Để đề tài khoa học không “thu mình” trong góc tủ

Viện Khoa học pháp lý (KHPL) – Bộ Tư pháp hôm qua tổ chức Hội thảo “Đánh giá hiệu quả nghiên cứu của ngành Tư pháp liên quan đến lĩnh vực xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật giai đoạn 2000 – 2010”, nhằm tiếp tục phục vụ tốt hơn cho công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Triển khai hàng trăm nhiệm vụ khoa học

Đánh giá tổng quan cả giai đoạn này, Viện KHPL cho biết, việc triển khai nghiên cứu các nhiệm vụ khoa học được từng bước chú trọng, ngày càng gắn kết với các nhiệm vụ của ngành Tư pháp. Nhờ đó, đã giải quyết những vấn đề đặt ra trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của ngành Tư pháp, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển trong điều kiện mới, phục vụ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mà trọng tâm là thực hiện AFTA, Hiệp định thương mại Việt Nam – Mỹ và gia nhập WTO.

Có thể kể tới các đề tài “Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp tổng thể nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật của các cơ quan nhà nước”, “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng và phát triển ngành Tư pháp thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, “Nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn hoàn thiện chế định về tội phạm và hình phạt hướng tới việc sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 1999 đáp ứng yêu cầu mới”…

Tiến bộ những vẫn khó đi vào cuộc sống

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đáng khích lệ trên, vẫn còn tồn tại những hạn chế. Bà Đinh Bích Hà (Viện KHPL) đã thẳng thắn chỉ ra ba bất cập chính là một số nghiên cứu khoa học còn thiếu đồng bộ, chưa thật cơ bản; chưa có cơ chế hữu hiệu nhằm gắn kết kết quả hoạt động khoa học với việc ứng dụng kết quả sản phẩm vào thực tiễn; chưa có cơ chế hữu hiệu khai thác các kết quả nghiên cứu.

Báo cáo sơ kết 5 năm triển khai Nghị quyết số 48-NQ/TW còn chỉ ra rằng, việc xây dựng pháp luật chưa được gắn chặt với cơ chế thực thi pháp luật. Nguyên nhân được cho là do trong quá trình xây dựng luật, nghiên cứu khoa học chưa đi trước, chưa dự liệu đầy đủ các phương án tổ chức thực thi pháp luật trên thực tế về thiết chế (bộ máy), nguồn nhân lực, tài chính. Vì thế, “hệ quả là nhiều đạo luật dù tư tưởng, tinh thần có tiến bộ nhưng vẫn rất chậm, khó đi vào cuộc sống”, Phó Viện trưởng Viện KHPL Nguyễn Văn Hiển nhận định.

Theo Phó vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự Hành chính Nguyễn Kim Thoa, việc nghiên cứu đề tài đôi khi chạy theo công việc đã được giao hoặc sắp hoàn thành. Thậm chí, còn có những đề tài sau khi được nghiên cứu đã “thu mình” ở một ngăn nào đó, tại một góc nào đó và bị… lãng quên. Chẳng hạn, đề tài cấp Bộ về kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) phục vụ xây dựng nghị định về kiểm tra VBQPPL nhưng sau khi Nghị định này ban hành tương đối lâu thì đề tài mới được nghiệm thu.