Để xảy ra tiêu cực trong lễ hội là khó chấp nhận!

Lễ hội Đền Hùng. Ảnh minh hoạ: TL

 Ngày 19.3 tại Hà Nội, Bộ VH,TT&DL đã  tổ chức hội nghị về công tác quản lý và tổ chức lễ hội với sự tham gia của các địa phương tập trung nhiều lễ hội lớn như Hà Nội, Hải Dương, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nam Định... Có nhiều tồn tại đang diễn ra trong các lễ hội, giải pháp nào để khắc phục triệt để, mùa lễ hội năm sau liệu có còn tái diễn những tồn tại của năm trước? Nhiều câu hỏi đã được đặt ra và thảo luận sôi nổi tại hội nghị. Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh dự và chỉ đạo hội nghị.

Nhiều tồn tại kéo dài

Theo Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Huỳnh Vĩnh Ái, mỗi năm trên cả nước diễn ra gần 8.000 lễ hội, bao gồm 7.039 lễ hội dân gian (chiếm 88,36%), 544 lễ hội tôn giáo (6,82%), 332 lễ hội lịch sử cách mạng (4,16%), 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài (0,12 %) và  40  lễ hội khác (chủ yếu là các lễ hội VH,TT&DL, chiếm 0,61%). “Tiềm năng” lễ hội chính là thế mạnh của đất nước, của dân tộc; đặc biệt những lễ hội dân gian là nơi lưu giữ những bản sắc độc đáo cần được trân trọng, nâng niu. Tuy nhiên, các địa phương mặc dù đã rất cố gắng nhưng thực tế vẫn cho thấy, quản lý và tổ chức lễ hội thực sự là một bài toán nan giải với nhiều bất cập kéo dài cần tìm được hướng tháo gỡ. Hơn nữa, vì các lễ hội đều liên quan đến đời sống tâm linh của người dân nên càng đòi hỏi phải có những biện pháp quản lý vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt, khéo léo.

Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh. T.Huấn

Ông Vũ Xuân Thành (Chánh thanh tra Bộ) cho biết, mùa lễ hội năm nay, công tác thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm tiếp tục được đẩy mạnh. Tính đến ngày 10.2.2009, lực lượng chức năng đã thu giữ 46 phương tiện xe máy chèo kéo, đeo bám khách; thu gom và xử lý hàng trăm tấn rác thải; xử lý 178 vụ vi phạm, cảnh cáo 83 điểm, xử phạt hành chính  268 triệu đồng, bắt giữ  38.879 băng đĩa, thu 9.849 bản sách bói toán, 1 máy đánh bạc; tháo gỡ 86 băng rôn quảng cáo, hai biển giả ở suối Giải Oan, Suối Tiên, khu di tích thắng cảnh Hương Sơn; giải toả 6 điểm trò chơi ăn tiền bất hợp pháp ở lễ hội Xuân Chợ Viềng. Cũng theo ông Thành, các cơ quan quản lý nhà nước về di tích và lễ hội còn có lúc, có nơi chưa được quan tâm đúng mức, ý thức thực hiện nếp sống văn  minh nơi công cộng của nhiều người tham dự lễ hội còn yếu nên khó tránh khỏi những tồn tại mà hầu như năm nào dư luận cũng nêu nhưng vẫn chưa khắc phục được triệt để. Cục trưởng Cục Văn hoá cơ sở Nguyễn Đạo Toàn cũng nhấn mạnh, dường như những bất cập, yếu kém tại nhiều lễ hội khiến dư luận và báo chí “nóng” lên suốt thời gian qua đang là những vấn đề nan giải. Báo cáo của nhiều địa phương về công tác quản lý lễ hội đã cho thấy điều đó, năm sau lặp lại “kịch bản” của năm trước với những tồn tại không mới. Những bài báo với cái tít giật mình không chỉ khiến các cơ quan chức năng phải nhìn lại hiệu quả quản lý lễ hội trong thời gian qua mà còn là bài toán bắt buộc phải được tìm thấy lời giải trong thời gian sớm nhất.
 

