Để bản án không dừng lại trên giấy

Nữ “thuyền trưởng” truyền lửa nơi tuyến đầu thi hành án

Chiều cuối tháng Tư, trong căn phòng làm việc còn phảng phất mùi sơn mới của trụ sở vừa được cải tạo tu sửa mới, chị Nguyễn Thị Bốn, đón chúng tôi bằng nụ cười nhẹ. Dáng người nhỏ nhắn, giọng nói nhỏ nhẹ, nhưng cách chị trao đổi lại toát lên sự điềm tĩnh và chắc chắn, thứ bản lĩnh được tích lũy qua nhiều năm gắn bó với nghề thi hành án dân sự.

Giữa bộn bề công việc của giai đoạn chuyển đổi, điều dễ nhận ra ở chị không chỉ là sự chắc nghề, mà còn là cách chị giữ nhịp cho cả tập thể. Trong câu chuyện, chị nhắc nhiều đến anh em chấp hành viên (CHV) hơn là nói về mình. Những cán bộ từ nhiều địa bàn khác nhau được điều chuyển về, mỗi người một kinh nghiệm, một nhịp làm việc, nhưng dần được gắn kết trong một tập thể chung.

“Thời gian đầu anh em khá vất vả. Nhưng khi đã cùng ngồi lại, cùng tháo gỡ từng việc, thì dần dần ai cũng bắt nhịp được. Quan trọng là mình hiểu nhau, chia sẻ với nhau để cùng làm tốt hơn”, chị Bốn chia sẻ. 

Ở chị, sự điều hành không nằm ở những mệnh lệnh khô cứng, mà ở cách tạo sự đồng thuận trong nội bộ. Người chưa quen việc được hướng dẫn, người có kinh nghiệm được khuyến khích chia sẻ. Những cuộc họp không chỉ để giao nhiệm vụ, mà còn là nơi lắng nghe, động viên và giữ tinh thần cho anh em trong những giai đoạn áp lực.

Chị nhìn nhận, việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp đã mở ra cách vận hành mới, tạo điều kiện để các cơ quan phối hợp chặt chẽ hơn, rõ trách nhiệm hơn trong xử lý công việc. “Khi các cấp chính quyền cùng vào cuộc, cùng thống nhất cách làm, thì nhiều việc trước đây khó nay đã có hướng giải quyết rõ ràng hơn,” chị nói.

Theo chị, điểm thuận lợi lớn nhất là sự chủ động, đồng hành của chính quyền địa phương trong từng vụ việc cụ thể. Từ công tác tuyên truyền, vận động đến hỗ trợ đảm bảo an ninh trật tự, mỗi khâu đều có sự phối hợp nhịp nhàng. Chính trong sự đồng hành ấy, vai trò của người chấp hành viên không chỉ dừng lại ở việc thực thi bản án, mà còn là cầu nối giữa pháp luật và đời sống. Và với chị Bốn, thi hành án dân sự vì thế không phải là “khâu cuối” mang tính thủ tục, mà là nơi công lý được kiểm chứng trọn vẹn nhất.

“Một bản án đúng mà không thi hành được thì niềm tin của người dân cũng không còn trọn vẹn,” chị chia sẻ. Nhưng để một bản án được thực thi đầy đủ, không chỉ cần sự nghiêm minh của pháp luật, mà còn cần sự đồng thuận của cả hệ thống và sự chia sẻ từ những người làm nghề.

Khi tổ chức thay đổi, công việc không thể chờ

Khi mô hình chính quyền hai cấp được triển khai, hệ thống thi hành án dân sự cấp huyện được tổ chức lại thành các khu vực. Thi hành án dân sự khu vực 4 – nơi chị Bốn phụ trách – bước vào giai đoạn vận hành mới với nhiều yêu cầu cao hơn, nhưng cũng mở ra những điều kiện thuận lợi để nâng cao hiệu quả công việc.

Sự thay đổi về tổ chức kéo theo những điều chỉnh về con người. Các cán bộ được điều chuyển từ nhiều địa bàn khác nhau, mang theo kinh nghiệm riêng, dần được kết nối thành một tập thể thống nhất. Trong khi đó, khối lượng hồ sơ lớn, cả tồn đọng và phát sinh mới, đòi hỏi phải có cách làm linh hoạt, khoa học và đồng bộ.

Trụ sở làm việc được tiếp quản lại, phải cải tạo, hoàn thiện dần. Điều kiện vật chất chưa thực sự đồng bộ, nhưng công việc không thể chờ đợi. Cùng lúc đó, yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ xử lý cũng đặt ra những đòi hỏi mới đối với mỗi cán bộ.

