Đề xuất sửa đổi chính sách pháp luật về vấn đề cư trú trẻ em mang quốc tịch nước ngoài tại Hải Phòng

(PLVN) - 10 năm trở lại đây, số phụ nữ người Hải Phòng kết hôn với người nước ngoài có xu hướng gia tăng. Hầu hết những trẻ em này được sinh ra tại nước ngoài và được cha, mẹ lựa chọn quốc tịch nước ngoài theo người cha. Tuy nhiên, đa số trẻ em Việt Kiều này đều được đưa về Việt Nam gửi người thân chăm sóc và gặp khó khăn bởi các chính sách pháp luật về vấn đề cư trú trẻ em mang quốc tịch nước ngoài.
Hội thảo thực trạng và hỗ trợ phụ nữ hồi hương, trẻ em Việt - Hàn cư trú tại Việt Nam Hội thảo thực trạng và hỗ trợ phụ nữ hồi hương, trẻ em Việt - Hàn cư trú tại Việt Nam

Thực tế cho thấy, các cuộc hôn nhân có yếu tố nước ngoài cũng có những khó khăn nhất định. Những khác biệt về văn hóa, phong tục, tập quán của các cô dâu Việt ở nước sở tại; những khó khăn về đời sống kinh tế đã dẫn tới nhiều trường hợp trẻ em là con của công dân Việt Nam với người nước ngoài được gửi về nước để ông bà ngoại và người thân chăm sóc. Khác với số trẻ em về thăm thân nhân vào các dịp lễ, Tết; những trẻ em là người nước ngoài sống với người thân ở Việt Nam hầu như không được sự quan tâm, chăm sóc của cha, mẹ. Vì hầu hết cha, mẹ các em đều đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài. Nhóm trẻ em này chủ yếu là người Đài Loan, Hàn Quốc và cư trú chủ yếu ở các địa bàn huyện Kiến Thụy, huyện Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng.

Việc cư trú của người nước ngoài hiện nay được quy định tại Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Cũng theo quy định của luật này, về nguyên tắc mọi trường hợp người nước ngoài nhập cảnh được tự do đi lại, cư trú, hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, đối với trẻ em là đối tượng cần được quan tâm chăm sóc, bảo vệ việc nhập cảnh của các em luật cũng quy định chặt chẽ phải có cha, mẹ hoặc người giám hộ, người được ủy quyền thì mới được nhập cảnh Việt Nam. Việc xuất cảnh tuy không quy định phải có cha, mẹ hoặc người giám hộ, người được ủy quyền nhưng theo quy định về thủ tục hàng không, các hãng hàng không cũng từ chối vận chuyển đối với hành khách là trẻ em không có người lớn đi cùng.

Theo quy định của pháp luật hiện nay, người nước ngoài cư trú trên lãnh thổ Việt Nam phải được khai báo tạm trú. Việc này trước hết nhằm đảm bảo các quyền lợi của người nước ngoài khi nhập cảnh, cư trú, hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; mặt khác để thực hiện các yêu cầu công tác quản lý Nhà nước về người nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, do trẻ em người nước ngoài có mẹ là người Việt Nam nên tại nhiều địa phương vẫn xảy ra tình trạng trẻ em là người nước ngoài không có thông tin khai báo tạm trú. Việc này đã ảnh hưởng đến quyền lợi của những trẻ em này trong giải quyết các thủ tục về nhập cảnh, xuất cảnh, gia hạn tạm trú, thực hiện bảo hộ công dân của cơ quan chức năng nước ngoài tại Việt Nam.

Một đặc điểm chung của nhiều gia đình có phụ nữ kết hôn với người nước ngoài tại Hải Phòng hiện nay thường có điều kiện kinh tế khó khăn, hiểu biết pháp luật hạn chế dẫn tới việc thực hiện các quy định liên quan đến quản lý nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam rất khó khăn. Một số trường hợp phụ nữ Việt Nam do mâu thuẫn trong đời sống hôn nhân đã đưa con là người nước ngoài về cho thân nhân chăm sóc. Do nhận thức pháp luật hạn chế, bản thân những phụ nữ này và thân nhân không nắm rõ các quy định của pháp luật nước ngoài tại Việt Nam nên đã có trường hợp cơ quan đại diện nước ngoài đã thông qua các cơ quan chức năng của Việt Nam để yêu cầu tìm kiếm, thậm chí còn tố cáo là bắt cóc trẻ em.

