Di dời 3 bia đá cổ tại huyện An Dương- Cơ quan quản lý văn hóa sớm vào cuộc
Thời gian gần đây, nhiều người dân ở thị trấn An Dương (huyện An Dương) bức xúc về việc di dời 3 bia đá cổ tại khu phố 1 – thị trấn An Dương sang địa điểm khác, đặt không đúng hướng. Cùng với đó, việc chọn địa điểm xây dựng nhà bia, chất lượng công trình cũng cần được các cơ quan quản lý văn hóa huyện chú ý hơn.
Giá trị 3 bia đá cổ
Theo tài liệu ông Phạm Thành Đông – Trưởng Phòng Văn hóa-Thông tin-Thể thao huyện An Dương cung cấp: 3 bia đá cổ nằm tại khu vực vỉa hè đường 208 (cách cầu Rế khoảng 100m về phía nội thành Hải Phòng) thuộc khu phố 1 – thị trấn An Dương. Khi các cơ quan chức năng phát hiện 3 bia đá cổ này, một bia đã bị đất vùi lấp toàn bộ phần thân bia, hai bia khác bị lấp 1/2 thân. Liền kề vị trí 3 bia đá là công trình do Công ty cổ phần Xây dựng số 12 đang thi công. Trước nguy cơ bia bị vỡ, bị đất, đá, gạch của công trình vùi lấp, ngày 6-1-2008, Bảo tàng Hải Phòng (Sở Văn hóa- Thể thao – Du lịch) có văn bản đề nghị UNND huyện An Dương sớm tổ chức di dời 3 bia đá cổ tới địa điểm phù hợp để bảo quản, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa hàm chứa bên trong.
Qua khảo sát sơ bộ, Bảo tàng Hải Phòng xác định:Hai bia đá cổ hình trụ bị vùi lấp ½ thân bia kích thước lớn, mái kiểu long đình, một bia đã bị mất phần mái. Cả 2 bia đều được khắc chữ Hán, Nôm và có niên đại từ thời Hậu Lê (1718). Hai bia đá này ghi lại việc xây dựng, tu tạo cây cầu có tên “Nghênh Tiên” –bảo đảm giao thông của 4 huyện thời xưa, gồm: An Dương, An Lão (Hải Phòng), Giáp Sơn, Nghi Dương thuộc phủ Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Theo những gì ghi trong bia mộ, cây cầu xưa (có thể ở vị trí gần với cây cầu Rế hiện nay) được bắc qua sông Trạm Bạc (sông Rế hiện nay). Bảo tàng Hải Phòng đánh giá “Các bia trên là tư liệu lịch sử quý giá để nghiên cứu về lịch sử địa phương huyện An Dương và phương pháp xã hội hóa trong viẹc xây dựng hạ tầng của tổ tiên chúng ta”. UBND huyện An Dương đã có văn bản giao thị trấn An Dương là chủ thầu xây dựng, thực hiện di dời 3 bia đá cổ tới khu công viên trung tâm huyện tại ngã tư cầu Rế (thị trấn An Dương) và phòng Văn hóa – Thông tin – Thể thao huyện là đơn vị quản lý chuyên môn.
Thiếu thống nhất trong thiết kế
Bà Đồng Thị Thường – Chủ tịch UBND thị trấn An Dương cho biết: Tổng thiết kế công trình di dời, tôn tạo bia, xây dựng nhà bia khoảng 190 triệu đồng. Phần lớn số kinh phí này được huy động từ các tổ chức, cá nhân và một phần của Công ty cổ phần xây dựng 12 (đơn vị thi công công trình, nơi đặt 3 bia đá trước kia). UBND huyện có công văn, giao thị trấn An Dương vận động nhân dân trong huyện đóng góp để xây dựng nhà bia.
Tuy nhiên, theo ông Phạm Thành Đông, 1 trong 3 bia đá cổ bị mất phần mái trong quá trình di chuyển, đơn vị thi công không tham khảo ý kiến của cơ quan quản lý về chuyên môn dẫn đến tình trạng các bia đá được dựng lại không đúng hướng, khiến nhiều người bức xúc.
Giải thích việc đặt bia không đúng hướng, bà Đồng Thị Thường cho hay: Nhà bia được xây dựng trong khu công viên huyện. Đầu tháng 1-2009, công việc bắt đầu công việc di dời, xây dựng nhà bia. Tuy nhiên, sau khi di dời, lắp đặt 3 bia đá theo thiết kế ban đầu của phòng Văn hóa – Thông tin- Thể thao huyện (hướng nhà bia quay về tượng đài liệt sĩ), gặp phải sự phản đối của nhân dân trong vùng. Trước thực tế đó, UBND huyện đã chỉ đạo thị trấn An Dương dừng thi công xây dựng nhà bia, chờ thiết kế mới (hướng nhà bia quay về bờ sông Rế), hoàn thiện việc tu tạo các bia đá hư hỏng. Trong thời gian dừng thi công, cơ quan quản lý văn hóa huyện An Dương cần sớm tìm ra biện pháp tốt nhất để tư vấn giúp nhà thầu di dời, lắp đặt, xây dựng nhà bia đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng. Chỉ như vậy mới khuyến khích phong trào xã hội hóa trong xây dựng các thiết chế văn hóa, cơ sở hạ tầng, phục vụ nhu cầu của người dân trong huyện.
Cũng qua việc di dời, tôn tạo, xây dựng nhà bia, cơ quan quản lý văn hóa huyện An Dương cần xem xét lại các công trình văn hóa cần sửa chữa, tôn tạo, từ đó có sự tham mưu chính xác với UBND huyện.
Thanh Tâm