Di tích An Lăng thành phế tích

An Lăng thuộc quần thể di tích cố đô Huế, tọa lạc tại thôn Tây Nhất, làng An Cựu,  huyện Hương Thủy, nay là phường An Cựu, Thành phố Huế, được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là di tích cấp quốc gia vào năm 1995.

An Lăng nằm trong khu lăng Dục Ðức rộng gần 6 ha, bao gồm lăng mộ vua Dục Ðức – vị vua thứ 5 của triều Nguyễn, hoàng hậu và 42 tẩm mộ ông hoàng bà chúa cùng 121 ngôi mộ đất của những người thuộc Ðệ Tứ Chánh phái Nguyễn Phước tộc (hệ phái của vua Dục Ðức), vua Thành Thái và vua Duy Tân .

Công trình chính trong di tích An Lăng là điện Long Ân, nơi thờ chung ba vị vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân là một tòa nhà kép làm theo kiểu cung điện Huế, với 6 bộ vì kèo nóc ở 5 gian nhà trước được kết cấu theo lối “chồng rường giả thủ”, trang trí mặt hổ phù rất tinh xảo. Đây được đánh giá là một công trình kiến trúc gỗ có giá trị nghệ thuật trong hệ thống công trình kiến trúc cung đình triều Nguyễn ở Huế. 

Mang trong mình nhiều giá trị về kiến trúc, văn hóa và lịch sử tuy nhiên hiện nay di tích An Lăng đang ngày càng trở thành phế tích theo thời gian. Điện Long Ân- công trình quan trọng nhất, thuộc khu tẩm thờ đã bị xuống cấp. Các trụ gỗ của Điện nhiều chỗ đã mục, phải chống thêm  các trụ sắt để tránh nguy cơ đổ sập. Mái ngói lưu ly cũng đã mục nát, không còn giữ chức năng che mưa. Mỗi khi trời mưa to, nước mưa chảy xuống điện xối xả. Cũng vì phải thường bị ngấm nước mưa nên hệ thống cột kèo trên nóc điện cũng dần hư mục.

Nhà Huỳnh Ốc có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào.

Khu lăng mộ của vua và hoàng tộc cũng không tránh khỏi sự xuống cấp, chẳng khác nào một đống hoang tàn đổ  nát. Bức tường bao quanh khu lăng mộ nhiều chỗ gần như đổ sập, phải dùng một hệ thống trụ sắt giữ lại. Nhà Huỳnh Ốc, nơi đặt đồ thờ cúng đang đứng trước nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào. 

Hầu hết các trụ gỗ của Nhà Huỳnh Ốc đã mục rỗng, không còn đủ sức chống đỡ, phải được gia cố bằng nhiều thanh gỗ chằng chịt, nhưng cũng rất tạm bợ. Ngói lưu ly trên nóc đã mục gần hết, nhiều chỗ không còn ngói, được thay thế bởi những miếng tôn màu, trông rất phản cảm. Nhiều bia mộ bằng đá cũng đã bị vỡ, có ngôi chỉ còn là một đống gạch. Không chỉ bị xuống cấp, di tích An Lăng còn bị người dân khu vực xung quanh lấn chiếm và xâm hại.

Bà Trần Thị Ngọt, cháu dâu của vua Thành Thái cho biết: mỗi năm người ta lại lấn một ít để xây dựng nhà cửa nhưng lại không bị xử lý, không những thế có trường hợp còn được cấp sổ đỏ.  Bên cạnh đó, bức tường bao quanh toàn bộ di tích rộng gần 6ha giờ đã không còn nguyên vẹn nữa.

Được biết, tỉnh Thừa Thiên – Huế đã có dự án khoanh vùng bảo vệ di tích An Lăng, nhưng xem ra đợi đến khi các ngành chức năng vào cuộc quyết liệt thì di tích An Lăng chỉ còn là phế tích. Mong rằng các ngành chức năng tỉnh Thừa Thiên - Huế sớm có biện pháp để bảo vệ di tích An Lăng, gìn giữ những giá trị  to lớn của di tích.

Phan Sơn