Để giải quyết các vấn đề liên quan dân số: Cần bảo đảm quyền, cơ hội, điều kiện phát triển bình đẳng với phụ nữ

Phụ nữ cần được bảo đảm quyền để có thể đưa ra quyết định phù hợp về việc sinh con và xây dựng gia đình

Thách thức này đã được Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam nhìn nhận. Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Hội LHPN Việt Nam khóa XIII tại Đại hội đại biểu phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV nhiệm kỳ 2026 - 2031 vừa diễn ra đã xác định một trong những giải pháp cụ thể để thực hiện mục tiêu trọng tâm của nhiệm kỳ mới là: Hỗ trợ phụ nữ và thành viên gia đình nâng cao ý thức trách nhiệm trong vun đắp hạnh phúc gia đình; vận động thực hiện chính sách duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số, thích ứng già hóa dân số… để từ đó góp phần xây dựng “mỗi gia đình - một địa chỉ hạnh phúc”; phấn đấu đến năm 2030, phụ nữ Việt Nam trở thành một động lực phát triển, một điểm tựa hạnh phúc.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về vấn đề “vận động thực hiện chính sách duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số, thích ứng già hóa dân số”, bà Nguyễn Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam khẳng định, ở bất kỳ giai đoạn nào của chính sách, phụ nữ luôn là người chịu tác động trực tiếp và đồng thời cũng là lực lượng chính tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác dân số và phát triển.

Cũng theo bà Minh Hương, cần thay đổi căn bản nhận thức, nhìn nhận phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà là chủ thể trung tâm của chính sách dân số và phát triển; đồng thời phải nhìn nhận chính sách về dân số và phát triển trong mối quan hệ với chính sách thúc đẩy bình đẳng giới. Vì thế, nếu phụ nữ phải đối mặt với áp lực kép giữa công việc và gia đình, chi phí nuôi dạy con, không có sự chia sẻ của nam giới, không có hỗ trợ trong sự nghiệp cá nhân… thì rất khó để thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số trong dài hạn, vì các thách thức dân số hiện nay như mức sinh thấp, già hóa dân số hay mất cân bằng giới tính khi sinh đều có mối liên hệ chặt chẽ với đời sống của phụ nữ.

“Do đó, theo chúng tôi, muốn giải quyết các vấn đề dân số thì trước hết phải bảo đảm quyền, cơ hội và điều kiện phát triển bình đẳng cho phụ nữ. Phụ nữ cần được bảo đảm quyền tiếp cận đầy đủ thông tin, dịch vụ và các điều kiện cần thiết để đưa ra quyết định phù hợp về việc sinh con và xây dựng gia đình. Đầu tư cho phụ nữ chính là đầu tư cho chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và tương lai phát triển bền vững của đất nước.

Hội LHPN Việt Nam với vai trò là tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa phụ nữ với các cơ quan quản lý nhà nước; phản ánh tiếng nói, nhu cầu và nguyện vọng của phụ nữ, góp phần xây dựng các chính sách dân số theo hướng lấy phụ nữ và gia đình làm trung tâm của sự phát triển”, bà Minh Hương nhấn mạnh.

Xây dựng chính sách để phụ nữ yên tâm sinh, nuôi dạy con, phát triển sự nghiệp

Thực tế cho thấy, để phụ nữ thực hiện chính sách duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số thì tổ chức Hội Phụ nữ và bản thân mỗi phụ nữ cần phát huy vai trò, trách nhiệm góp phần thực hiện mục tiêu duy trì mức sinh hợp lý, nâng cao chất lượng dân số. Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương cho biết, để thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số trong giai đoạn mới, Hội LHPN Việt Nam xác định cần tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới công tác truyền thông theo hướng lấy phụ nữ và gia đình làm trung tâm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới để nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi về dân số và phát triển, bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe và xây dựng gia đình hạnh phúc. Đồng thời, duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả về xây dựng gia đình hạnh phúc, làm cha mẹ, chăm sóc sức khỏe sinh sản, dinh dưỡng và phát triển toàn diện trẻ em…

Thứ hai, phát huy mạnh mẽ vai trò đại diện tiếng nói của phụ nữ trong xây dựng chính sách. Thời gian vừa qua, Hội đã chủ động xây dựng Nghị quyết chuyên đề số 18/NQ-BCH ngày 05/01/2026 về tuyên truyền, vận động thực hiện công tác dân số và phát triển; chăm sóc sức khỏe phụ nữ, trẻ em giai đoạn 2026 - 2030; đề xuất thành công đưa Cuộc vận động “xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an”; nội dung vun đắp, gìn giữ giá trị tốt đẹp và phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam và giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ và trẻ em vào Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục chủ động nghiên cứu, đề xuất, tham mưu; đồng thời thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội đối với các chính sách liên quan đến phụ nữ và gia đình. Trọng tâm là các chính sách hỗ trợ gia đình trẻ sinh con, nuôi con, tiếp cận nhà ở xã hội; hệ thống nhà trẻ, trường mầm non đặc biệt tại khu công nghiệp, khu chế xuất; thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình; phát triển hệ thống dịch vụ xã hội, môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ và gia đình để phụ nữ yên tâm sinh con, sinh con an toàn, nuôi dạy con tốt và phát triển sự nghiệp.

Thứ ba, tăng cường phối hợp với ngành Y tế, Giáo dục và các cơ quan liên quan nhằm nâng cao chất lượng dân số thông qua các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản, tư vấn tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, nâng cao kiến thức làm cha mẹ, chăm sóc và phát triển toàn diện trẻ em; đồng thời thích ứng với già hóa dân số và những vấn đề dân số mới đang đặt ra.

“Tôi cho rằng, dân số không chỉ là câu chuyện về quy mô hay cơ cấu dân số, mà cốt lõi là câu chuyện về con người và chất lượng phát triển. Khi phụ nữ được trao quyền, được hỗ trợ và tạo điều kiện phát triển toàn diện, chúng ta sẽ có nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Và đối với mỗi phụ nữ, vai trò không chỉ dừng lại ở việc thực hiện chính sách mà còn là người kiến tạo tương lai cho gia đình và cộng đồng thông qua việc chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân, xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con tốt và lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội. Do đó, mỗi phụ nữ cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để thích ứng với những thay đổi trong giai đoạn mới”, theo bà Minh Hương.