Để chính sách an sinh sát hơn với "những người làm đẹp thành phố"

Đây là sự kiện thuộc Chương trình truyền thông “An sinh hạnh phúc cho nữ công nhân môi trường” năm 2026. Tham dự chương trình có ông Tạ Việt Anh, Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ Chương trình, Dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV), Phó Trưởng ban tổ chức chương trình truyền thông; ông Nguyễn Xuân Khánh, thành viên Hội đồng biên tập - xuất bản, Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội, phụ trách Báo điện tử Kinh tế và Đô thị, thành viên Ban tổ chức; cùng các chuyên gia, đại diện URENCO, URENCO - Chi nhánh Hoàn Kiếm, nữ công nhân môi trường…

Tăng cường bảo đảm điều kiện làm việc

Chia sẻ tại talkshow, bà Nguyễn Thúy Hằng, Phó Giám đốc URENCO – Chi nhánh Hoàn Kiếm cho biết, thời gian qua, chi nhánh đã được đầu tư, đưa vào sử dụng một số phương tiện mới nhằm nâng cao hiệu quả công việc. Trong đó, xe đạp điện được sử dụng phục vụ công tác duy trì vệ sinh ban ngày, giúp công nhân chủ động tuần tra, kịp thời thu gom rác phát sinh trên đường phố, đặc biệt là rác do khách du lịch và người đi đường thải bỏ. Bên cạnh đó, đơn vị đang thí điểm sử dụng xe điện ba bánh để thu gom rác, từng bước giảm các điểm tập kết, trung chuyển rác trên đường phố.

Cùng với đổi mới phương tiện, URENCO – Chi nhánh Hoàn Kiếm cũng chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn. Bà Nguyễn Thúy Hằng cho biết, thực hiện quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 về phân loại rác tại nguồn, đơn vị đã xây dựng nhiều phương án tuyên truyền, trong đó có mô hình “Nhà phân loại rác 3 ngăn”. Thiết kế này giúp người dân nhận diện, phân loại các nhóm rác tái chế riêng biệt với rác sinh hoạt hằng ngày trước khi thải bỏ, qua đó góp phần hình thành thói quen văn minh và giảm lượng rác chưa được phân loại.

Trao đổi tại talkshow, bà Hoàng Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Công đoàn URENCO cho biết, doanh nghiệp đang tập trung tăng cường bảo đảm điều kiện làm việc, từng bước thay thế phương tiện thô sơ bằng phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Việc khảo sát phương tiện đi lại của người dân, xây dựng phương án điều chỉnh phù hợp cũng được chú trọng, bảo đảm đồng bộ với định hướng xanh hóa và giảm phát thải của thành phố Hà Nội.

Tại khu vực Hoàn Kiếm, các phương tiện chạy điện, trong đó có xe điện ba bánh, đã được đưa vào sử dụng. Đơn vị cũng sử dụng các phương tiện phun dập bụi, hoạt động thường xuyên trên các tuyến phố vào ban đêm.

Theo bà Hoàng Bích Hạnh, trước yêu cầu phát triển đô thị trong thời gian tới, công tác duy trì vệ sinh môi trường cần tiếp tục được đổi mới phù hợp. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục đầu tư phương tiện, máy móc theo hướng xanh hóa, ưu tiên sử dụng nhiên liệu sạch, đồng thời bảo đảm công tác giám sát và duy trì môi trường đô thị xanh, sạch, đẹp.

Cần thêm chính sách bảo vệ nữ công nhân

Tại talkshow, nhiều ý kiến bày tỏ, bên cạnh áp lực về khối lượng công việc, nữ công nhân môi trường còn phải đối mặt với nhiều nguy cơ liên quan đến sức khỏe thể chất, tinh thần và an toàn nghề nghiệp. Đặc thù làm việc ngoài trời, theo ca, trong đó có ca đêm, khiến việc chăm sóc sức khỏe cho lực lượng lao động này cần được quan tâm toàn diện hơn.

Theo bà Hoàng Bích Hạnh, URENCO hiện có 5.781 cán bộ, công nhân viên, trong đó lao động nữ chiếm hơn 60%. Qua khảo sát, tỷ lệ công nhân nữ làm việc theo ca đêm chiếm 77,8%. Công việc vệ sinh môi trường thường xuyên diễn ra ngoài trời, trong điều kiện thời tiết và môi trường tiếp xúc khác nhau, tạo ra những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động.