Đương sự có hành vi manh động, cầm dao, guốc khi lực lượng thi hành án làm việc tại nhà.

Không chọn cách làm chậm, chị Bốn triển khai công việc đồng thời: vừa ổn định tổ chức, vừa xử lý hồ sơ, vừa kèm cặp để cán bộ thích nghi với phương thức làm việc mới. Các cuộc họp trở thành nơi giải quyết vấn đề cụ thể, không để tồn đọng kéo dài. 

Địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn khiến việc đi lại trở thành điều quen thuộc. Những chuyến công tác dài ngày, những buổi làm việc kéo dài từ sáng sớm đến tối muộn không còn xa lạ. “Có những tuần gần như không có bữa cơm trọn vẹn bên gia đình,” chị nói, vẫn với giọng nhẹ nhàng.

Nhưng chính trong nhịp công việc ấy, sự phối hợp giữa các cơ quan ngày càng chặt chẽ hơn. Từ chính quyền địa phương đến lực lượng Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, tất cả cùng hướng đến mục tiêu chung là đưa các bản án vào cuộc sống một cách hiệu quả, đúng pháp luật và hạn chế phát sinh phức tạp.

 Không chỉ cưỡng chế, mà là hành trình thuyết phục

Một trong những vụ việc thể hiện rõ cách làm của chị là trường hợp tài sản đã thi hành xong nhưng bị tái chiếm – một tồn đọng kéo dài, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp.

Năm 2023, căn nhà của bà Chín được bán đấu giá theo quy định và giao cho người trúng đấu giá là bà Hồi. Do chưa sử dụng ngay, căn nhà bị bỏ trống. Lợi dụng điều này, bà Chín quay lại sinh sống như chưa từng có bản án nào được thi hành. 

Đến cuối năm 2024, bà Hồi khởi  kiện ra Toà án đòi nhà và đất. Đến tháng 4/2025 bản án của Toà có hiệu lực pháp luật và đến tháng 8/2025 bà Hồi làm đơn yên cầu thi hành án. Thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh đã ra Quyết định thi hành án theo yêu cầu số 1765/QĐ-THADS ngày 06/8/2025 chi thi hành khoản: “Buộc bà Nguyễn Thị Chín phải di dời và trả lại cho bà Dương Ngọc Hồi thửa đất số 277, tờ bản đồ số 42 có diện tích là 47,9m² và tài sản gắn liền với đất gồm 01 ngôi nhà cấp 3 loại 2 có diện tích 56,7m², mái tôn trước nhà có diện tích 61,9m² đã được UBND huyện Lục Nam (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DH 147560 ngày 09/11/2022 mang tên bà Dương Ngọc Hồi; thửa đất có địa chỉ tại tổ dân phố Già Khê, thị trấn Đồi Ngô, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang”. 

Chị Nguyễn Thị Bốn luôn tận tụy với công việc, trực tiếp tham gia giải quyết nhiều vụ việc phức tạp, góp phần đưa bản án vào cuộc sống.

Khi tiếp nhận hồ sơ, thay vì vội vàng áp dụng biện pháp cưỡng chế, chị Nguyễn Thị Bốn lựa chọn cách tiếp cận kiên trì hơn. Nhiều ngày liền, chị cùng các chấp hành viên trực tiếp xuống địa bàn, gõ cửa từng nhà, gặp gỡ, trao đổi với bà Chín và người thân để tuyên truyền, giải thích quy định pháp luật. Có những buổi làm việc kéo dài hàng giờ, nhưng kết quả vẫn là sự từ chối. Không ít lần, chị và cán bộ phải đối diện với thái độ căng thẳng, lời lẽ gay gắt, thậm chí là sự phản ứng quyết liệt từ phía gia đình đương sự.

“Làm nghề này, có lúc phải chấp nhận bị hiểu chưa đúng. Nhưng nếu mình nóng vội, thì việc càng khó hơn.”, chị nói.

Song song với công tác vận động, sự phối hợp của chính quyền địa phương đóng vai trò rất quan trọng. UBND xã, lực lượng Công an xã và các tổ chức đoàn thể cùng tham gia tuyên truyền, nắm tình hình, kịp thời trao đổi thông tin để có phương án xử lý phù hợp.