Các trò dân gian tại lễ hội. Ảnh: N.A

Quản lý lễ hội như thế nào cho tốt?

Nóng bỏng trên bàn hội nghị và cũng là vấn đề “đau đầu” ở các địa phương có mật độ lễ hội tập trung dày đặc  vẫn là tình trạng nâng giá, ép giá, thu phí dịch vụ quá cao; việc đảm bảo vệ sinh môi trường; các hiện tượng mê tín dị đoan, ăn xin chèo kéo du khách... Một số lễ hội chưa thể hiện được giá trị bản sắc vốn có, phần hội nghèo nàn, chương trình- kịch bản giống nhau, tổ chức thiếu khoa học dẫn đến tốn kém, lãng phí. Một bất cập lớn ở nhiều nơi là việc đặt quá nhiều hòm công đức tại một di tích, lập ban thờ tuỳ tiện; những biểu hiện tâm linh thái quá của người dân khi đặt tiền nhang đèn không đúng nơi, đúng chỗ, thậm chí có ngay trên tay mỗi vị tượng Phật, trên đĩa hoa quả hay trên các khe hở vách tường, chân, bệ các tượng Phật... Ông Nguyễn Văn Nha (PCT UBND huyện Vụ Bản, Nam Định) cho hay, trong mô hình quản lý quần thể di tích Phủ Dầy với 20 điểm di tích trên một địa bàn rộng gần 10 km2, quản lý nguồn thu từ lễ hội, nhất là nguồn thu từ công đức là vấn đề rất khó kiểm soát. Bên cạnh đó, mặc dù công tác xã hội hoá trong quản lý và tổ chức lễ hội Phủ Dầy đã được triển khai trong 14 năm qua nhưng thực tế vẫn cho thấy đây là vấn đề rất nhạy cảm, phức tạp và rất khó để tìm ra được mô hình quản lý tối ưu nhất. Cũng về vấn đề quản lý nguồn thu từ lễ hội, PGĐ Sở VH,TT&DL Quảng Ninh Hoàng Quốc Thái cho biết, nếu số tiền công đức có thể tìm biện pháp quản lý thì tiền nhang đèn lại rất khó quản vì có liên quan đến yếu tố tâm linh của người đi lễ.

Mô hình quản lý lễ hội cũng là vấn đề được các địa phương đặc biệt quan tâm. GĐ Sở VH,TT&DL Hải Dương Đặng Việt Cường nhấn mạnh, xác định các mô hình quản lý lễ hội ở các cấp là vấn đề quan trọng hàng đầu trong việc tìm đáp án của bài toán quản lý lễ hội. Từ kinh nghiệm của mình, Hải Dương chia sẻ thêm những giải pháp trong vấn đề quản lý lễ hội, trước hết là sự cần thiết cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục cho các đối tượng  tham gia lễ hội; kiện toàn lại mô hình BQL di tích, phân cấp và có cơ chế kiểm tra; tập huấn nghiệp vụ quản lý nhà nước và nghiệp vụ tổ chức lễ hội; tăng cường công tác thanh, kiểm tra trước, trong và sau mùa lễ hội. Ông Đặng Việt Cường đề xuất, nên có quy hoạch tổng thể về các lễ hội trên địa bàn toàn tỉnh, đồng thời  có quy chế quản lý quy hoạch đó. Ông Nguyễn Đăng Túc (GĐ Sở VH,TT&DL tỉnh Bắc Ninh) cũng cho rằng, trong hoàn cảnh không gian lễ hội ngày càng trở nên chật hẹp, lượng du khách đổ về ngày một đông thì  công tác tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện nếp sống văn minh cũng là biện pháp vô cùng quan trọng.
 

Nguôn Vanhoa Onlien