Đề xuất Quỹ Phòng bệnh chủ trì rà soát, giám sát việc thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc vào Quỹ
Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư hướng dẫn thủ tục thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc, nội dung chi, mức chi đối với hoạt động của Quỹ Phòng bệnh.
Dự thảo Thông tư đề xuất quy định về căn cứ tính và quản lý thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá cho Quỹ Phòng bệnh (Quỹ); nội dung chi, mức chi từ nguồn ngân sách nhà nước của Quỹ. Dự thảo cũng đề xuất các quy định về nguyên tắc quản lý nguồn tài chính Quỹ Phòng bệnh; căn cứ tính và quản lý thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc; nội dung chi hoạt động của Quỹ; một số mức chi và định mức chi của Quỹ…
Theo dự thảo, căn cứ tính khoản đóng góp bắt buộc đối với cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá gồm giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá và tỷ lệ đóng góp bắt buộc. Khoản đóng góp bắt buộc được xác định theo công thức: Tỷ lệ đóng góp bắt buộc x giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt. Cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá tự nộp khoản đóng góp bắt buộc vào tài khoản của Quỹ cùng với thời điểm nộp thuế tiêu thụ đặc biệt.
Quỹ Phòng bệnh được mở tài khoản theo quy định tại khoản 2 Điều 89 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.
Dự thảo đề xuất Quỹ Phòng bệnh là đơn vị chủ trì rà soát, giám sát việc thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc của các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá. Cơ quan thuế và cơ quan hải quan phối hợp khi Quỹ có yêu cầu. Cơ quan thuế, cơ quan hải quan có trách nhiệm cung cấp cho Quỹ thông tin liên quan đến căn cứ tính thuế của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá và số thuế tiêu thụ đặc biệt đã nộp để phục vụ việc giám sát khai, nộp khoản đóng góp bắt buộc.
Trường hợp qua kiểm tra, thanh tra thuế, hải quan phát hiện giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt chưa đúng quy định và phải điều chỉnh, cơ quan thuế, cơ quan hải quan có trách nhiệm thông báo cho Quỹ. Kho bạc Nhà nước phối hợp với Quỹ trong việc đăng ký và sử dụng tài khoản của Quỹ tại Kho bạc Nhà nước.
Đối với thuốc lá nhập khẩu hoặc thuốc lá mua trong nước để xuất khẩu nhưng sau đó bán trong nước, nếu sau kiểm tra, thanh tra thuế, hải quan, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt làm căn cứ tính khoản đóng góp bắt buộc phải điều chỉnh thì cơ sở nhập khẩu, cơ sở bán trong nước phải điều chỉnh số tiền phải nộp chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày nhận được kết luận kiểm tra, thanh tra.
Đối với thuốc lá sản xuất trong nước, nếu giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt phải điều chỉnh sau kiểm tra, thanh tra thuế, cơ sở sản xuất thuốc lá thực hiện điều chỉnh số phải nộp của khoản đóng góp bắt buộc vào tháng hoặc quý kế tiếp tháng hoặc quý nhận được kết luận kiểm tra, thanh tra.
Mọi vi phạm liên quan đến khoản đóng góp bắt buộc được xử lý theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Quỹ Phòng bệnh có trách nhiệm thông báo cho các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá về địa điểm nhận hồ sơ khai khoản đóng góp bắt buộc và tài khoản của Quỹ để thực hiện việc nộp tiền.
Theo dự thảo, nội dung chi hoạt động của Quỹ gồm chi cho các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá; hỗ trợ hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần và thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh. Quỹ cũng được đề xuất chi hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; hỗ trợ hoạt động hợp tác quốc tế về phòng bệnh.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định một số mức chi, định mức chi đối với hoạt động đào tạo, bồi dưỡng; công tác phí; hội nghị, hội thảo, tập huấn; họp Ban chỉ đạo; điều tra, khảo sát; kiểm tra, giám sát, đánh giá công tác phòng bệnh. Nguồn của Quỹ cũng được đề xuất sử dụng cho các hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông, phổ biến giáo dục pháp luật về phòng bệnh tại cộng đồng, cơ quan, tổ chức; tổ chức lễ mít tinh, các cuộc thi về phòng bệnh; xây dựng, sản xuất và phát hành tài liệu giảng dạy, tư vấn về phòng bệnh.
Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất các khoản chi cho nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; sưu tập, chi trả bản quyền; thuê chuyên gia tư vấn trong nước; xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số; hoạt động hợp tác quốc tế về phòng bệnh và chi phí quản lý hành chính của Quỹ.