiễm bệnh và các vùng trồng ngô khác. Phun trừ rầy trên ngô đang thời kỳ phát triển thân lá, chú  trọng đến ngô 5- 7 lá.

Văn Lượng