Đề nghị thống nhất mô hình quản lý di tích trong cả nước

Chiều ngày 28-5, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa. Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng tham gia thảo luận cùng với các Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh, Đắc Nông, Hòa Bình.

Các ĐBQH tập trung cho ý kiến về những vấn đề quan trọng của dự án Luật như việc bổ sung khái niệm “yếu tố gốc cấu thành di tích”; bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, các khu vực bảo vệ di tích; bảo vệ các di tích chưa được xếp hạng; bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; phân loại bảo tàng và thẩm quyền thành lập bảo tàng.

Các ĐB đều bày tỏ ý kiến thống nhất với sự cần thiết phải ban hành Luật sửa đổi, bổ sung (SĐBS) một số điều của Luật Di sản văn hóa. Việc SĐBS nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định như việc lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể, việc cấp giấy phép khai quật khảo cổ khẩn cấp, việc tôn vinh và chính sách đãi ngộ đối với các nghệ nhân…, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và yêu cầu hội nhập quốc tế.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) đề nghị, khi đã được công nhận là di tích rồi thì cần phải có kinh phí để bảo vệ, quản lý di tích đó. Theo ĐB, cần quy định thống nhất một mô hình quản lý di tích, vì trong thực tế hiện nay, có nơi gọi là “Ban quản lý di tích”, có nơi gọi là “Trung tâm quản lý di tích”, cũng có nơi là “Công ty quản lý di tích”. Thậm chí, có nơi cùng một địa bàn nhưng vừa có cả Ban quản lý di tích lại vừa có Trung tâm quản lý di tích.

Đồng tình với ý kiến trên, ĐB Huỳnh Nghĩa, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng đề nghị, nhất thiết phải quy định ngay trong luật một mô hình quản lý di tích thống nhất trong phạm vi cả nước, không nên để mỗi nơi làm mỗi kiểu như hiện nay. Đồng thời, ĐB đề nghị cần có các quy định về kế hoạch, chính sách đào tạo nguồn nhân lực để thực hiện việc thẩm định, tu bổ, phục hồi di tích, chính sách hỗ trợ, bảo vệ người nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể…
 
Theo ĐB, cần phải cụ thể hóa hơn nữa các tiêu chí phân cấp di tích cấp tỉnh, cấp quốc gia. Luật cần giải thích rõ các khái niệm như thế nào là di tích có giá trị tiêu biểu, như thế nào là cảnh quan thiên nhiên đẹp (di tích quốc gia), như thế nào là cảnh quan thiên nhiên đẹp nổi tiếng (di tích quốc gia đặc biệt)... để tránh việc hiểu không chính xác.

ĐB Võ Văn Đủ (Đắc Nông) đề nghị cần quy định ngay trong luật nội dung: tổ chức, cá nhân khi tìm được di vật, cổ vật… phải có trách nhiệm nộp lại cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Theo ĐB, quy định như vậy sẽ tránh được kẽ hở của luật pháp, tránh việc mua bán các di vật, cổ vật trái phép. Ngoài ra, ĐB cho rằng, dự thảo luật quy định Nhà nước phải bồi hoàn cho người tìm được di vật, cổ vật… là không chuẩn xác về kỹ thuật lập pháp, vì việc bồi hoàn chỉ đặt ra khi làm oan, sai, còn ở đây thì Nhà nước chỉ hoàn trả cho người đã tìm ra di vật, cổ vật… một khoản tiền bù đắp lại chi phí tìm kiếm mà họ đã bỏ ra.

HỮU HOA