Đền Pô INư-NưGar – Ngôi đền thờ vị tiên nữ giáng trần

(PLVN) - Đền Pô INư-NưGar có tên chữ: DaNok PôINư-NưGar. Đền thuộc thôn Hữu Đức (xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận). Di tích tọa lạc trên gò đất với diện tích là 1962 m2 giữa cánh đồng lúa mênh mông, tựa lưng bên con mương “Chanh Pàn” thuộc chi lưu sông Lu (Krong la) ngày nay. Theo truyền thuyết, đền Pô INư - NưGar thờ vị tiên nữ.
Đền Pô INư - NưGar ở Ninh Thuận. Đền Pô INư - NưGar ở Ninh Thuận.

Câu chuyện đẹp và buồn của vị tiên nữ

Pô Inư-NưGar là Thần mẹ trong tín ngưỡng của người Chăm. Tháp thờ ở Nha Trang là nơi mà Pô Inư-NưGar dậy bảo dân chúng về đạo đức và công việc. Ở vùng Phan Rang cũng có đền thờ PôINư-NưGar từ rất xa xưa. 

Câu chuyện về PôINư-NưGar cũng như lịch sử xã hội Vương quốc Champa thời gian đó cho đến nay vẫn còn đượm nhiều màu sắc huyền thoại. Theo cứ liệu từ Ban Quản lý di tích tỉnh Ninh Thuận dẫn lại dân gian Chăm: Xưa kia tại núi Lăng GiRi (nay là đèo Rù Rì) thuộc xứ Nha Trang, có đôi vợ chồng, người chồng tên là Khang và vợ là KaYang yên ổn làm rẫy trên ngọn đồi Hlâu Tăng, hai ông bà sống với nhau gần cuối đời mà vẫn chưa có một mụn con và sống bằng nghề trồng dưa hấu.

Một sáng nọ, hai ông bà đến thăm rẫy dưa như thường lệ, bỗng ông bà thấy vài ba dấu chân người và một ít dưa rơi rớt lung tung. Liên tiếp ba đêm đều xảy ra như vậy, hai ông bà lấy làm ngạc nhiên, vì nghĩ ngoài mình ra không ai còn sống gần đây. Qua đêm thứ tư, hai ông bà quyết định ở lại rẫy dưa của mình để xem sự thể ra sao.

Vào khoảng nửa đêm, họ bỗng thấy một làn ánh sáng từ trời vụt bay xuống, rồi làn ánh sáng đó hiện nguyên hình một thiếu nữ xinh đẹp. Cả hai bèn chạy lại ôm chặt lấy thiếu nữ rồi nói: “Đây là tiên nữ sai xuống làm con của chúng ta”. Từ khi được vị tiên nữ, họ đặt tên cho nàng là Muk-Yuk, với tất cả sự sung sướng, yêu quý nuông chiều.

Về phía Nam chân đồi có một sông lớn chảy ra biển, giữa sông có một cồn cát trắng mịn, là nơi mà nàng thường đến tắm gội. Trong lúc tắm, nàng thường nghịch bằng cách gác chân trái lên cồn cát và hốt cát ướt rỏ trên mu bàn chân để làm thành những hình tháp cát và hát vui chơi, khi hát xong, nàng liền cười lên và rút chân ra, đống cát vẫn còn trơ lại (có người Chăm cho rằng chính hình ảnh này đã gợi lên việc xây tháp).

Đền Pô INư-NưGar – Ngôi đền thờ vị tiên nữ giáng trần ảnh 1
Cổng đền Pô INư-NưGar.  

Bỗng một hôm, tại mé sông  xuất hiện một cây trầm hương lớn khoảng hơn một người ôm. Nàng lấy làm thích thú bèn ôm cây trầm hương đó làm phao để bơi. Rồi vì mải bơi, nàng đã ra quá xa và sóng to gió lớn đã đưa nàng và cây trầm hương qua tới hải phận xứ Trung Hoa. Nàng biến mình vào thân cây đó và cây trầm hương chìm ngay nơi cửa biển. Thời ấy, nước Trung Hoa bị hạn hán liên tiếp, nhân dân lao vào cảnh đói khát, triều đình lo lắng vô cùng.

