Đẹp hơn cho phố trẻ

Những ai có dịp dự lễ Thông xe kỹ thuật cầu Thuận Phước hôm 25-3 vừa qua, nếu chú ý hẳn đã thấy một loài cây trông rất lạ được trồng trên dải phân cách dọc đường dẫn lên cầu phía đông. Nhìn hàng cây có lá màu xanh thẫm, bắt đầu ra những chùm hoa màu đỏ tía rực rỡ dưới nắng đầu hè và sẽ đặt câu hỏi: Cây gì mà xinh xinh thế?

Xin thưa rằng cây... mới

	Cây Osaka đỏ trên đường dẫn phía đông lên cầu Thuận Phước.

Loại cây có hoa chùm dài trên 20cm mới được du nhập vào trồng ở Việt Nam này có tên gọi dân gian là cây Osaka đỏ, hồng môi, ô môi. Nhưng, theo kỹ sư lâm sinh Nguyễn Hữu Kim, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty Cây xanh Đà Nẵng, thì đây là cây đậu san hô đỏ, một loài cây cảnh cho bóng đẹp chưa được định danh rõ ràng ở Việt Nam. Sự xuất hiện của loài cây mang tên một thành phố của Nhật này ở phía đông cầu Thuận Phước bắt nguồn từ một câu chuyện thú vị.

Khi thiết kế đường dẫn phía đông lên cầu Thuận Phước, Viện Quy hoạch xây dựng thành phố Đà Nẵng cho trồng cây phượng tím trên dải phân cách. Ông Kim không tán thành ý kiến này, bởi lẽ, cây phượng tím ai cũng nghĩ là cùng họ với cây phượng, nhưng thực chất là họ đinh (đinh, lim, sến, tấu). Cây này ở Đà Lạt ra hoa rất đẹp, nhưng nó chỉ sống ở vùng nhiệt đới xa biển, chứ gần biển như cầu Thuận Phước thì có thể sống được nhưng không ra hoa. Gần biển phải trồng giống cây mạnh là cây bộ đậu.

Nhưng trồng phượng tím, chết rồi ai chịu? Viện Quy hoạch xây dựng khẳng định: Bên trồng chịu chứ còn ai nữa! Ông Kim tham mưu cho lãnh đạo Công ty Cây xanh làm văn bản đề nghị thay cây phượng tím bằng cây Osaka đỏ và cây muồng hoàng yến (có nơi gọi là cây bọ cạp nước) – một loài cây cũng họ đậu, mọc hoang dại trong các rừng thưa ở Tây Nguyên, được trồng nhiều ở đô thị làm cây cảnh quan. Nhưng họp mấy lần cũng không ngã ngũ. Sau nhiều lần giải trình đầy thuyết phục của ông, UBND thành phố đã đồng ý thay đổi.

Cây Osaka được lấy từ Sa Đéc về. Để cây được an toàn, ông Kim cho tróc lá hết. Ban đầu, ông và công ty của ông bị nhiều điều tiếng, bởi cây gì mà trồng xuống trùi lũi như cây củi. Nhưng qua thời gian chăm sóc đúng bài bản, hàng cây đã ra hoa, cành lá sum suê, tán xòe được 1 mét. Giờ đây, khi nghe ai cũng khen “cây gì mà xinh xinh thế!”, ông Kim rất hạnh phúc: Chúng tôi chọn cây Osaka mà không chọn cây khác, bởi đây là cây thích nghi từ vùng nhiệt đới khô cho đến vùng nhiệt đới ẩm, phù hợp với đa số địa hình khác nhau như thấp trũng, ven biển, đầm lầy, vùng đất ngập nước, ven sông...

Hiện nay, 72 cây Osaka và 100 cây muồng hoàng yến được trồng trên đường dẫn phía đông cầu Thuận Phước phát triển tốt, không chết cây nào. Chúng đã “chịu” với khí hậu Đà Nẵng, nhưng ông Kim cũng lo, không biết bão, gió mùa đông bắc sẽ như thế nào.

Tín hiệu vui cho cây xanh Đà Nẵng

	Kỹ sư Nguyễn Hữu Kim: Trồng cây, không cần cây “xịn”, mà nên tập trung đầu tư chăm sóc, cắt tỉa cho tốt.