Để chăm lo đời sống và bảo vệ sức khỏe công nhân, công ty duy trì khám sức khỏe định kỳ hằng năm, đồng thời tổ chức khám sàng lọc ung thư và siêu âm phụ khoa cho lao động nữ. Đơn vị cũng chú trọng cải thiện điều kiện nghỉ ngơi, đề xuất xây dựng nhà nghỉ lưu động để công nhân có nơi nghỉ giữa ca, đồng thời quan tâm các giải pháp hỗ trợ người lao động làm việc ban đêm.

Công tác chăm lo không chỉ dừng ở sức khỏe thể chất mà còn hướng đến đời sống tinh thần và gia đình công nhân. Các chương trình phúc lợi, học bổng và hỗ trợ việc học tập của con em người lao động được triển khai nhằm chia sẻ khó khăn, tạo động lực để công nhân gắn bó với công việc.

Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách dành cho lao động nữ trong ngành vệ sinh môi trường vẫn gặp những khó khăn do đặc thù nghề nghiệp. Bà Hoàng Bích Hạnh cho biết, mặc dù pháp luật lao động có quy định về việc bố trí công việc nhẹ hơn đối với lao động nữ mang thai và thời gian nghỉ chăm sóc con nhỏ, trên thực tế, doanh nghiệp khó sắp xếp công việc phù hợp hơn cho công nhân trực tiếp thu gom rác thải.

Do thu gom rác là công việc chính, giải pháp chủ yếu hiện nay là cải thiện quy trình và điều kiện làm việc, thay vì bố trí một công việc nhẹ nhàng hơn. Việc xây dựng không gian phục vụ chăm sóc sức khỏe lao động nữ, chẳng hạn khu vực vắt và bảo quản sữa mẹ, cũng gặp trở ngại khi công nhân làm việc phân tán trên nhiều địa bàn.

Một vấn đề khác là xác định các yếu tố điều kiện lao động làm căn cứ thực hiện chế độ, chính sách cho người lao động. Hằng năm, công ty phối hợp quan trắc môi trường lao động, trong đó có các yếu tố liên quan đến điều kiện làm việc ngoài trời, đặc biệt vào thời điểm nắng nóng. Tuy nhiên, một số chỉ tiêu chưa được công nhận hoặc chưa đủ căn cứ để áp dụng chế độ tương ứng.

Theo bà Hoàng Bích Hạnh, công nhân quét rác đường phố thuộc nhóm nghề nặng nhọc, độc hại theo phân loại nghề nghiệp được áp dụng tại đơn vị. Việc xác định đúng tính chất công việc và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm quyền lợi người lao động, bao gồm chế độ nghỉ hưu theo quy định. Hiện nay, việc thực hiện chế độ bồi dưỡng độc hại còn khó khăn do chưa có căn cứ công nhận nghề độc hại; công nhân quét rác dù làm việc vất vả nhưng hiện mới được bồi dưỡng 13.000 đồng/ngày công.

Từ thực tế này, đại diện URENCO mong muốn các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là ngành y tế, cùng các cơ quan chức năng quan tâm hơn đến điều kiện làm việc của công nhân vệ sinh môi trường; đánh giá đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe để chính sách hỗ trợ sát thực tế và bảo đảm quyền lợi người lao động.

Từ góc độ chuyên môn, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, Trưởng khoa Sức khỏe môi trường và nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng cho rằng, việc bảo vệ sức khỏe nữ công nhân môi trường cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, từ phòng ngừa nguy cơ nghề nghiệp, cải thiện điều kiện làm việc đến hỗ trợ đời sống tinh thần.

Về giải pháp lâu dài, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích cho biết, cùng với hoàn thiện chính sách, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư phương tiện kỹ thuật để giảm sức người. Việc thiết kế xe đẩy và công cụ lao động cũng cần tính đến đặc điểm thể chất của lao động nữ, từ chiều cao, thể trạng đến khả năng đẩy, kéo và thao tác trong quá trình làm việc. Thiết bị phù hợp sẽ giúp công nhân sử dụng thuận tiện hơn, giảm sức lao động và hạn chế nguy cơ mắc các vấn đề cơ xương khớp về lâu dài.

Trước đó, Ban tổ chức đã tổ chức chuyến đi thực tế, ghi nhận thông tin tại URENCO - Chi nhánh Hoàn Kiếm, thực tế làm việc của các nữ công nhân các điểm khu vực phố Hàng Bông, Hồ Hoàn Kiếm.