'Đến tận nhà, ra tận bến', đồng hành cùng ngư dân gỡ 'thẻ vàng' IUU

Từ bến cảng đến những con tàu vươn khơi bám biển

5 giờ sáng, tại cảng cá Xuân Hội, xã Đan Hải, tiếng máy tàu, tiếng người gọi nhau chuyển đá lạnh, nhiên liệu hòa vào nhịp tất bật của một chuyến vươn khơi mới. Giữa dòng người hối hả ấy, những cán bộ, chiến sĩ Hải đội 102 - Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng, Chi cục Thủy sản và cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể địa phương vẫn kiên trì đi đến từng tàu cá để tuyên truyền cho ngư dân về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Không còn là những buổi tuyên truyền mang tính hình thức, giờ đây việc phổ biến pháp luật được các lực lượng thực hiện theo hướng “cầm tay chỉ việc”. Từ kiểm tra giấy phép khai thác, nhật ký đánh bắt, thiết bị giám sát hành trình đến giải thích ranh giới các vùng biển, quy định xử lý khi mất tín hiệu kết nối hay cảnh báo nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài… tất cả đều được cán bộ hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu.

Ngư dân Nguyễn Văn Dũng, chủ tàu cá HT 90476-TS tại xã Đan Hải chia sẻ: “Đi biển giờ khác trước nhiều rồi. Nếu không nắm chắc luật là rất dễ vi phạm. Cán bộ Cảnh sát biển và Biên phòng xuống tận tàu tuyên truyền nên bà con hiểu rõ hơn, đặc biệt là những quy định liên quan đến thiết bị giám sát hành trình và vùng biển được phép khai thác”.

Để công tác tuyên truyền thực sự đi vào chiều sâu, Hải đội 102 còn phối hợp với các lực lượng chức năng triển khai hiệu quả mô hình “Đến tận nhà, ra tận bến”. Không chỉ tuyên truyền tại hội trường hay trên các chuyến tuần tra, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đến từng hộ dân, gặp gỡ chủ tàu, thuyền trưởng để vận động, giải thích, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình chấp hành quy định chống khai thác IUU.

Tại các khu neo đậu, cảng cá, cán bộ cùng ngư dân kiểm tra thiết bị VMS, đối chiếu tọa độ khai thác, hướng dẫn cách xử lý sự cố khi hoạt động dài ngày trên biển. Có những buổi tối, cán bộ Cảnh sát biển cùng ngồi bên chén trà với bà con ngư dân để nói chuyện về biển, về pháp luật và những vụ việc vi phạm IUU từng xảy ra. Cách làm gần dân, sát dân ấy đã giúp nhiều ngư dân chuyển từ tâm lý “đối phó” sang tự giác chấp hành pháp luật.

Những năm gần đây, cùng với việc thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển, Hải đội 102 xác định công tác phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU. Bởi thực tế cho thấy, nếu chỉ xử lý vi phạm mà không nâng cao nhận thức cho ngư dân thì hiệu quả sẽ không bền vững.

Thiếu tá Nguyễn Văn Thiệu, Chính trị viên phó Hải đội 102 cho biết: “Đặc thù ngư dân miền Trung thường khai thác dài ngày, hoạt động trên nhiều ngư trường khác nhau nên việc tuyên truyền phải kiên trì, thường xuyên, liên tục. Chúng tôi xác định phải bám sát ngư dân, lấy tuyên truyền, vận động là chính; đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền với tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm”.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hải đội 102 đã phối hợp với các địa phương ven biển tổ chức 3 chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, tuyên truyền pháp luật cho hơn 2.200 lượt học sinh, đoàn viên, thanh niên và ngư dân. Đơn vị cấp phát hơn 1.900 tờ rơi tuyên truyền pháp luật, trao tặng 800 cờ Tổ quốc, 360 áo phao cá nhân và 320 suất quà cho các gia đình ngư dân, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Riêng tại Hà Tĩnh và Nghệ An, Hải đội 102 đã phối hợp tổ chức tuyên truyền chống khai thác IUU cho gần 1.800 ngư dân thuộc 140 tàu cá tại các cảng cá; hướng dẫn ngư dân ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài; phối hợp rà soát, kiểm tra việc lắp đặt, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá.

Hiệp đồng chặt chẽ, quyết liệt từ bờ ra biển

Cùng với công tác tuyên truyền, Hải đội 102 còn tăng cường phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Hải quân, Kiểm ngư, Chi cục Thủy sản và chính quyền địa phương trong trao đổi thông tin, quản lý tàu cá, kiểm soát ngư dân xuất nhập bến và xử lý các tình huống phát sinh trên biển.

Những chuyến tuần tra của cán bộ, chiến sĩ Hải đội 102 giờ đây không chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát mà còn trở thành những “chuyến tàu tuyên truyền pháp luật lưu động” giữa biển khơi. Nhiều cán bộ vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa tranh thủ giải thích quy định pháp luật cho ngư dân ngay trên ngư trường.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Hải đội 102 đã tổ chức 25 lượt tàu, xuồng thực hiện nhiệm vụ trên biển an toàn tuyệt đối; kiểm tra, xử lý 81 tàu hàng vi phạm với tổng số tiền xử phạt hơn 204 triệu đồng; đồng thời kết hợp tuyên truyền chống khai thác IUU cho hơn 3.000 lượt tàu cá Việt Nam hoạt động trên biển.

Theo lãnh đạo Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1, chống khai thác IUU hiện nay không chỉ là yêu cầu cấp bách để tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với ngành thủy sản Việt Nam mà còn là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng nghề cá phát triển bền vững, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn hình ảnh ngư dân Việt Nam trên trường quốc tế.

Chính vì vậy, Hải đội 102 cùng các lực lượng chức năng không chỉ dừng lại ở việc xử phạt vi phạm mà còn chú trọng xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển thông qua các hoạt động dân vận, hỗ trợ ngư dân, giúp bà con yên tâm vươn khơi bám biển, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Từ những lá cờ Tổ quốc tung bay trên hàng trăm con tàu, những buổi tuyên truyền tại cảng cá, đến những chuyến tuần tra xuyên đêm giữa sóng gió biển khơi, cán bộ, chiến sĩ Hải đội 102 đang cùng cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, chung tay xây dựng nghề cá hiện đại, trách nhiệm và bền vững.

Đó cũng là cách những người lính Cảnh sát biển hôm nay góp phần giữ bình yên trên những vùng biển quê hương, đồng hành cùng ngư dân vươn khơi, bám biển và quyết tâm cùng cả nước sớm tháo gỡ “thẻ vàng” IUU.

Trên những con tàu mang lá cờ đỏ sao vàng vươn ra biển lớn, phía sau mỗi chuyến ra khơi hôm nay không chỉ là sinh kế của ngư dân mà còn là ý thức chấp hành pháp luật đang từng bước được bồi đắp. Và trên hành trình ấy, Hải đội 102 đang trở thành một điểm tựa để ngư dân yên tâm bám biển, cùng chung tay tháo gỡ “thẻ vàng” IUU.