Đê Đồng Rui : Ngăn mặn hay ngập mặn

Người dân huyện Tiên Yên ai cũng biết tuyến đê bao bọc xung quanh xã đảo Đồng Rui có vai trò rất quan trọng không chỉ với nhiệm vụ ngăn mặn, giữ ngọt, bảo vệ cho gần 300ha diện tích đất canh tác nông nghiệp và 850ha nuôi trồng thuỷ sản mà còn bảo vệ cả tính mạng cho hơn 3000 cư dân của xã đảo. Vậy mà hiện nay đê ngăn mặn Đồng Rui đang bị xuống cấp nghiêm trọng và đứng trước nguy cơ bị ngập mặn, kéo theo đời sống của hơn 3000 người dân trên xã đảo cũng phải đối mặt với muôn vàn khó khăn.

 Sau trận lũ lịch sử xảy ra vào cuối tháng 9/2008, nhiều tuyến đê ở Đồng Rui đã bị phá vỡ và hư hỏng nặng. Riêng các tuyến đê thuộc thôn Bốn, thôn Hạ, thôn Trung và thôn Thượng có tổng chiều dài  15km đến nay đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Đợt triều cường xảy ra vào trung tuần tháng 11/2008 đã tràn qua hầu hết các tuyến đê ngăn mặn này, do nước lên quá nhanh và mạnh đã làm vỡ 4 vị trí của đê với tổng chiều dài 42m, làm ngập 85ha diện tích đất nông nghiệp, ao đầm và bị nhiễm mặn khoảng 150ha, gây khó khăn cho phục hồi sản xuất và ổn định đời sống của nhân dân.

 Ứng phó tại chỗ với thiên tai, huyện Tiên Yên đã đầu tư hàng trăm triệu đồng, huy động các lực lượng dùng các bao tải cát để lấp các điểm bị vỡ và nhiều biện pháp khắc phục khác song thực tế là đến nay, mọi sự tu sửa cũng chỉ là tạm thời. Mặt đê lồi lõm nhiều đoạn, hỗn độn đất đá. Các tuyến đê này hiện không tương xứng với vai trò của nó và không thể đảm bảo được nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho sản xuất và đời sống dân sinh trên đảo Đồng Rui, nhất là vào các kỳ triều cường và mùa mưa bão.

 Nhiều người dân ở xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên cho biết họ luôn cảm thấy bất an, từ khi đê bị vỡ cho đến nay, nhiều gia đình lúc nào cũng ở trong tình trạng nơm nớp lo sợ vì không thể đoán trước được tai hoạ sẽ ập đến lúc nào.

 Sau mùa mưa bão năm 2008, hàng loạt các tuyến đê ở huyện Tiên Yên đã được nâng cấp và tu bổ với số tổng kinh phí gần 4 tỷ đồng, bàn giao đúng tiến độ và phát huy được hiệu quả chống mặn. Song đối với các tuyến đê thuộc 4 thôn của xã Đồng Rui thì đến nay vẫn chưa được xây dựng, nâng cấp, nhiều đoạn xung yếu vẫn trong tình trạng ngổn ngang đất đá....mà nguyên nhân của sự chậm chễ này không biết là do còn vướng mắc về thủ tục hay bởi kinh phí đầu tư quá lớn.

Nhiều tuyến đê Đồng Rui đã bị vỡ và hư hỏng nặng

Đê Đồng Rui bị vỡ, nên số diện tích bị ngập lụt vẫn chưa canh tác được, số diện tích bị nhiễm mặn cũng ảnh hưởng đến năng suất, thêm nữa nếu các tuyến đê vỡ không được khẩn trương nâng cấp, nước mặn tràn vào sẽ đe doạ đến các hồ chứa nước ngọt phục vụ cho canh tác trên đảo.

