Đề xuất Nghị định mới về xử phạt vi phạm tiết kiệm, chống lãng phí
Bộ Tài chính vừa đưa ra dự thảo Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí, thay thế các quy định hiện hành đã lạc hậu và không còn phù hợp với Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Theo Bộ Tài chính, thời gian qua, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được thực hiện theo Nghị định số 63/2019/NĐ-CP và Nghị định số 102/2021/NĐ-CP của Chính phủ.
Các quy định này cùng với chế tài truy cứu trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm hành chính trong các lĩnh vực liên quan đã góp phần tạo cơ sở pháp lý quan trọng, bảo đảm tính răn đe, nghiêm minh trong chấp hành pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí.
Tuy nhiên, sau khi Quốc hội ban hành Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 với nhiều điểm mới, một số quy định tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP và Nghị định số 102/2021/NĐ-CP không còn phù hợp.
Cụ thể, một số hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí đã được quy định tại Điều 5 của Luật mới và dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành nhưng chưa có chế tài xử phạt tương ứng.
Bên cạnh đó, nhiều hành vi vi phạm trong Nghị định số 63/2019/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 nên nay đã lạc hậu, thậm chí trùng lặp với quy định xử phạt trong các lĩnh vực chuyên ngành.
Ngoài ra, một số hành vi quy định tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP thực chất là vi phạm pháp luật chuyên ngành như quản lý, sử dụng tài sản công, khai thác và sử dụng tài nguyên…, không phải vi phạm trực tiếp các quy định của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí. Vì vậy, các hành vi này cần được xử lý theo pháp luật chuyên ngành tương ứng.
Từ thực tế đó, Bộ Tài chính cho rằng việc xây dựng một Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí là cần thiết, nhằm bảo đảm đồng bộ hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo và bổ sung đầy đủ chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm theo Luật năm 2025.
Bổ sung nhiều quy định mới
Dự thảo Nghị định gồm 4 chương, 18 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng áp dụng theo hướng áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính theo quy định của Nghị định này.
Một nội dung đáng chú ý là dự thảo bổ sung quy định xác định hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc và hành vi vi phạm hành chính đang được thực hiện. Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung này nhằm làm rõ căn cứ xác định thời hiệu xử phạt, phù hợp với quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Dự thảo cũng bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả như: buộc ban hành hoặc ban hành lại Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí đúng quy định; buộc lập và gửi báo cáo đầy đủ, chính xác; buộc cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí; buộc công khai thông tin đúng quy định, công khai đầy đủ nội dung phải công khai hoặc cải chính thông tin đã công khai.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung các biện pháp này nhằm bảo đảm đồng bộ với các hành vi vi phạm được quy định trong dự thảo và phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Bổ sung các hành vi vi phạm bị xử phạt
Để tăng tính răn đe, nâng cao hiệu quả chấp hành pháp luật và tránh chồng lấn với quy định chuyên ngành, dự thảo Nghị định đề xuất bổ sung một số hành vi vi phạm hành chính mới, gồm:
Vi phạm quy định về thời hạn ban hành, nội dung của Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí.
Vi phạm trong thực hiện các nhiệm vụ, chỉ tiêu, yêu cầu và giải pháp tiết kiệm, chống lãng phí đã được ban hành.
Vi phạm quy định về thời hạn, nội dung báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí.
Vi phạm quy định về cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí.
Vi phạm quy định về thời hạn, nội dung và hình thức công khai trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí.
Hành vi cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong hoạt động kiểm tra của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
Vi phạm quy định về tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí.
Về hình thức xử phạt và mức phạt tiền, Bộ Tài chính cho biết dự thảo được xây dựng trên cơ sở tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, đồng thời tham khảo các quy định có tính chất tương đồng trong một số lĩnh vực liên quan như thống kê, giá, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư...
Bổ sung thẩm quyền xử phạt
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho một số chủ thể nhằm phù hợp với các hành vi vi phạm mới.
Cụ thể, dự thảo bổ sung thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp tỉnh; Thanh tra viên, Chánh Thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra của một số bộ, cơ quan ngang bộ như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập; Chánh Văn phòng Bộ Tài chính; Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định thẩm quyền xử phạt cho Chánh Văn phòng Bộ Tài chính. Theo Bộ Tài chính, việc này nhằm xử lý vướng mắc về thẩm quyền xử phạt ở cấp vụ thuộc bộ, đồng thời phù hợp với thực tiễn tổ chức bộ máy hiện nay.
Lược bỏ các quy định không còn phù hợp
Bên cạnh việc bổ sung các quy định mới, dự thảo Nghị định cũng đề xuất bãi bỏ một số nội dung tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP do không còn phù hợp với Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Cụ thể, dự thảo đề xuất bỏ quy định về biện pháp khắc phục hậu quả tại khoản 4 Điều 4; bỏ các hành vi vi phạm hành chính và mức xử phạt trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tại mục 1 Chương III; đồng thời bỏ quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này tại Điều 38 của Nghị định số 63/2019/NĐ-CP.
Hiện dự thảo Nghị định đang được lấy ý kiến trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính.