Đề xuất bổ sung trường hợp cá nhân không được hành nghề quản lý, thanh lý tài sản
Sáng 28/1, Bộ Tư pháp tổ chức Tọa đàm lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phục hồi, phá sản về Quản tài viên và hành nghề quản lý, thanh lý tài sản.
Phát biểu tại Tọa đàm, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Nguyễn Tấn Cường cho biết, Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026. Ngày 24/01/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 163/QĐ-TTg ban hành Danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết Luật Phục hồi, phá sản, theo đó phân công Bộ Tư pháp chủ trì, xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phục hồi, phá sản về Quản tài viên và hành nghề quản lý, thanh lý tài sản. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Tư pháp đã triển khai các công việc xây dựng Nghị định.
Với mục tiêu trình Chính phủ trước ngày 15/2/2026 theo yêu cầu tại Quyết định số 163/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tư pháp mong muốn Tọa đàm là dịp để các đại biểu là các nhà thực tiễn quản lý nhà nước, thực tiễn hành nghề trao đổi, kiến nghị các nội dung để hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phục hồi, phá sản về Quản tài viên và hành nghề quản lý, thanh lý tài sản.
Việc ban hành Nghị định nhằm quy định chi tiết khoản 2 Điều 9 và Điều 21 được giao tại Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, đồng thời quy định các biện pháp thi hành Luật này, bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ, thống nhất để triển khai thực hiện hiệu quả, đồng bộ các quy định của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển hoạt động hành nghề quản lý, thanh lý tài sản ổn định, bền vững.
Dự thảo Nghị định gồm 5 Chương với 32 điều. Sửa đổi, hoàn thiện các nội dung về điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề Quản tài viên; thu hồi chứng chỉ hành nghề Quản tài viên; cấp, cấp lại chứng chỉ hành nghề Quản tài viên; doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản; thủ tục đăng ký hành nghề quản lý, thanh lý tài sản đối với doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.
Cụ thể, về điều kiện hành nghề Quản tài viên dự thảo Nghị định cắt giảm 02 điều kiện hành nghề quản tài viên: (1) Có phẩm chất đạo đức tốt, có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, khách quan; (2) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ tại điều kiện hành nghề Quản tài viên để bảo đảm thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đã được nêu tại Quyết định số 1819/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính để tổ chức thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp.
Về cá nhân không được hành nghề quản lý, thanh lý tài sản, dự thảo Nghị định bố sung trường hợp người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi; cán bộ bị kỷ luật bằng hình thức bãi nhiệm; công chức, viên chức bị kỷ luật bằng hình thức buộc thôi việc; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân bị kỷ luật bằng hình thức tước danh hiệu quân nhân hoặc buộc thôi việc; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân bị kỷ luật bằng hình thức tước danh hiệu Công an nhân dân hoặc buộc thôi việc mà chưa hết thời hạn 03 năm kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực thi hành; Luật sư, kiểm toán viên bị thu hồi chứng chỉ hành nghề do vi phạm pháp luật mà chưa hết thời hạn 03 năm kể từ ngày quyết định thu hồi chứng chỉ hành nghề có hiệu lực thi hành để phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự và một số quy định tương tự trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp.
Về việc bồi Quản tài viên và bồi dưỡng nghiệp vụ hằng năm, qua thực tiễn triển khai thi hành Nghị định số 22/2015/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định số 112/2025/NĐ-CP, quản tài viên là 01 nghề bổ trợ tư pháp đòi hỏi tính chuyên sâu và kỹ năng hành nghề, tuy nhiên, quy định hiện hành lại chưa có quy định về việc đào tạo, bồi dưỡng quản tài viên. Chính vì vậy, chất lượng Quản tài viên hiện nay chưa bắt kịp với yêu cầu thực tiễn.
Nhiều quốc gia có hệ thống đào tạo và quản lý chặt chẽ đối với người hành nghề quản lý, thanh lý phá sản, coi đây là nghề chuyên môn cao (ví dụ như: Anh, Đức, Úc, Nhật Bản). Các quốc gia phát triển này đều coi trọng đào tạo, sát hạch và giám sát đối với người hành nghề phá sản. Họ yêu cầu kỳ thi hoặc chứng chỉ nghề nghiệp chuyên biệt, kinh nghiệm thực tiễn bắt buộc, quy tắc đạo đức nghề nghiệp rõ ràng và đào tạo/bồi dưỡng liên tục. Từ thực tiễn đó, để bảo đảm chất lượng đội ngũ Quản tài viên trong thời gian tới, việc chuẩn hóa trình độ, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp của Quản tài viên là yêu cầu tất yếu, bảo đảm tương đương với các chức danh bổ trợ tư pháp khác.
