Để hoa quả được tươi lâu

 Trên thế giới, các chế phẩm tạo màng phủ trực tiếp để bảo quản và tăng hình thức cho các loại quả và rau ăn quả, ăn củ đã được thương mại hóa và khuyến khích sử dụng. Nguyên tắc của phương pháp bảo quản này là tạo ra lớp màng phủ trực tiếp trên bề mặt quả từ các vật liệu polime, chủ yếu là polime thiên nhiên như sáp, nhựa cây bằng việc phun, quét trực tiếp lên quả.

Tùy theo thành phần mà lớp màng có thể làm giảm quá trình thoát nước tự nhiên, làm giảm hô hấp, duy trì chất lượng và hình thức rau quả tươi trong thời gian bảo quản và lưu thông. ở Việt Nam, sự mù mờ về nguồn gốc hoa quả và việc buông lỏng quản lý các công nghệ bảo quản dẫn đến tâm lý quả càng bền, càng đẹp thì người tiêu dùng càng sợ. Không ít công nghệ bảo quản đã bị “vạch mặt” là vô cùng độc hại.

Trong khi đó, các công nghệ bảo quản an toàn đã được thí điểm, vốn đã ít ỏi, lại hầu hết vẫn chưa đi vào thực tiễn. Thực tế thì hàng loạt thành phần tạo màng và phụ gia bảo quản trên thế giới đã được công bố. Tuy nhiên việc có được một công thức pha chế phù hợp cho từng loại quả lại không được công bố vì nó là bí quyết công nghệ của các nhà sản xuất. Các nghiên cứu theo hướng này ở Việt Nam mới dừng lại với một số ít kết quả chủ yếu với màng chitosan.

Tại Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch trong những năm gần đây đã tiến hành một số nghiên cứu theo ba cách tiếp cận: Một là sử dụng một số chế phẩm thương mại nhập của nước ngoài để thử nghiệm áp dụng nhằm giới thiệu và khẳng định công nghệ mới; Hai là nghiên cứu tự chế tạo ra những chế phẩm có hiệu quả tác dụng tương tự chế phẩm nhập khẩu nhằm làm chủ công nghệ; Ba là nghiên cứu đầy đủ các điều kiện của nông sản trước và sau áp dụng chế phẩm, tức là nhằm tạo ra những quy trình bảo quản sử dụng chế phẩm cho từng đối tượng rau quả cụ thể.

Một số chế phẩm như BQE-15 (bảo quản quả có múi), BQE-265 (bảo quản cà chua, dưa chuột, xoài..)  đã được nhập khẩu từ Hoa Kỳ, và thí nghiệm tại nhiều địa phương khác nhau. Các chế phẩm này cho kết quả thời gian bảo quản lâu hơn (khoảng 3 tháng) với tổn thất do mất khối lượng tự nhiên và thối hỏng dưới 10%.

Thí nghiệm chế phẩm bảo quản CP01 trên quả cam tại Hưng Yên

Theo đánh giá của các hộ gia đình, quy trình áp dụng chế phẩm dễ sử dụng, tranh thủ được nhân công tại chỗ, chi phí rẻ, không gây độc hại cho người bảo quản và người tiêu dùng. Thêm vào đó, việc bảo quản hoa quả sẽ nâng cao giá trị sản phẩm, tránh điệp khúc “được mùa rớt giá” như hiện nay.

Tiếp sau đó, nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Kiểm tra chất lượng nông sản thực phẩm (Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch) đã xây dựng được 5 quy trình công nghệ sản xuất 5 chế phẩm bảo quản rau quả theo nguyên tắc tạo màng phủ bề mặt quy mô phòng thí nghiệm.

Một số chế phẩm đã hoàn thiện để có thể sản xuất quy mô bán công nghiệp như CP01 và CP02 chuyên dùng cho quả có múi. Chế phẩm CP03 chuyên sử dụng cho bảo quản xoài, chuối, đu đủ, cà chua; CP04 có thể sử dụng cho cả dưa chuột và cà rốt. Các thử nghiệm quy mô nhỏ và lớn đều chứng minh hiệu quả của các chế phẩm này tương đương với chế phẩm ngoại nhập.

Viện cũng đã hợp tác với các chuyên gia thuộc Phòng thí nghiệm nghiên cứu quả có múi và cận nhiệt đới thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ để phát triển các chế phẩm. Khâu khó khăn nhất là chọn lựa các chất nhũ hóa đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm đã được giải quyết, các thiết bị phụ trợ cho các hệ thống sản xuất nhũ tương cũng đang dần được trang bị.

Thêm vào đó, các nhà khoa học cũng đã tiến hành nghiên cứu các quy trình xử lý rau quả trước bảo quản. Với mục tiêu lâu dài là cơ giới hóa quy trình bảo quản hoa quả, Viện đã nghiên cứu, chế tạo các thiết bị xử lý quả bằng nước nóng, dây chuyền thiết bị rửa và phun chế phẩm, chọn lọc và phát triển bao bì phù hợp... và xây dựng quy trình bảo quản rau quả áp dụng chế phẩm tạo màng phủ bề mặt.

Đánh giá kết quả đã đạt được, TS Nguyễn Duy Lâm, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Kiểm tra chất lượng nông sản thực phẩm cho biết: Từ các kết quả trong 3 năm 2006-2008 cho thấy công nghệ bảo quản rau quả bằng các chế phẩm tạo màng có khả năng áp dụng hiệu quả và phù hợp với điều kiện và trình độ sản xuất của nước ta.

Chúng ta hoàn toàn có khả năng làm chủ được công nghệ từ việc tự sản xuất ra các loại chế phẩm cho đến chế tạo các thiết bị nhằm từng bước cơ giới hóa từng phần hoặc toàn bộ các công đoạn trong quy trình áp dụng chế phẩm.

Theo Vietnamnet

Cũng theo TS Nguyễn Duy Lâm, Viện sẽ tiếp tục triển khai các nội dung của đề tài khoa học này với kế hoạch phát triển 2009-2010 trong việc đẩy mạnh ứng dụng các chế phẩm này vào thực tiễn sản xuất. Với giá thành rẻ (200.000 -300.000 đồng/tấn hoa quả) và sự thân thiện với sức khỏe, môi trường là những ưu điểm khi các chế phẩm này đi vào sản xuất. Hy vọng, thời gian tới, người tiêu dùng Việt Nam sẽ không còn phải e ngại với hóa chất bảo quản hoa quả.