Đề xuất sửa đổi chính sách pháp luật về vấn đề cư trú trẻ em mang quốc tịch nước ngoài tại Hải Phòng ảnh 1
 Buổi trao đổi, thảo luận về các quyền lợi của trẻ em là con của công dân Việt Nam và người nước ngoài

Đối với trẻ em người nước ngoài là con chung của phụ nữ Việt Nam với người nước ngoài được gửi cho thân nhân ở Việt Nam chăm sóc, việc thực hiện quyền của trẻ em có nhiều vướng mắc.

Thứ nhất: Đây đều là những trường hợp có tính thiểu số, nhiều cơ sở giáo dục chưa có kinh nghiệm giải quyết hồ sơ xin học đối với nhóm đối tượng này. Do vậy, có nhiều trường hợp đưa ra các yêu cầu về thành phần hồ sơ như Sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú đối với trẻ em là người nước ngoài. Việc người nước ngoài nói chung, trẻ em là người nước ngoài nói riêng khi nhập cảnh Việt Nam, việc cư trú được xác định bằng chứng nhận tạm trú phù hợp với thời hạn của thị thực. Khi hết hạn tạm trú, cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh sẽ căn cứ vào điều kiện của từng trường hợp cụ thể để gia hạn tạm trú hoặc có thể được cấp thẻ tạm trú với thời hạn 03 năm.

Nếu trẻ em là người nước ngoài tham gia các chương trình học tại các trường quốc tế thì tại Hải Phòng mô hình trường này vẫn còn khá hạn chế; học phí cao nên nhiều gia đình có trẻ em là người nước ngoài không có điều kiện tham gia. Khi trẻ em người nước ngoài tham gia các chương trình giáo dục phổ thông của Việt Nam thì không có điều kiện tiếp cận chương trình học tập, ngôn ngữ của nước mà các em mang quốc tịch.

Thứ hai là trong Luật bảo hiểm y tế của Việt Nam hiện mới chỉ có quy định áp dụng việc mua bảo hiểm y tế đối với lao động là người nước ngoài, còn đối với trẻ em là người nước ngoài thì chưa có quy định cụ thể. Do vậy, nhiều trường hợp thân nhân trẻ em người nước ngoài muốn mua bảo hiểm y tế nhưng không đủ điều kiện để tham gia. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi trực tiếp của trẻ em là người nước ngoài và đặt áp lực lên những gia đình có trẻ em là người nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam.

Thứ ba là trong Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú tại Việt Nam hiện nay cũng quy định đối tượng bảo lãnh cho người nước ngoài nhập cảnh khá hạn chế. Nên nhiều trường hợp ông, bà hoặc cô, dì, chú, bác ruột của trẻ em người nước ngoài ở trong nước không thể bảo lãnh để trẻ em là người nước ngoài được cấp thẻ tạm trú. Việc này dẫn tới một số quyền, lợi ích hợp pháp như đã nêu ở trên của trẻ em bị ảnh hưởng.

Một số đề xuất trong điều chỉnh các quy định của pháp luật có liên quan để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em là người nước ngoài tại Việt Nam như sau:

Đối với một số quy định liên quan đến giáo dục và chăm sóc y tế nên điều chỉnh các quy định về thủ tục và xác định thêm đối tượng điều chỉnh, đối tượng chịu tác động của những quy định này là trẻ em người nước ngoài sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam. Như vậy vừa đảm bảo tính tương đồng của pháp luật Việt Nam với thế giới, vừa đảm bảo thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật quốc tế về quyền trẻ em. Đặc biệt là thu hẹp khoảng cách, hạn chế ranh giới giữa trẻ em Việt Nam và con em của công dân Việt Nam với người nước ngoài. Từ đó giúp đảm bảo quyền lợi chính đáng của những trẻ em người nước ngoài có tính đặc thù này.

Đồng thời, Bộ Công an cần căn cứ vào các quy định của Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam để hướng dẫn và quy định việc giải quyết một số thủ tục về nhập cảnh, cư trú của các trường hợp trẻ em người nước ngoài là con chung của công dân Việt Nam với người nước ngoài. Trong đó, cho phép thân nhân là ông, bà, cô, dì, chú, bác ruột có thể làm thủ tục bảo lãnh để trẻ em là người nước ngoài được cấp thẻ tạm trú và có điều kiện tạm trú ổn định trên lãnh thổ Việt Nam.