Đặc biệt, dưới sự vào cuộc của lãnh đạo UBND xã Lục Nam đã giúp việc vận động có thêm cơ sở. Các buổi làm việc được tổ chức bài bản hơn, vừa đảm bảo tính pháp lý, vừa tạo điều kiện để đương sự hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, sau nhiều lần vận động, bà Chín vẫn không chấp hành. Khi xác định không còn khả năng tự nguyện, phương án cưỡng chế được thống nhất.

Sáng ngày 31/10/2025, lực lượng có mặt từ rất sớm tại hiện trường. Tình huống diễn ra đúng dự liệu: gia đình bà Chín đóng cửa, người thân tụ tập, không khí căng thẳng ngay từ đầu. Việc vận động tiếp tục được thực hiện thêm một lần nữa, nhưng không có kết quả. Khi buộc phải triển khai cưỡng chế, các lực lượng đã phối hợp chặt chẽ, đảm bảo đúng quy định, giữ ổn định tình hình, không để phát sinh điểm nóng.

Về mặt pháp lý, vụ việc đã hoàn thành. Nhưng với chị Bốn, đó chưa phải là điểm dừng. Sau cưỡng chế, chị tiếp tục quay lại gặp gỡ các bên. Điều chị trăn trở không chỉ là kết quả thi hành án, mà là sự chấp nhận của người trong cuộc.

Qua nhiều lần trao đổi, chị hiểu mong muốn lớn nhất của bà Chín là giữ lại căn nhà – nơi gắn bó nhiều năm. Từ đó, chị chủ động là “cầu nối” với bà Hồi, kiên trì trao đổi để tìm tiếng nói chung. Không có nghĩa vụ pháp lý nào buộc phải chuyển nhượng lại tài sản. Nhưng bằng sự thuyết phục chân thành, cuối cùng hai bên đã đạt được sự đồng thuận.Bà Hồi đồng ý chuyển nhượng lại căn nhà cho bà Chín theo giá thị trường.

Nữ Trưởng Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 Nguyễn Thị Bốn (thứ 2 từ phải sang) .

Một vụ việc tưởng như chỉ có thể kết thúc bằng cưỡng chế đã khép lại theo một cách khác – nơi pháp luật được thực thi, nhưng vẫn giữ được sự hài hòa và tạo được sự “tâm phục, khẩu phục”.

Nhìn lại câu chuyện, điều đọng lại không chỉ là một vụ việc được giải quyết, mà là cách người làm thi hành án lựa chọn con đường đi đến kết quả. Với chị Nguyễn Thị Bốn, thi hành án dân sự không chỉ là “thi hành cho xong”, mà là làm đến cùng – đúng luật, hợp tình và thuyết phục được lòng người.

Người chấp hành viên không thể né tránh cưỡng chế. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở cưỡng chế, công lý mới chỉ hoàn thành một nửa. Điều quan trọng hơn là sau mỗi vụ việc, người dân có hiểu, có chấp nhận và có tin vào sự công bằng của pháp luật hay không.

Trong căn phòng làm việc còn phảng phất mùi sơn mới, ánh chiều chậm rãi tràn qua ô cửa, chị Nguyễn Thị Bốn lại trở về với những tập hồ sơ đang chờ xử lý. Công việc vẫn tiếp diễn theo một nhịp quen thuộc, không ồn ào, không vội vã, nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng đến từng chi tiết. Với chị, làm thi hành án không phải là hoàn thành cho xong một thủ tục, mà là đi đến tận cùng của mỗi vụ việc, để mỗi quyết định vừa đúng quy định pháp luật, vừa có thể dung hòa được những khúc mắc rất đời phía sau.

Có những vụ việc khép lại trong lặng lẽ. Người dân ra về, mang theo sự nhẹ nhõm nhiều hơn là tranh chấp. Còn chị, sau mỗi lần như vậy, vẫn thường ở lại lâu hơn một chút, rà soát lại hồ sơ, suy nghĩ thêm về những điều đã qua. Công lý, trong cách nhìn của chị, không chỉ nằm ở việc bản án được thi hành đầy đủ, mà còn ở chỗ người trong cuộc có thực sự hiểu, thực sự chấp nhận và cảm nhận được sự công bằng.

Chính những điều tưởng như rất nhỏ ấy lại là điều đọng lại lâu dài, âm thầm bồi đắp niềm tin của người dân đối với pháp luật. Và cũng từ đó, giữ người làm nghề ở lại với công việc nhiều áp lực này. Không phải bằng những điều lớn lao, mà bằng một niềm tin giản dị: mỗi vụ việc được giải quyết thấu đáo sẽ góp thêm một phần nhỏ để công lý không chỉ dừng lại trên giấy, mà thực sự hiện hữu trong đời sống.