Di chỉ khảo cổ Bí lấp và hang Đông Trong (Vân Đồn): Những phát hiện quan trọng về nền Văn hoá Hạ Long

 QTV - Văn hoá Hạ Long từ lâu đã được biết đến là mang đặc trưng của người Tiền sử sinh sống ven biển và hải đảo Quảng Ninh cách ngày nay trên dưới 4000 năm. Vừa qua Viện Khảo Cổ học phối hợp với sở Văn hoá thể thao và Du Lịch đã tiến hành nghiên cứu và khai quật 2 Di chỉ Khảo cổ Bí Lấp và Hang Đông Trong huyện Vân Đồn đã phát hiện nhiều thông tin có giá trị làm sáng tỏ hơn nhiều giá trị về nền Văn hoá nổi tiếng này.

 Di chỉ Bí Lấp thuộc thôn Đài Mỏ, xã Vạn Yên, cách trung tâm huyện Vân Đồn khoảng 15 km. Tại đây các nhà khảo cổ đã tiến hành đào 5 hố thăm dò nhỏ, phát hiện hơn 100 hiện vật, chủ yếu là đồ đá. Chúng là những công cụ lao động thường ngày của cư dân cổ như công cụ ghè đập, rìu ghè đẽo, hòn kê, bàn mài rãnh...Qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ xác định đây là di chỉ cư trú của cư dân hậu kỳ đá mới thuộc văn hoá Hạ Long, có niên đại cách nay khoảng 4000 năm.

Khác với Bí Lấp, di chỉ hang Đông Trong là một vòm hang của núi đá vôi cùng tên, cách cầu cảng Cái Rồng khoảng 300m về phía Nam. từ khi Công ty Vân Tiến đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm biến đảo thành một điểm du lịch, thì người dân nơi đây quen gọi là động Đông Trong, Đây là di chỉ đã được Viện Khảo cổ học khảo sát trước đó và đã được UBND tỉnh cấp bằng công nhận di tích lịch sử-danh thắng cấp tỉnh.

Tại đây các nhà khảo cổ đã tiến hành khai quật có quy mô. Hố khai quật được mở rộng 20m2. Đã tìm thấy dấu tích của bếp lửa trong tầng văn hoá và phát hiện được hàng ngàn di vật đá, gốm, xương, đồ trang sức có giá trị khoa học cao mang đặc trưng của di vật văn hoá Hạ Long điển hình. Đồ đá có rìu mài nhẵn toàn thân có vai, rìu tứ giác nguyên thuỷ. Trong đó, chiếm số lượng nhiều hạt chuỗi đồ trang sức làm bằng vỏ nhuyễn thể và vòng đeo tay mài nhẵn rất tinh xảo và một vài mẩu thổ hoàng.

Đặc biệt đã tìm thấy dấu tích một số mộ táng cổ. Di cốt gồm những mảnh hộp sọ, mảnh xương răng quai hàm cùng nhiều xương chi khác, một số mảnh xương hàm và răng lẻ có hiện tượng bị đốt cháy.Hầu hết là mộ cải táng, có hiện tượng dùng đá kè đánh dấu biên mộ, xương cốt được đựng trong những vò gốm có hoa văn thừng. Từ đó cho thấy cư dân Hạ Long cổ đã hình thành nên một thế giới tâm linh về sự sống và cái chết thể hiện qua táng thức và các đồ tuỳ táng. Trong quá trình lao động sản xuất họ đã rất quan tâm đến thẩm mỹ làm đẹp.

Như vậy, đây là di tích Văn hoá Hạ Long thứ hai ở Quảng Ninh (và cả Đông Bắc Bộ) tìm thấy di cốt và táng thức của người cổ Hạ Long (di tích thứ nhất là núi Hòn Hai- Cô Tiên, thuộc TP Hạ Long). Tuy nhiên, tính chất là loại hình hiện vật của di tích hang Đông Trong có một số sự khác biệt so với di tích Hòn Hai- Cô Tiên, như hiện tượng xương người bị đốt cháy, hạt chuỗi bằng vỏ nhuyễn thể.

Đây là những di sản văn hoá cổ rất có giá trị về văn hoá và lịch sử, cần được bảo tồn và phát huy giá trị để khi du khách đến với Hạ Long, Bái Tử Long không những được chiêm ngưỡng những vẻ đẹp kỳ diệu của thiên nhiên mà còn được khám phá nhiều điều bí ẩn của nền văn hóa đặc sắc mang đậm dấu ấn của những cư dân vùng biển thời tiền sử.

 Bích Hạnh