Một hôm, vua ra lệnh triệu tập các nhà Chiêm tinh danh tiếng đến để đoán điềm hạn hán. Họ liền tâu tại cửa biển có một cây trầm hương bị chìm nên mới gây ra hạn hán làm cho nhân dân đói khổ. Vua ra lệnh kéo cây trầm lên nhưng không ai làm được ngoài hoàng tử, rồi cho đem cây trầm hương này về trồng ngay tư phòng của chàng vì chàng thấy có một sự huyền nhiệm nào đó trói buộc chàng với cây trầm hương đó. 

Từ đó, mưa thuận gió hòa như xưa, muôn dân ấm no sung túc. Về phần hoàng tử, sau khi đem trồng cây trầm hương ở ngay bên phòng thì sinh bệnh tương tư quên ăn mất ngủ, cứ đêm đêm ngồi ngay dưới cây trầm nghe tiếng hát du dương ai oán trong cây trầm hương thoát ra càng làm cho tâm tư chàng thêm sầu não.

Một đêm nọ, trăng thanh gió mát, một thiếu nữ đẹp tuyệt trần từ trong cây trầm hương bước ra, thiếu nữ nhìn chàng và mỉm cười, còn chàng khi nhìn thấy một thiếu nữ đẹp sắc nước hương trời thì tâm thần mê mẩn chợt tỉnh chợt mê. Thiếu nữ nói năng ngọt dịu càng làm cho chàng ta say đắm. Hoàng tử đòi lấy làm vợ và trình vua cha nhưng không được chấp nhận vì chê cô gái “tứ cố vô thân”. 

Hoàng tử đau ốm, vua cho vời chiêm tinh đến, và được biết cô gái đó là chính là con trời sai xuống làm con của gia đình người Chàm, trôi dạt sang đây, gá nghĩa cùng Hoàng tử. Vua đồng ý cho con trai lấy cô gái và ngài ra lệnh sửa soạn tiệc cưới trọn 100 ngày. Từ đó, nàng tiên nữ trầm hương tiên là Muk Juk được phong làm công chúa và ở lại cung triều với chồng.

Thấm thoắt đã hơn sáu năm chung sống với chồng nàng, nàng đã hạ sinh được hai người con trai, người con trưởng tên là Quý, con thứ tên là Trí. Về phần Hoàng tử, sau khi lập gia đình với Muk Juk thì chàng thường đem quân đi đánh chiếm các xứ lân bang, nàng đã nhiều lần ngăn cản nhưng chàng không nghe. Buồn lòng, vào một đêm kia, nàng biến mất vào cây trầm hương, bỏ lại hai con và chồng để về quê hương cũ tại xứ Nha Trang. Nơi đây, ở ngọn đồi Hlâu Tăng, bà xây đắp thành lũy, dạy dân biết cày bừa kéo sợi, dệt vải, chữ nghĩa, ứng xử, lễ nghĩa, bùa phép… Rồi bà tự xưng làm Vua, người đời gọi là Pô INư-NưGar.

Người sáng lập ra đất nước Champa

Cũng theo cứ liệu từ Ban Quản lý, Ngôi đền tọa lạc trên gò đất nằm giữa cánh đồng, được xây cất với những vật liệu như: xi măng, cát, vôi, gỗ… Kiến trúc của ngôi đền là một dãy nhà dài theo hướng Đông Tây, cửa chính phía Đông (hướng của Thần linh theo quan niệm của người Chăm) và hai cửa phụ phía Bắc và phía Nam. Ngôi đền chia làm ba gian: gian trước, gian giữa, gian sau. Ba gian này được thông nhau bởi các cửa phía trong.

Gian trước có cấu trúc là một nhà vuông bốn trụ, các vì kèo kết cấu với nhau tạo thành bốn mái, trên nóc mái có đúc hình tượng “Lưỡng long chầu nguyệt”. Phía trong có một pho tượng đang ngồi trên một bệ và tựa lưng vào một tấm bia hai tay đặt lên hai đầu gối, cánh tay và cổ tay có đeo vòng, đầu đội chiếc mũ hình trụ hơi cong về phía trước, thân mình trần, pho tượng có tên là Pô Bia Attakan con gái thứ bảy của Pô INư-NưGar. 

