Dịch cúm gia cầm – Nguy cơ cận kề

Người dân chủ quan

Vào những ngày thông tin về dịch cúm gia cầm đang bùng phát tại các tỉnh thành lân cận Hải Phòng được đăng tải liên tục trên các phương tiện thông tin đại chúng thì tình hình buôn bán gia cầm trên địa bàn thành phố vẫn không có mấy thay đổi. Trong vai một khách hàng tìm mua gà đã được kiểm dịch, tới chợ nào chúng tôi cũng nhận được những cái lắc đầu và ánh mắt lạ lẫm của các bà, các chị bán gà, vịt. Nhiều người còn cho rằng “dịch nó ở mãi …Quảng Ninh kia mà, bao nhiêu người ăn có sao đâu?”. Nguy hiểm hơn, tại các quán ăn, nhiều thực khách vẫn vô tư ăn tiết canh ngan, vịt ngon lành mặc dù họ đã biết về dịch cúm gia cầm.

Việc buôn bán, giết mổ gia cầm ở các chợ đã vậy, ý thức phòng dịch của các hộ chăn nuôi gia cầm tại các địa phương cũng chẳng sáng sủa gì hơn. Anh Nguyễn Văn Vũ ở xã Tân Viên (An Lão) cho biết: “Nhà tôi thường xuyên nuôi vài chục con gà, cũng có nghe loa truyền thanh xã thông báo đem gà ra điểm tập trung để tiêm, nhưng tôi …ngại. Sau đó chẳng thấy ai nhắc nhở nên cũng thôi. Mấy năm trước gà, vịt nhà tôi cũng không được tiêm vắc-xin phòng dịch”.

Không chỉ có các đàn gia cầm nhỏ, nhiều đàn gia cầm, thủy cầm lớn cũng chưa được tiêm phòng dịch. 350 con vịt đẻ của gia đình anh Tạ Đình Dựng (Khu dân cư Phấn Dũng, phường Anh Dũng, quận Dương Kinh) vẫn chưa được tiêm mũi vắc-xin nào. Lý do chưa tiêm phòng cho đàn vịt được anh chị giải thích rất đơn giản: “Có thấy thông báo nhưng chưa thấy cán bộ thú y tới tiêm phòng”. Điều đáng nói là chúng tôi nhận được câu trả lời của anh chị ngay sau khi được cán bộ thú y quận thông báo: 100% các phường trong quận đã hoàn thành việc tiêm vắc-xin đợt 1. Không hiểu sao một đàn vịt lớn với 350 con mà cán bộ thú y lại bỏ sót?

Những đàn gia cầm, thủy cầm chưa được tiêm phòng dịch hàng ngày vẫn được bán, được giết mổ tại các chợ, các quán ăn, các gia đình với một sự “vô tư” đến ngạc nhiên. Hầu như mọi người đều mang một tâm lý: Dịch cúm gia cầm còn xa lắm.

Cơ quan chức năng lúng túng

“Trong đợt 1 từ ngày 15 tới ngày 25 tháng 3, mạng lưới thú y quận Dương Kinh tiêm vắc – xin cho gần 20.000 con gia cầm, thủy cầm”, đó là con số thống kê do ông Trần Sinh Thanh, quyền Trạm trưởng Trạm thú y Dương Kinh cung cấp. Tuy nhiên, cũng theo ông Thanh, số liệu mà Trưởng ban thú y các phường báo cáo không khớp với số lượng thực của đàn gia cầm, thủy cầm.

Các đàn gia cầm, thủy cầm luôn có sự thay đổi, luân chuyển do người dân giết thịt, nuôi mới và tiêu thụ nên thống kê chính xác số gia cầm trên địa bàn rất khó. Việc tiêm phòng cho đàn gia cầm, thủy cầm trong mỗi đợt kiểm dịch được thực hiện theo phương thức lập điểm tiêm phòng tại các cụm dân cư, tuyên truyền cho người dân mang gia cầm tới tiêm kết hợp với việc tiêm trực tiếp tới những gia đình có đàn gia cầm lớn. Tuy nhiên với mạng lưới thú y viên mỏng nên việc bỏ sót một vài hộ nuôi gia cầm vẫn xảy ra.

Hiện ở mỗi xã, phường đều có ban thú y với 1 trưởng ban, số lượng thú y viên tùy thuộc điều kiện của từng địa phương và số lượng đàn gia cầm. Trước đây, chế độ phụ cấp cho mạng lưới thú y các xã, phường được lấy từ ngân sách địa phương với mức trung bình khoảng 350.000 đồng/ tháng với trưởng ban thú y, thú y viên khoảng 70.000 đồng/ người/ tháng. Công việc khá nặng nhọc, mức phụ cấp thấp nên nhiều nơi cán bộ thú y chưa làm hết trách nhiệm.

Theo báo cáo gửi lên trạm thú y quận, trong 2 ngày 20 và 21 tháng 3, ban thú y phường Hưng Đạo (Dương Kinh) tiêm được 4.114 con gia cầm, thủy cầm. Những số liệu mà ban thú y phường Hưng Đạo và nhiều xã, phường khác trong toàn thành phố đưa ra chứng tỏ công tác phòng dịch tại các địa phương này rất tốt. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của công tác này đến đâu thì vẫn còn là một câu hỏi. Thực tế, nhiều xã, phường thông báo đã hoàn thành tiêm vắc-xin nhưng vẫn còn không ít gia cầm chưa được tiêm một mũi vắc-xin nào. Một thực tế khác là trong đợt kiểm tra việc tiêm vắc-xin phòng dịch cho gia cầm năm 2007, đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố phát hiện không ít địa phương chưa thực hiện nghiêm túc, thậm chí không trung thực. Liệu tình trạng trên có còn xảy ra trong năm nay?

Trở lại với việc tìm gia cầm đã qua kiểm dịch như chúng tôi đề cập tới trong phần đầu bài viết. Tìm tới các trạm thú y, chúng tôi được giải thích quy trình: Khi người nuôi gia cầm đem bán gà vịt tại các chợ, nếu cơ quan chức năng yêu cầu xác minh nguồn gốc, họ sẽ quay lại trạm thú y địa phương để xin dấu xác nhận. Cán bộ thú y quận, huyện phải xác minh xem đàn gà, vịt của gia đình đó đã tiêm vắc-xin chưa, đã qua ngày được phép tiêu thụ chưa rồi mới cấp giấy. Quy trình đó nghe ra có vẻ rất chặt chẽ, nhưng quả thực rất khó thực hiện vì nếu chờ hoàn thành các thủ tục này thì có lẽ con gà non đã thành ...gà già rồi. Có lẽ vì thế mà trong mấy tháng đầu năm, các trạm thú y chẳng kiểm dịch được con gà vịt nào.

Trong khi dịch cúm gia cầm đang bùng phát mạnh mẽ tại các tỉnh, thành phố lân cận thì sự chủ quan của người dân, những bất cập, bối rối của các cơ quan chức năng càng khiến cho nguy cơ bùng phát dịch tại Hải Phòng có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Ngay từ bây giờ, cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, ngành trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân và siết chặt quản lý gia cầm, thủy cầm trong thời kỳ dịch bệnh./.