 Trước sự cần thiết phải nâng cấp tuyến đê ngăn mặn Đồng Rui nhằm đảm bảo an toàn cho sản xuất và đời sống dân sinh trên đảo, ngay từ đầu năm 2009, Sở Nông nghiệp & PTNT và UBND tỉnh Quảng Ninh đã có công văn về việc lập dự án đầu tư xây dựng các tuyến đê ngăn mặn của 4 thôn thuộc xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên. Trong biên bản kiểm tra hiện trường do đoàn kiểm tra gồm đại diện Huyện Tiên Yên, đại diện UBND xã Đồng Rui và đại diện Chi cục Thuỷ Lợi, lập cũng đã khẳng định : Tuyến đê này không đảm bảo an toàn cho những đợt triều cường tiếp theo và mùa mưa bão năm 2009. Và kiến nghị các tuyến đê thuộc 4 thôn của xã Đồng Rui này cần được hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2009.

Tuy nhiên đến nay đã là cuối tháng 12/2009, đê ngăn mặn Đồng Rui vẫn đang chờ để được nâng cấp, xây dựng.

 Ông Phạm Văn Chiêu, một người dân ở xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên cho biết : Vụ đông xuân vừa qua bà con của 4 thôn gồm thôn Bốn, thôn Hạ, thôn Trung và thôn Thượng hầu như không thể sản xuất được. Nếu như trước đây Đồng Rui có thể tự túc được lương thực, không lo thiếu đói thì đến nay nhiều hộ gia đình đã phải mua lương thực từ bên ngoài.

 Ông Phạm Văn Chiêu còn lo lắng cho biết thêm: tuyến đê ngăn mặn thuộc 4 thôn của xã đảo Đồng Rui hiện tại chỉ có thể chống chọi được với các đợt triều cường nhỏ chứ nếu là đợt triều cường lớn hay bão lũ thì sẽ khó lòng chống đỡ nổi. Vào tháng 12 âm lịch tới vẫn còn 2 đợt triều cường to, nhiều khả năng đê ngăn mặn sẽ tiếp tục bị ngập mặn. Đây cũng là nỗi lo chung của các hộ dân sinh sống trên đảo, không biết đợt triều cường năm nay và mùa mưa bão tới sẽ phải chống chọi thế nào.

 Ông Lê Tiến Chộng, Chủ tịch UBND huyện Tiên Yên cho biết : Dự án Công trình xây dựng các tuyến đê ngăn mặn của 4 thôn thuộc xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên do UBND huyện Tiên Yên trình bao gồm : nâng cấp các tuyến đê (mặt đê, tường chắn sóng, mái đê...) và cống tiêu dưới đê, với tổng kinh phí trên 120 tỷ đồng hiện vẫn đang chờ quyết định cuối cùng của UBND tỉnh.

Số diện tích bị nhiễm mặn gây khó khăn cho phục hồi sản xuất

 Mục tiêu đầu tư xây dựng và nâng cấp tuyến đê ở 4 thôn thuộc xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên nhằm ngăn mặn, giữ ngọt, chủ động phòng chống nước dâng và bão lũ, hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra một cách lâu dài và chắc chắn. Cùng với đó đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội và góp phần xoá đói giảm nghèo cho người dân địa phương. Vẫn biết để xây dựng và nâng cấp công trình đê Đồng Rui không thể một sớm một chiều, song nguy cơ vỡ đê có thể xảy ra bất cứ lúc nào và theo như tiến độ hiện nay thì có lẽ vài mùa mưa bão tới, đê ngăn mặn Đồng Rui chắc chắn sẽ không tránh khỏi bị ngập mặn, kéo theo muôn vàn khó khăn cho đời sống của các hộ dân trên đảo.

 Trong khi đó, theo nhận định của cơ quan dự báo khí tượng thủy văn thì diễn biến thời tiết ngày càng thất thường với số lượng cơn bão ngày càng tăng và  diễn biến khó lường, tính chất của bão cũng phức tạp và gây khó khăn cho công tác dự đoán. Vì thế thiết nghĩ các cấp, các ngành cần có những động thái khẩn trương và thiết thực nhằm nâng cấp và xây dựng các tuyến đê ngăn mặn Đồng Rui đảm bảo tương xứng với nhiệm vụ bảo vệ đời sống và tính mạng của hơn 3000 người dân đang sinh sống trên đảo./.

 Thuỳ Liên