Gian giữa là nơi để bày lễ vật là chỗ để các chức sắc quần tụ tiến hành làm lễ. Gian sau có kích thước bằng gian trước. Bên  trong có hai pho tượng bằng đá và thạch cao đặt cạnh nhau thể hiện nữ Thần Pô INư-NưGar và cô con gái có tên là Pô Tơk của bà. Pho thứ nhất là một phụ nữ ngồi xếp bằng tròn tựa lưng vào tấm bia, bàn tay đặt duỗi lên đầu gối, đầu đội chiếc mũ hình trụ hơi cong về phía  trước, vú to, mặc xà rong, đồ trang sức trên pho tượng có hoa tai, vòng đeo cổ và vòng đeo ở cánh tay.

Theo người Chăm, vị thần Pô INư-NưGar là người sáng lập ra đất nước Champa, dạy người Chăm biết cấy cày, biết trồng bông dệt vải, biết cách ứng xử. Ngài là một vị thần rất đáng kính, hình bóng của Ngài đã ăn sâu vào tâm thức của người Chăm. Đền xây dựng vào thế kỷ XX, cho nên kiến trúc của ngôi đền giống như kiến trúc ngôi đền Việt. 

Mặc dù kiến trúc không được tinh xảo như nghệ thuật kiến trúc các tháp Chăm khác, nhưng xét về mặt phục vụ tâm linh tín ngưỡng, ngôi đền thờ vị thần Pô INư-NưGar đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống đối với người Chăm. Hàng năm, tại ngôi đền này thường diễn ra các lễ hội lớn như: Lễ Yôn Yang, lễ Katê, lễ Char Bun. Đặc biệt là lễ Katê diễn ra rất quy mô, sống động. Tập trung nhiều làng (Play) Chăm đến trả lễ và cầu xin ngài phù hộ độ trì, đồng thời có rất nhiều khách trong và ngoài tỉnh đến nghiên cứu, chiêm ngưỡng phần lễ và hội.

Vũ Đoàn (biên soạn)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Theo chân du khách đi tìm khu nghỉ dưỡng Top 1 phố núi Sa Pa

Theo chân du khách đi tìm khu nghỉ dưỡng Top 1 phố núi Sa Pa
(PLVN) -  Nét đẹp mộc mạc , ban sơ, mê đắm du khách của vùng đất Sa Pa được bao trọn trong tầm view từ khu nghỉ dưỡng Sapa Jade Hill - điểm đến mà bất cứ du khách nào cũng phải lựa chọn khi đặt chân tới thành phố trong sương mù này .

BIM Group đồng hành cùng tổ chức Newborns Vietnam

Lễ ký kết giữa đại diện Newborns Vietnam – bà Suzanna Lubran và đại diện BIM Group – Bà Vũ Thanh Thủy - Giám đốc Marketing và Truyền thông đã diễn ra với sự chứng kiến của Đại sứ Anh quốc Gareth Ward, Phó GĐ BV Nhi và đại diện các viện Saint Paul, Phụ Sản Hà Nội, Hồng Ngọc và Chuyên gia y tế đến từ Anh Quốc.
(PLVN) -  Tối 22/6, Tập đoàn BIM Group và tổ chức Newborns Vietnam đã thực hiện lễ ký kết hợp tác tài trợ Chương trình Hồi sức sơ sinh tại phòng sinh NLS trước sự chứng kiến của Đại sứ Anh quốc tại Việt Nam và Bệnh viện Nhi Trung ương.

“Bật mí” chiến lược làm nên thành công của Acecook Việt Nam

“Bật mí” chiến lược làm nên thành công của Acecook Việt Nam
(PLVN) - Nhắc đến Acecook là nhắc đến một doanh nghiệp Nhật đã thành công trong việc định hình khẩu vị ăn mì của người Việt qua hương vị tôm chua cay. Đến nay, Acecook trở thành thương hiệu được tin dùng trong gần 30 năm hoạt động sản xuất, kinh doanh và luôn là đơn vị dẫn đầu thị trường mì ăn liền tại Việt Nam.