Ông Kim ra trường năm 1980, một năm sau, từng cùng anh em trong Đội công viên (tiền thân của Công ty Công viên cây xanh) chở cây muồng tím bằng xe đạp trồng trên các đường Trần Phú, Bạch Đằng, Hùng Vương, đến nay vẫn còn ở những nơi không mở rộng đường. Sau khi thành lập Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng, ông được cử lên Trà My lấy quế, đi Quế Sơn lấy mù u, vô Nha Trang lấy bàng biển, ra Vĩnh Phúc lấy lim xanh... về trồng thử nghiệm, nhưng cây nào cũng sống èo uột một thời gian rồi chết.

Chung quy, vì khí hậu Đà Nẵng quá khắc nghiệt. Mới đây, khi mở đường Sơn Trà - Điện Ngọc, đơn vị thi công cho trồng cây tràm hoa đỏ (liễu rũ đỏ), năm đầu hoa rực rỡ, qua năm thứ hai, gió biển vào, chết dần. Trên đường Nguyễn Tất Thành, Công ty Cây xanh trồng bàng Đài Loan và tràm hoa đỏ thì những đoạn cách bờ biển dưới 500m cũng chết dần. Theo ông Kim, khí hậu biển vừa tác động cơ học (gió), vừa sinh học (muối) nên rất ít cây sống được. Sự kiện cây Osaka và muồng hoàng yến kịp thích nghi với vùng đất phía đông cầu Thuận Phước là một tín hiệu vui cho cây xanh Đà Nẵng.

Theo “đường dẫn” của cây Osaka, chúng tôi tìm gặp chị Đoàn Thị Kim Tuyết, kỹ sư lâm sinh phụ trách Vườn hoa kiểng thuộc Công ty Công viên Đà Nẵng. Nhu cầu kinh doanh và đam mê nghề nghiệp đã thôi thúc chị đi tìm các giống cây, loại hoa mới. Gần đây, do nhu cầu chỉnh trang đô thị, các nơi đã du nhập một số loại cây vừa cho bóng mát, vừa cho hoa đẹp như cây Osaka đỏ. Chị đang nhân nhiều giống cây “cũ người mới ta” như Sala (kỳ lân), loại cây cho hoa từ gốc lên tới ngọn, mỗi ngày nở một bông suốt 6-7 tháng; cây Hoàng hậu (móng bò) giống mới nhập từ Thái Lan, quanh năm ra hoa; cây Tuyết sơn phi hồng, loại cây kiểng trồng làm cây chủ trong cụm hoa ở các bồn hoa...

Đô thị nào cũng muốn ngày càng có nhiều kỳ hoa dị thảo. Có điều, với thời tiết quá đỏng đảnh, các nhà vườn không dám đưa giống mới về. Kinh nghiệm của chị Tuyết: Huế và Đà Nẵng chênh nhau 1 độ mà cây đã khác rồi. Ở Huế, cây mai địa thảo trồng hơn chục năm nay, hoa nhiều màu rất đẹp, nhưng đưa về Đà Nẵng là chết. Ông Kim không tán thành với ý kiến cho rằng, cứ độ cao bằng nhau thì đưa cây về là hợp. Ngoài độ cao, còn nhiều điều kiện khác ảnh hưởng đến cây - ông giải thích, như phân phối theo vĩ độ (khác biệt vĩ độ là khác giờ chiếu sáng), lượng mưa, độ ẩm...

Chính những bất cập về nhiều mặt này đã khiến cho mảng cây xanh nói chung, hoa kiểng nói riêng ở Đà Nẵng chưa thể vươn tầm lên cùng các đô thị đạt chuẩn cây xanh trong cả nước. Tín hiệu cho cây xanh Đà Nẵng sẽ tích cực hơn, nếu thành phố quan tâm đến lĩnh vực này, tạo cơ sở vật chất như làm nhà nuôi cấy mô, làm nhà kính để điều chỉnh nhiệt độ, khí hậu với quy trình chăm sóc khép kín.

VĂN THÀNH LÊ