Đền Hà và phiên chợ cầu may đầu năm

Từ 8 giờ sáng lối vào cửa đền đông nghẽn dòng người chầm chậm bước tiến vào phía trong đền .Hòa chung không khí đất trời vào Xuân, mỗi người đến đền đều  tự hướng lòng mình cầu may mắn, bình an, hạnh phúc. Trong dòng người về dâng hương bà con địa phương truyền tụng nhau những câu chuyện  về sự tích và sự linh thiêng của ngôi đền.

Đền Hà thờ thượng tướng Trần Quốc Thành, một vị danh tướng tài ba đời nhà Trần. Tên tuổi và những chiến công của ông vang dội trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông, đặc biệt là chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 oanh liệt của dân tộc. Khi giặc Nguyên - Mông xâm lược nước ta, vua Trần xuống chiếu cầu hiền, mở khoa thi văn, võ, tuyển nhân tài giúp nước. Trần Quốc Thành về kinh ứng thi và được tuyển vào hàng võ quan. Sách Đại Nam nhất thống chí cho biết, nhờ tài ứng đối thông minh, am hiểu binh pháp, Trần Quốc Thành nhiều lần được theo Trần Quốc Tuấn phá quân Nguyên - Mông ở Chương Dương, Hàm Tử... Sách Đồng Khánh dư địa chí lược có nhắc đến đền thờ tôn thất của nhà Trần là Trần Quốc Thành ở xã Hà Đới, tổng Hà Đới và nhấn mạnh Trần Quốc Thành khi đánh giặc Nguyên bị tử thương ở Ngọc Động,một địa danh ở xã Tiên Thanh nhưng vẫn thắng giặc bằng mưu sâu. Khi ông qua đời, nhân dân nhiều nơi xây dựng đình, đền, miếu tôn thờ, khắc ghi công đức của ông trong đó đền Hà trở thành di tích tưởng niệm quý giá về vị tướng tài Trần Quốc Thành.

Đền Hà Đới vốn là một công trình kiến trúc, điêu khắc có giá trị  nghệ thuật lịch sử từ thế kỷ 17.Đền có bố cục hình chữ tam, gồm 5 gian đền ngoài, năm gian đền trong và 3 gian hậu cung, với các mái đao cong vút...Tuy nhiên trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, thực dân Pháp phá hủy đền, sau khi hoà bình dân làng Hà Đới dựng lại đền mô phỏng một phần nét kiến trúc xưa. Đền Hà ngày nay nổi bật giữa xóm thôn trù phú, tạo lạc trên khu đất cao, bằng phẳng, mặt quay hướng Tây...  Đền còn gìn giữ nhiều di vật điêu khắc, mỹ thuật cổ giàu sức sáng tạo của người xưa, như tượng Trần Quốc Thành, kiệu bát cống...Hiện đền được Bộ Văn hóa. Thể thao- Du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.

Người dân đến dâng hương đền Hà cầu may đầu năm ngoài ra còn để du ngoạn phiên chợ độc đáo họp ngay trước cửa đền vào sáng mồng 2 Tết mà người dân quen gọi bằng cái tên dân dã là phiên chợ Giải.Phiên chợ được duy trì nhiều năm nay. Mặc dù ngày nay có nhiều nét văn hóa thời hiện đại du nhập đời sống nông thôn, nhưng chợ Giải không bị phai nhạt đi bản chất của một phiên chợ quê với những người bán hàng còn đun bếp củi làm bánh. Nông sản, hàng hóa bày bán tại chợ hầu hết là những sản phẩm của nông dân địa phương và các vùng lân cận mang đến bán. Đặc biệt, người bán hàng tại phiên chợ này chẳng ai nói thách. Người mua cũng không mặc cả, trả giá bởi họ quan niệm đi lễ đền Hà và mua bán tại chợ Giải đầu năm chính là đưa lộc Xuân về nhà, như vậy cả năm sẽ may mắn, bình yên. Chị Đỗ Thị Lan ở thôn Ninh Duy, xã Khởi Nghĩa vừa mang đến chợ  gánh su hào va rau cần khá tươi, chỉ trong ít phút đã bán hết hàng. Chị cho biết: Bình thường bán ở các chợ khác được giá hơn chút ít so với bán tại phiên chợ này. Nhưng ngày đầu năm mới, bán cho người đi lễ cầu may dù ít lãi hơn nhưng vẫn vui, vì bán hàng rất nhanh, chủ yếu là cầu may năm mới mùa màng suôn sẻ”.

Gần đến buổi trưa, đền Hà thưa dần, trong dòng người rời khỏi phiên chợ giải ai cũng c ó được ít nhiều chút lộc xuân - là vài mớ rau, thực phẩm tươi sống, hoa quả tươi...Có lẽ vui nhất vẫn là nam, nữ thanh niên được thưởng thức nhiều loại bánh đặc sản truyền thống của người dân quê làm bán ngay tại chợ, không quên mua thêm  mang về nhà cho người thân dùng lấy may.

Hải An