Ly kỳ truyền thuyết về bà thứ phi Phi Yến và hoàng tử Cải ở Côn Đảo

Ly kỳ truyền thuyết về bà thứ phi Phi Yến và hoàng tử Cải ở Côn Đảo
PLVN- Hàng trăm năm qua, người dân Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu) vẫn lưu truyền truyền thuyết về bà Phi Yến và hoàng tử Cải, gắn liền 2 di tích miếu Bà An Hải và miếu Cậu. Họ cho rằng đó chính là nguồn gốc của câu ca dao “Gió đưa cây cải về trời, rau răm ở lại chịu lời đắng cay”. Truyền thuyết dân gian này dù tương phản với thực tế lịch sử nhưng điều thú vị là nó vẫn sống mãi theo thời gian.

Báo chí – Nhịp cầu nối những đảo xa

Báo chí – Nhịp cầu nối những đảo xa
(PLVN) - Hình ảnh những nhà báo vai ba lô, máy ảnh, máy quay hòa vào đoàn quân lên đường ra Trường Sa như nhắc nhớ đến một th ời đạn bom, cả nước cùng ra trận. Hơn thế nữa, đằng sau những trang viết là tình cảm sâu nặng của các nhà báo với những con người nơi đầu sóng.

Đại hội đồng cổ đông Hoàng Quân 2022: Thông qua kế hoạch phát hành hơn 100 triệu cổ phiếu

Đại hội đồng cổ đông Hoàng Quân 2022: Thông qua kế hoạch phát hành hơn 100 triệu cổ phiếu
(PLVN) - Ngày 18/6, Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) Công ty CP Tư vấn – Thương mại – Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (HoSE: HQC) thông qua các báo cáo, tờ trình của Hội đồng quản trị (HĐQT), thông qua các kế hoạch kinh doanh. Đồng thời, phiên thảo luận nóng hơn bao giờ hết với những vấn đề thắc mắc của các cổ đông xung quanh việc phát hành 100 triệu cổ phiếu huy động 1.000 tỉ đồng.

Tăng trưởng xanh: Mục tiêu xuyên suốt của Thừa Thiên - Huế

Nhiều doanh nghiệp, nhà máy trên địa bàn Thừa Thiên- Huế đang áp dụng kỹ thuật công nghệ cao vào các hoạt động sản xuất.
(PLVN) - Hiện nay, Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới đã đặt mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Trong xu thế đó, Thừa Thiên - Huế là một trong những tỉnh, thành đã bắt nhịp và đang tìm cách kết nối, hội tụ nguồn lực để thực hiện.

PGS.TS.BS Đậu Xuân Cảnh: Việt Nam và giấc mơ cường quốc về dược liệu

PGS.TS.BS Đậu Xuân Cảnh: Việt Nam và giấc mơ cường quốc về dược liệu
(PLVN) -  “Từ một nước thiếu lương thực, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, mang về hàng tỷ USD mỗi năm. Tương tự với cà phê, chúng ta cũng là nước sản xuất hàng đầu. Tôi mong muốn, trong tương lai không xa, Việt Nam sẽ trở thành một cường quốc về dược liệu. Những sản phẩm từ dược liệu cũng như nền Đông Y của chúng ta sẽ được cả thế giới biết đến và đón nhận”, Thầy thuốc Nhân dân, PGS TS BS Đậu Xuân Cảnh – Chủ tịch Hội Đông Y Việt Nam chia sẻ.

Hải Phòng: Chuyện cây đại di sản hơn 400 tuổi bên hồ An Biên

Hải Phòng: Chuyện cây đại di sản hơn 400 tuổi bên hồ An Biên
(PLVN) - Trải qua hơn 400 năm, cây đại vẫn uy nghi, xanh tốt và hoa lá quanh năm. Người dân ở đây xem cây đại như biểu tượng của làng mình! Trong những vui buồn, cưới hỏi, ra khơi thuở xưa, người làng đều có chút lễ ra trình “cụ”… Đó là cây đại di sản tại miếu cổ An Đà ở phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng.

Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân Lý Sơn

Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân Lý Sơn
(PLVN) - “Cảnh sát biển đồng hành cùng ngư dân” là mô hình mang tính đặc thù riêng của lực lượng Cảnh sát biển, được triển khai từ năm 2017. Từ mô hình này, ngư dân không chỉ yên tâm phát triển kinh tế mà còn tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền, gìn giữ an ninh, trật tự trên các vùng biển đảo của Tổ quốc.

Đại ca giang hồ được người Sài Gòn thờ cúng như Thành Hoàng

Đại ca giang hồ được người Sài Gòn thờ cúng như Thành Hoàng
(PLVN) - Đình làng xưa nay được biết đến là nơi thờ vị thần Thành Hoàng và những bậc tiền nhân có công lao với làng xã. Nhưng giữa đất Sài Gòn lại có một ngôi đình cổ xưa thờ một đại ca giang hồ. Ấy là đình Nhơn Hòa (phường Cầu Ông Lãnh, Quận 1, TP Hồ Chí Minh) - nơi thờ Cậu Hai Miên (tức Huỳnh Công Miên).

Bất động sản Đại An Lộc mạo danh công ty lớn dụ khách hàng mua đất?

Bất động sản Đại An Lộc mạo danh công ty lớn dụ khách hàng mua đất?
(PLVN) - “Công ty em là nhà phân phối duy nhất của tập đoàn Đại Phúc để bán các sản phẩm tại dự án Diên Hồng trên đường Nguyễn Văn Linh, Bình Chánh. Công ty em có dự án nằm liền kề, bên cạnh dự án Vạn Phúc City khoảng 600 nền, trong dự án có đầy đủ trường học, bệnh viện với giá khoảng 13 đến 15 triệu đồng 1 m ² …”. Đó là những lời khẳng định “mỹ miều” từ nhiều nhân viên bán hàng của Công ty CP Đầu tư Kinh doanh Bất động sản Đại An Lộc đóng tại đường Lam Sơn, quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh.

Chốn thâm sơn cùng cốc nơi Lý Quốc Sư từng tu tập

Chốn thâm sơn cùng cốc nơi Lý Quốc Sư từng tu tập
(PLVN) - Đó là hang Chùa Thượng ở xã Ngọc Lương (huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình) - một di tích, thắng cảnh đã được tỉnh Hòa Bình xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Tương truyền đây là nơi Lý Quốc Sư - tức ngài Không Lộ thiền sư, bậc đại danh y triều Lý đã từng tu tập, làm thuốc chữa khỏi bệnh cho Vua Lý và chữa bệnh giúp dân.

Ravi: Áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong phát triển nghỉ dưỡng xanh

Ravi: Áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong phát triển nghỉ dưỡng xanh
(PLVN) -  Gần 100% du khách trả lời mong muốn được nghỉ dưỡng tại những địa điểm lưu trú sinh thái và bền vững với môi trường tự nhiên ít nhất một lần. Đây là kết quả khảo sát được Công ty Du lịch Kỹ thuật số Booking.com thực hiện trực tuyến gần đây tại Việt Nam.

Từ bản quy hoạch “xanh” tới mô hình phát triển kinh tế bền vững của BIM Group tại Ninh Thuận

Từ bản quy hoạch “xanh” tới mô hình phát triển kinh tế bền vững của BIM Group tại Ninh Thuận
(PLVN) - Cam kết đạt mức thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam tại sự kiện COP26 là dấu mốc quan trọng về phát triển bền vững trong chiến lược vĩ mô của nước ta. Một trong những sự cụ thể hóa chính là bản Dự thảo Quy hoạch điện VIII (QHĐ8) đang trình chính phủ phê duyệt. Không đứng ngoài xu thế đó, từ năm 2006, BIM Group đã phát triển một tổ hợp kinh tế xanh tại Ninh Thuận và gặt hái được những kết quả nhất định.