Để nâng cao chất lượng Quản tài viên, đáp ứng yêu cầu Quản tài viên tham gia vào hoạt động phục hồi, phá sản, dự thảo Nghị định đã bổ sung 01 Điều về bồi dưỡng nghề quản tài viên (Điều 7). Theo đó, thời gian bồi dưỡng nghề quản tài viên là 03 tháng. Đối với luật sư, kiểm toán viên đã hành nghề từ đủ 03 năm trở lên thì thời gian bồi dưỡng là 1,5 tháng.
Từ thực tiễn công tác, bà Nguyễn Thị Phương Ngọc, Phó Giám đốc Sở Tư Pháp Thành Phố Hồ Chí Minh chia sẻ một số khó khăn, vướng mắc về cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan đăng ký hành nghề của doanh nghiệp hành nghề quản lý, thanh lý tài sản; phạm vi hoạt động hành nghề quản lý, thanh lý tài sản của Quản tài viên hành nghề trong doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và Quản tài viên hành nghề với tư cách cá nhân hiện nay chưa có sự thống nhất; chưa có cơ sở dữ liệu chung về Quản tài viên...
Theo đó, đại diện Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ cơ sở xác định đảm bảo điều kiện kinh nghiệm 05 năm trở lên về lĩnh vực đào tạo tương tự các lĩnh vực khác trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp như lĩnh vực công chứng, Thừa phát lại…; bổ sung nội dung: “Người đã được bổ nhiệm công chứng viên, thừa phát lại mà chưa miễn nhiệm công chứng viên, thừa phát lại” vào Điều 6 Dự thảo Nghị định và điều chỉnh khoản 3 Điều 6 thành “3. Người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định của Bộ luật Dân sự”.
Đồng thời, bổ sung quy định thu hồi Chứng chỉ hành nghề trong trường hợp Quản tài viên không đăng ký hành nghề sau khi được cấp Chứng chỉ hành nghề tương tự các lĩnh vực khác như: luật sư, công chứng, thừa phát lại", cụ thể: bổ sung nội dung thu hồi Chứng chỉ hành nghề Quản tài viên trong trường hợp: “Không đăng ký và hành nghề Quản Tài viên trong thời hạn 01 năm, kể từ ngày được cấp Chứng chỉ”; “Không hành nghề Thừa phát lại liên tục từ 02 năm trở lên” vào khoản 1 Điều 9 Dự thảo Nghị định. Bổ sung nội dung thu hồi Chứng chỉ hành nghề Quản tài viên do vi phạm Quy tắc đạo đức nghề nghiệp Quản tài viên, bị xử phạt hành chính đến lần thứ 2 trong hành nghề Quản tài viên; đang hành nghề Quản tài viên nhưng kiêm nhiệm hành nghề công chứng, quản lý, thanh lý tài sản vào khoản 1 Điều 9 Dự thảo Nghị định.
Tại Tọa đàm, các đại biểu đề xuất các nội dung như cần bổ sung cơ sở xác định thẩm quyền thu hồi Chứng chỉ hành nghề Quản tài viên trong trường hợp thu hồi Chứng chỉ hành nghề Quản tài viên đối với trường hợp do Bộ Tư pháp cấp vào khoản 2 Điều 9 Dự thảo Nghị định; bổ sung nội dung quy định xóa đăng ký hành nghề quản lý, thanh lý tài sản với tư cách cá nhân trong trường hợp Quản tài viên chết; bổ sung quy định về tên gọi của doanh nghiệp hành nghề quản lý, thanh lý tài sản thể hiện tính đặc thù tương tự như các lĩnh vực bổ trợ tư pháp khác để phân biệt với các doanh nghiệp khác…
Trên cơ sở các ý kiến góp ý tại Tọa đàm, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Nghị định để trình Chính phủ trong thời gian tới.