Cần có quy định cụ thể hơn nữa về trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp, ban, ngành có liên quan trong công tác phối hợp với ngành Công an về thực hiện các quy định của pháp luật trong quản lý nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Làm tốt công tác thống kê nhà nước và hướng dẫn pháp luật để các quy định liên quan đến quá trình cư trú, sinh sống của trẻ em người nước ngoài tại Việt Nam được thực hiện nghiêm túc và đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp./.

Phùng Thu Hằng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết
(PLVN) - Những hiểm nguy luôn rình rập. Những cuộc đấu trí cam go, quyết liệt. H àng ngày, hàng giờ luôn phải đối mặt với lằn ranh của sự sống và cái chết khi đấu tranh với những tên tội phạm ma túy (TPMT) manh động, có vũ khí nóng nhưng nhiều năm qua, Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế (CKQT) Cầu Treo, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Hà Tĩnh đã cùng đồng đội lăn lộn khắp các bản làng, chủ động áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh thắng lợi với TPMT.

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ
(PLVN) - Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đi vào nề nếp, qua đó thúc đẩy việc nêu gương của đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu đơn vị; đồng thời tạo chuyển biến tích cực về lề lối, tác phong, hiệu quả làm việc trong đội ngũ Đảng viên, công chức Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) quận Tân Bình (TP HCM)...

Cục Thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên: Triển khai thực hiện Chỉ thị 04 của Ban Bí thư Trung ương Đảng

Toàn cảnh buổi Hội nghị
(PLVN) -  Vừa qua, Cục thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên đã triển khai thực hiện chỉ thị 04-CT/TW ngày 02/06/2021 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế”.

Doanh nhân Mẫn Ngọc Anh: Người con tài hoa của mảnh đất quan họ Bắc Ninh

Ông Mẫn Ngọc Anh – Chủ tịch Tập đoàn HANAKA
(PLVN) - Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất địa linh nhân kiệt, vùng đất tiêu biểu của nền văn hiến và nhân cách Việt Nam. Cũng tại nơi đây đã sản sinh ra nhiều doanh nhân tài ba, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và làm giàu quê hương, đất nước. Một trong số đó phải kể đến ông Mẫn Ngọc Anh – Doanh nhân tài hoa, trọng nhân, trọng đạo, một người sống và làm việc vì hai chữ thiện lương.

Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang họp bàn về mức chi thăm hỏi, tặng quà đối với người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh

Bà Nguyễn Thị Thược, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Tư pháp, Chủ tịch Hội đồng tư vấn thẩm định chủ trì cuộc họp
(PLVN) - Ngày 17/05, Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn thẩm định dự thảo Nghị quyết 132 quy định nội dung và mức chi thăm hỏi, tặng quà người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật
(PLVN) -Ngày 17/5, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã chủ trì buổi làm việc với các đơn vị về Đề án giải pháp tăng cường kiểm soát chất lượng đào tạo cử nhân luật. Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đồng chủ trì buổi làm việc.

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc
(PLVN) -  Hơn 20 năm công tác trong lực lượng Công an nhân dân là chừng ấy năm Đại tá Trần Hồng Phú - Phó Giám đốc Công an tỉnh Ninh Bình không ngừng băn khoăn, trăn trở và nhắc nhở bản thân cùng các đồng đội nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, bảo đảm đời sống nhân dân được bình yên và hạnh phúc.

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng.
(PLVN) - Thời gian qua hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh Lâm đồng đã từng bước ổn định và phát triển, chất lượng, quy mô và tính chuyên nghiệp của các tổ chức hành nghề công chứng, đội ngũ công chứng viên từng bước được nâng cao. Tuy nhiên hoạt động công chứng ở tỉnh vẫn còn bộc lộ một số vướng mắc, tồn tại.

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022
(PLVN) - Với mục tiêu phát triển thành trường đại học trọng điểm định hướng nghiên cứu, thể hiện trách nhiệm xã hội, sự tiên phong và với mong muốn góp phần tích cực hơn nữa trong tư vấn chính sách cho Đảng và Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội chọn chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm trọng tâm cho toàn bộ các hoạt động khoa học thuộc khuôn khổ Diễn đàn Luật học và Phát triển năm 2022.

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”
(PLVN) - Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 khẳng định: “Tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ dân sự, du lịch biển, đảo, phát triển ngư nghiệp để xây dựng huyện đảo Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước”. Chung quanh vấn đề này, chúng tôi có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Văn Tưởng- Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa, người đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu vấn đề kinh tế biển dưới góc nhìn của doanh nhân và trong chuyến thăm Trường Sa mới đây, đã được trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo”