Để thủ tục hành chính không còn là điểm nghẽn - Bài 2: Thủ tục hành chính cần trở thành bệ đỡ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh

Tránh tình trạng cải cách hình thức

Dựa trên thực tiễn ngành logistics, Giám đốc Công ty Kepler Logistics Cao Thị Thu Hiền đề xuất một số giải pháp cụ thể, khả thi để TTHC thực sự tạo thuận lợi, giúp DN giảm gánh nặng tuân thủ và tập trung nguồn lực vào vận hành chuỗi cung ứng.

Theo đó, bà Hiền cho rằng, cần hoàn thiện liên thông dữ liệu và số hóa toàn diện. Cụ thể, cần đẩy mạnh Cổng thông tin một cửa quốc gia để kết nối liền mạch hải quan, kiểm tra chuyên ngành và cấp phép địa phương, DN chỉ cần khai báo một lần. Áp dụng quản lý rủi ro mạnh mẽ hơn, tăng tỷ lệ luồng xanh lên 80 - 90%, giảm kiểm tra thực tế không cần thiết. Đặc biệt, với các nghị định mới phải ban hành hướng dẫn chi tiết nhanh chóng và có giai đoạn chuyển tiếp rõ ràng để tránh ách tắc như vừa qua.

Bên cạnh đó, cần cắt giảm triệt để thời gian và thành phần hồ sơ thừa theo hướng tiếp tục rà soát, áp dụng tự khai, tự chịu trách nhiệm, rút ngắn thời gian thông quan luồng xanh xuống dưới 24 - 48 giờ theo hướng của các thông tư chuyên ngành Hải quan gần đây, đồng thời bảo đảm quy định mới có lộ trình triển khai hợp lý. Đặc biệt, cần nâng cao trách nhiệm giải trình, công khai tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực, thiết lập kênh khiếu nại độc lập nếu chậm trễ.

“Tôi ủng hộ thành lập cơ chế điều phối logistics quốc gia để giải quyết nhanh các “điểm nghẽn” liên ngành. Nếu triển khai tốt những giải pháp này, tôi nghĩ nhiều DN sẽ giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm nhân sự cho công việc giấy tờ, tập trung tối ưu hóa chuỗi cung ứng - góp phần đạt mục tiêu giảm chi phí logistics quốc gia xuống dưới 15% GDP như Chiến lược phát triển logistics đã đề ra”, bà Hiền nói.

 Tổng Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu tổng hợp I Việt Nam Vũ Thị Phương cũng cho rằng, cần tiếp tục đơn giản hóa và chuẩn hóa TTHC bằng cách rà soát, cắt giảm thực chất các thủ tục, giấy phép, điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, tránh tình trạng cải cách hình thức; Chuẩn hóa quy trình, biểu mẫu, thành phần hồ sơ theo hướng thống nhất trên toàn quốc, hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương. Ngoài ra, tạo thông báo theo thời gian thực đối với tiến trình giải quyết hồ sơ để DN kịp thời nắm thông tin; liên thông dữ liệu giữa các Bộ, ngành, địa phương để DN không phải tự mình đi cập nhật, bổ sung hoặc cung cấp lại những thông tin, giấy tờ Nhà nước đang quản lý và/hoặc có thể truy xuất dữ liệu…

Tất cả các DN mà phóng viên Báo PLVN tiếp xúc đều cho rằng, khi Chính phủ, Bộ, ban, ngành, địa phương ban hành chính sách, quy định mới cần có lộ trình phù hợp, hướng dẫn đầy đủ và thời gian chuyển tiếp hợp lý để DN kịp thích ứng. Đồng thời, trước khi ban hành chính sách cần có thêm các cuộc hội thảo, trao đổi, lắng nghe ý kiến phản hồi thực tiễn từ DN.

Cần sớm thực hiện liên thông dữ liệu giữa các ngành

Kỳ vọng của DN là TTHC không chỉ “đúng quy định” mà còn thuận lợi, minh bạch và nhất quán trong thực thi, qua đó giúp DN giảm chi phí tuân thủ, tập trung nguồn lực cho sản xuất kinh doanh và đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế. Do đó, hầu hết các DN đều mong muốn hoàn thiện hệ thống dịch vụ công trực tuyến theo hướng thực chất, dễ sử dụng, giảm yêu cầu nộp hồ sơ giấy.

Giám đốc Công ty Tiếp vận Hòa Phát Hoàng Đình Kiên nhận định, TTHC đã được đẩy lên hệ thống rất nhiều, các hướng dẫn ở trong hệ thống cũng rất cụ thể, rõ ràng để DN, người dân có thể nộp được hồ sơ và thủ tục cũng giải quyết theo đúng tiến độ đã đề ra. “Tôi cho rằng cũng rất nhiều DN đã được hưởng lợi từ TTHC đơn giản, gọn nhẹ”, ông Kiên đánh giá.

Tuy nhiên, theo ông Kiên, vẫn còn nhiều điểm cần phải khắc phục bởi ông nhận thấy có một vài điểm có thể làm tốt hơn được. Theo đó, đầu tiên là cần cố gắng cung cấp được nhiều dịch vụ công hoàn chỉnh hơn nữa; cần áp dụng công nghệ thông tin tốt hơn nữa để tránh xảy ra vấn đề lỗi hệ thống khi truy cập vào các dịp cao điểm như các thủ tục liên quan đến quyết toán thuế. Bởi thực tế, DN vẫn chủ tâm thực hiện đúng các quy định theo đúng thời điểm nhưng đến khi thực hiện vào giai đoạn cao điểm, gây ra tắc nghẽn, khiến DN bị chậm thời gian thực hiện nghĩa vụ.

Đáng chú ý, ông Kiên cho rằng, không phải ai, DN nào cũng nắm được toàn bộ những TTHC một cách chính xác. Do đó, nếu áp dụng được hệ thống để sàng lọc thông tin, hướng dẫn thông tin cụ thể hoặc có tình nguyện viên để hỗ trợ cho nhóm những người chưa nắm được thủ tục đầy đủ, đặc biệt là cần hỗ trợ các hộ kinh doanh thì việc thực hiện TTHC sẽ thuận tiện hơn. “Nếu được thì có thể áp dụng luôn sự hỗ trợ của AI để có thể hướng dẫn sơ bộ về TTHC. Điều này sẽ giảm tải rất nhiều cho DN khi nộp hồ sơ, bởi có những DN nộp hồ sơ nhiều lần nhưng vẫn bị lỗi”, ông Kiên nói.

Luật sư Nguyễn Thị Thu Hoài, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thuế và Luật Hà Nội cho rằng, cần tiếp cận bài toán giải quyết “điểm nghẽn” TTHC từ hai góc độ Nhà nước và DN. Theo đó, Luật sư Hoài cho rằng, phía Nhà nước, cần đẩy mạnh hơn quá trình chuyển đổi số trong quản lý hành chính công, tiến tới xây dựng một hệ thống dịch vụ công trực tuyến thực sự liên thông giữa các cơ quan. Đây cũng chính là định hướng quan trọng được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định, trong đó nhấn mạnh việc đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính điện tử, Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số.

Từ phía DN, điều quan trọng nhất là chủ động nắm bắt quy định pháp luật, đầu tư vào nguồn nhân lực pháp luật nội bộ và tích cực tham gia các diễn đàn, các chương trình, tọa đàm góp ý chính sách… để giảm thiểu chi phí và triệt tiêu các rủi ro pháp lý tiềm ẩn.

Đây cũng là ý kiến mà ông Hoàng Đình Kiên đưa ra. Bởi từ tình hình tuân thủ thực thi của Tiếp vận Hòa Phát, ông Kiên cho rằng: “Điều quan trọng nhất trong thực thi TTHC là DN phải trang bị cho mình kiến thức rõ ràng về vấn đề pháp lý để chúng ta phải tường tận được các vấn đề liên quan đã, sau đó, chúng ta mới nói đến câu chuyện trách nhiệm của các cơ quan giải quyết TTHC”.

Như vậy, có thể thấy, cải cách TTHC là một quá trình cần sự hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước và cộng đồng DN. Chỉ khi hai phía cùng nỗ lực, mới có thể tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và thực sự hỗ trợ cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.