Di tích Núi Bà kêu cứu

Nhiều năm nay, người dân khắp nơi kéo về khu vực Núi Bà (huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định) để khai thác gây ảnh hưởng cảnh quan môi trường, đời sống người dân...

Xẻ núi để lấy đá, đất, sỏi…

Núi Bà rộng khoảng 40km2 với quần thể núi gồm 66 đỉnh. Với 80 di tích được chia thành 29 khu vực, Núi Bà là quần thể di tích kháng chiến và cách mạng được công nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 2005. Thế nhưng, di tích này đang bị con người “xẻ thịt” không thương tiếc.

Máy xúc đang đào đất

Tại xã Cát Tiến, một số công ty xây dựng dùng máy xúc, máy ủi đào bới Núi Bà để lấy đất, sỏi phục vụ việc thi công công trình xây dựng đê Chánh Đạt; nâng cấp mặt bằng khu tái định cư thôn Trung Lương và thôn Phương Phi. Cùng với đó, tình trạng khai thác đá trái phép vẫn diễn ra với nhiều mức độ khác nhau. Theo quan sát của chúng tôi, những tảng đá đồ sộ ở lưng chừng Núi Bà trải dài từ thôn Phương Phi qua thôn Phương Thái hiện đã biến mất; gần bảng đề di tích lịch sử hang Đá Chẹt nhiều tảng đá lớn cũng không còn.

Theo thống kê của CA huyện Phù Cát, khu vực Núi Bà có 22 cơ sở sản xuất, khai thác đá trái phép. Nhiều chủ thầu bỏ tiền làm đường để xe ô tô dễ dàng vào vận chuyển đá chẻ. Do đó, dọc theo chân núi từ xóm Luỹ (thôn Phương Thái) đến khu du lịch Cánh Tiên (thôn Phương Phi), vách núi bị xáo trộn, lớp thực bì bị phá vỡ; màu xanh cây rừng và đá núi tự nhiên ở dọc chân Núi Bà nhiều chỗ đã biến mất, chỉ còn những hố đất sâu nham nhở.

Ông Nguyễn Văn Thuận, Trưởng thôn Phương Thái cho biết: “Hiện Núi Bà đang bị con người tàn phá không thương tiếc. Nhân dân bức xúc phản ảnh lên chính quyền, cả đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhưng vẫn không có gì chuyển biến. Tôi lo mùa mưa bão sắp tới, cát, đá trên núi đổ xuống sẽ ảnh hưởng đến đời sống và tính mạng của người dân sống gần chân núi”.

… Đến “tận diệt” cây rừng

Không chỉ vấn nạn khai thác đất, đá, sỏi nói trên; tình trạng đào bới, săn tìm cây cảnh hiện nay cũng đe dọa nghiêm trọng đến môi trường, tài nguyên Núi Bà. Khu vực Núi Bà thuộc địa phận các xã Cát Tiến, Cát Nhơn, Cát Hải, Cát Tường…khi mỗi ngày có hàng trăm người tìm đến để săn lùng cây cảnh như sanh, lộc vừng, bằng lăng, tràm, me…

Để đào tận gốc bốc tận rễ một cây cổ thụ, những người đào cây cảnh phải triệt hạ tất cả cây trong chu vi hàng chục mét. Khi công việc hoàn tất cũng là lúc cả một vùng rộng lớn của cánh rừng trở nên điêu tàn, tan hoang.

Từ đầu năm đến nay, Hạt kiểm lâm huyện Phù Cát đã bắt trên 10 trường hợp vận chuyển cây cảnh trái phép. Đặc biệt, trên vùng núi thuộc địa bàn xã Cát Hải, lực lượng kiểm lâm đã bắt giữ, tiêu hủy một cây trắc và một cây lộc vừng hàng trăm năm tuổi.

Đây chỉ là 2 trong số rất nhiều “cụ cây” bị chết oan dưới bàn tay của con người. Hệ lụy là, tài nguyên rừng của Núi Bà ngày càng cạn kiệt; thiên tai, lũ lụt liên tiếp ập xuống đầu người dân. Thế nhưng, chỉ vì cái lợi trước mắt, nhiều người nhẫn tâm tàn sát tài nguyên rừng…

Cần có sự phối hợp đồng bộ và kiên quyết

Thời gian qua, UBND tỉnh Bình Định đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo ngành chức năng và chính quyền các địa phương của huyện Phù Cát tăng cường công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và quần thể di tích lịch sử Núi Bà. Tuy vậy, do cách xử lý thiếu kiên quyết, không triệt để và thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, ban ngành nên hiệu quả chưa cao.

Ông Đặng Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Cát Hải cho biết: Khi phát hiện các trường hợp đào trộm cây cảnh, xã chỉ dừng lại ở việc tạm giữ chứ không đủ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính nên các đối tượng vẫn ngang nhiên vào núi đào cây. Một khó khăn nữa, trạm kiểm lâm đặt trên địa bàn xã chưa có sự phối hợp đồng bộ với chính quyền địa phương trong việc ngăn chặn, xử phạt các đối tượng vi phạm.

Theo ông Hà: “Ở góc độ địa phương, chúng tôi đề xuất trạm kiểm lâm phối hợp để kiểm tra, tuyên truyền, vận động người dân không vào rừng đào trộm cây cảnh nhưng vẫn chưa nhận được sự hợp tác tích cực từ phía trạm. Nhiều lúc, mạnh ai nấy làm nên hiệu quả chưa cao”.

Ông Lương Ngọc Anh, Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Cát cho biết: “Sự chậm trễ trong việc phát hiện hành vi khai thác đất trái phép là do địa phương không báo, đồng thời đây cũng là thiếu sót của huyện trong kiểm tra, giám sát. Huyện đang chờ đoàn công tác đề xuất, sau đó sẽ có biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật”.

Cũng theo ông Anh, huyện thường xuyên tổ chức tổ công tác kiểm tra đột xuất để phát hiện và ngăn chặn các đối tượng khai thác đá, đào trộm cây cảnh. Tuy nhiên, các đối tượng thường đối phó bằng cách “bỏ của chạy lấy người”, nên khó khăn trong việc xử lý. Huyện đã chỉ đạo lực lượng kiểm lâm phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai các biện pháp ngăn chặn có hiệu quả tình hình đạo trộm cây cảnh trên địa bàn.

Về việc khai thác đá, ông Anh cho rằng: “Các cơ quan chức năng của tỉnh nên sớm có quy hoạch vùng khai thác đá (hiện khu vực Núi Bà chưa có quy hoạch vùng khai thác-PV) để đáp ứng nhu cầu đá xây dựng đang tăng cao. Có như vậy mới dần hạn chế và ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác đá tràn lan hiện nay”./.

Văn Lực