Đi đường nào?

Ngành công nghiệp xe máy VN mới hình thành và phát triển trong quãng thời gian hơn 10 năm trở lại đây. Đặc biệt, sự phát triển nhanh nhất, mạnh mẽ nhất nằm vào giai đoạn 2001-2005 với sự tham gia của gần 70 Cty, DN với sản lượng lắp ráp, bán ra của năm cao nhất lên đến khoảng 2,4 triệu xe - một con số không phải nhỏ, trong đó có sự đóng góp chủ yếu của các loại xe máy có nguồn gốc linh kiện, phụ tùng từ Trung Quốc, Đài Loan... Tuy nhiên, sau năm 2005, mọi việc đột ngột được thay đổi với sự rơi rụng của hàng loạt DN.

Sàng lọc

Đó chính là sự sàng lọc về chất lượng của người tiêu dùng, trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt của thị trường. Nhiều chuyên gia đã từng cảnh báo về vấn đề này: phát triển quá nhanh, quá nóng, không đúng hướng, không đầu tư chiều sâu theo hệ thống sẽ dễ rơi rụng. Ngoại trừ một vài liên doanh như Honda và Yamaha cùng vài ba DN trong nước như T&T... còn lại đa phần các DN khác vào thời điểm hiện nay đều có sản lượng quá thấp, hoạt động theo dạng cầm chừng. Nhiều DN trước đây dầu tư ào ào vào việc nội địa hóa (NĐH), nhưng không mang tính chuyên sâu mà cái gì cũng đầu tư lại chính là những DN đang gặp khó khăn. Đơn giản vì toàn bộ những sản phẩm do chính mình tạo ra nhưng khó tiêu thụ vì thiếu thương hiệu, nếu có thương hiệu thì cũng khó lòng cạnh tranh được với những thương hiệu vốn đã quá nổi tiếng. Trong khi đó, nếu muốn chuyển hướng, đầu tư sâu vào một loại linh kiện, phụ tùng nào đó, trở thành nhà cung ứng linh kiện thì cũng quá khó vì không nằm trong một hệ thống nào cả. Đối với ôtô xe máy thì tính hệ thống trong sản xuất, dây chuyền, cung ứng phụ tùng, phụ trợ, đều phải gắn với thương hiệu. Vì vậy, nhiều DN có thể tự mình NĐH được tới 80% sản phẩm nhưng khó khăn vẫn hoàn khó khăn. Tỷ lệ NĐH cao nhưng công nghiệp phụ trợ vẫn không phát triển, thương hiệu vẫn không có. Nghịch lý và khó khăn. Nhưng chính sự nghịch lý đó đã sàng lọc và loại bỏ hàng loạt các DN trong lĩnh vực này. Sự sàng lọc, rơi rụng này không chỉ xảy ra với hàng loạt DN trong nước và ngay cả với những liên doanh cách đây vài năm được xem là số 1, số 2 trên thị trường nếu xét về số lượng xe được tiêu thụ. Hiện tại, họ cũng đang chuyển hướng và trong thời gian tới, theo dự đoán của nhiều chuyên gia thì một hai năm tới, may ra chỉ còn khoảng 5 -7 DN (cả liên doanh và trong nước) là tiếp tục phát triển, nhưng sẽ phát triển rất mạnh.

Chuyển hướng

Càng cầm cự sẽ càng khó khăn, nhất là trong thời điểm những rào cản về thuế, về nhập khẩu được đơn giản, thoải mái hơn. Vì vậy, chỉ còn cách chuyển hướng hoặc từ bỏ. Từ bỏ cũng khó vì tiếc mà chuyển hướng cũng khó vì không biết chuyển như thế nào cho phù hợp? Một số DN khẳng định muốn chuyển hướng, trở thành nhà cung ứng một số loại linh kiện, phụ tùng cho các DN phát triển, có thương hiệu nhưng lại cho rằng quá khó. Nguyên nhân là do các DN này đòi hỏi cao, quá chi tiết cụ thể. Điều này là cần thiết và có thể thay đổi dược. Thực tế, nhiều DN trong nước đã thực sự trở thành những nhà cung ứng linh kiện cho các nhà sản xuất lớn như Cty máy phụ tùng số 1, xích líp Đông Anh, cao su Đà Nẵng, Sao Vàng...

Nhu cầu về xe máy vẫn tiếp tục tăng cao. Đó là cơ hội phát triển cho DN và ngành công nghiệp này, nhưng điều quan trọng là tìm đúng đường đi. Phát triển xe máy VN khó có thể tách khỏi hệ thống chiến lược phát triển của các tập đoàn sản xuất xe máy đa quốc gia, toàn cầu. Điều quan trọng nhất là làm thế nào để mình là một trong những mắt xích trong hệ thống sản xuất, phân phối sản phẩm của họ, bao gồm cả sản phẩm hoàn chỉnh lẫn phụ tùng, linh kiện.

• (Theo Diendandoanhnghiep)