Dị bản từ bức ảnh nổi tiếng về chiến tranh Việt Nam

Trong số hàng ngàn tác phẩm nhiếp ảnh về đề tài chiến tranh trước ngày 30-4-1975, nhất là về cuộc chiến tại Việt Nam, có nhiều bức ảnh của phóng viên chiến trường Hugh Van Es được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trên các phương tiện truyền thông thế giới.

	Tổng Giám đốc Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Ngọc Loan bắn thẳng vào đầu một tù binh đang bị trói.

	Dị bản từ bức ảnh của Eddie Adams, trên tường nhà.

Bức ảnh nổi tiếng của Eddie Adams chụp khi đang làm phóng viên chiến trường cho hãng Thông tấn AP (Associated Press). Ảnh chớp cảnh Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Ngọc Loan bắn thẳng vào đầu một tù binh đang bị trói tay ngay trên đường phố Sài Gòn vào ngày 1 tháng 2 năm 1968, những ngày đầu của sự kiện Tết Mậu Thân 1968. Năm sau, Eddie Adams giành được giải thưởng Pulitzer dành cho ảnh sự kiện và báo chí thế giới.

Tuy nhiên, tác giả bức ảnh lừng danh này đã bày tỏ trước công luận về sự áy náy của mình khi phải lột trần sự tàn bạo của chiến tranh, sự tàn nhẫn của con người trước mạng sống của người khác. Nhất là đối với tù binh. Người tù binh có thể là một chiến binh đang chiến đấu cho lý tưởng đúng đắn trên chiến tuyến của họ. Những bài nói, bài viết về suy nghĩ đang dằn vặt Eddie Adams xuất hiện nhiều trên các phương tiện báo chí, truyền thông.

Và có thể từ đó, đâu đó trên thế giới xuất hiện những dị bản xuất phát từ bản gốc của bức ảnh. Có thể, những tác phẩm dị bản này xuất phát từ chính bản thân tác giả. Cũng có thể chúng được nhân lên qua nhiều hình thức dị bản khác nhau từ những nghệ sĩ, họa sĩ mang tinh thần phản chiến, nhằm biểu lộ đồng tình với ý kiến của Eddie Adams.
 
Một trong những dị bản được vẽ lớn trên tường một ngôi nhà người dân ở Mỹ (ảnh trên) được thể hiện khác đi với bản gốc. Chúng mang ý nghĩa tôn trọng sự phản kháng can trường, lý tưởng và mục đích chiến đấu của người tù binh. Trên đầu người tù binh mang hình vẽ một bông hoa hướng dương bừng nở. Và khẩu súng tàn bạo kia được thay thế bằng một vòi nước lạnh. Nước càng dội vào đâu, hoa sẽ bừng nở đến đó. Một dị bản hết sức thú vị, đầy ý nghĩa.

Eddie Adams qua đời vào năm 2004 tại New York.

HOÀNG ĐẶNG