Dạy và học nghề- Khoảng trống khó lấp

“Bí bách” khâu tuyển sinh

Chiều muộn, một thành viên trong Ban tuyển sinh của Trung tâm dạy nghề huyện Thủy Nguyên vẫn nhẫn lại chờ đợi lãnh đạo xã Lập Lễ đi họp về để trao đổi ý kiến về việc nhờ xã thông báo tin tuyển sinh của Trung tâm dạy nghề trên hệ thống loa phát thanh của địa phương; đồng thời giúp vận động, tạo điều kiện để con em địa phương tham gia vào các lớp đào tạo nghề ngắn hạn và dài hạn mở tại Trung tâm.

Hiện, công tác tuyển sinh không chỉ khó khăn, vất vả cho các trung tâm dạy nghề ở một số huyện ngoại thành, mà còn phổ biến với cả nhiều trường đào tạo nghề của Trung ương đóng trên địa bàn thành phố. Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa tuyển sinh, hầu hết các trường đào tạo, trung tâm, cơ sở dạy nghề trên địa bàn thành phố lại tất bật với công tác tuyển sinh với mong muốn tuyển sinh được càng nhiều học sinh càng tốt. Hình thức tuyển sinh khá đa dạng, từ các thông báo tuyển sinh bằng băng – zôn; tờ rơi được dán, treo ở một số nơi công cộng đến quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng….Trong các Ban tuyển sinh chuyên trách, các thành viên thường năng động tìm mọi cách để tuyển được nhiều học sinh…

Tuy nhiên, số lượng tuyển sinh của các trường đào tạo nghề thường không đạt chỉ tiêu đề ra. Theo Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Hải Phòng, hiện trên địa bàn thành phố có 16 cơ sở dạy nghề của Trung ương, 33 cơ sở do địa phương quản lý. Các trường Trung ương có chỉ tiêu tuyển sinh dạy nghề năm 2008 là 18.950 học sinh, các trường địa phương là 26480 học sinh. Tuy nhiên đến thời điểm này, các trường khối trung ương mới tuyển sinh đạt khoảng 38%; các trường khối địa phương đạt  hơn 57% mức kế hoạch. Theo đánh giá của một số ban, ngành chức năng thành phố, đến thời điểm khai giảng thì các trường dạy nghề khó có thể hoàn thành được kế hoạch tuyển sinh đề ra. Nguyên nhân của tình trạng này, theo ông Đinh Công Toản, Hiệu trưởng Trường trung cấp nghề Thủy sản, hiện tâm lý của học sinh và nhiều phụ huynh vẫn "trọng thầy, khinh thợ", dẫn đến xu thế chưa coi trọng công tác đào tạo nghề và nhận thức đúng về vai trò của các trường nghề trong việc đào tạo nguồn lực lao động cho xã hội. Bởi vậy, gia đình học sinh thường mong muốn con em mình vào các đại học, cao đẳng bằng mọi giá trong khi bỏ qua các trường nghề.

Chênh lệch khoảng cách giữa các trường đào tạo nghề

Tình trạng chung là vậy, song vẫn có một số trường và nhóm ngành đào tạo nghề “đắt như tôm tươi”, chẳng hạn các nghề hàn, lái xe, đóng tàu…Từ  đầu năm đến nay, các trường đào tạo nghề lái xe như Trường trung cấp nghề Giao thông -Vận tải Hải Phòng. Các trung tâm dạy nghề lái xe Nam Sơn, Hoàng Phương, Nam Triệu, Trường cao đẳng nghề Giao thông- Vận tải Trung ương 2, Trường cao đẳng nghề số 3 Bộ Quốc Phòng…đào tạo hơn 11 nghìn học viên. Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Vinashin cho biết: “Trường chưa bao giờ phải áp đặt chỉ tiêu, tuy nhiên nhu cầu xin học vào trường rất lớn. Từ khi thành lập trường đến nay (3 năm), trường đào tạo được 7000 học viên”.

Sự chênh lệch khoảng cách giữa các trường đào tạo nghề xuất phát từ thực tế một số trường năng động bứt phá mở rộng lĩnh vực đào tạo, tích cực thăm dò thị trường, đầu tư phát triển ngành nghề đào tạo tiềm năng, đồng thời có sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các trường đào tạo để thu hút đông học sinh. Tuy vậy, đa số các trường dạy nghề trên địa bàn thành phố còn trong tình trạng khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên dạy nghề hạn chế về trình độ chuyên môn, chưa tâm huyết với công việc, ngành nghề đào tạo chưa sát với thực tế sử dụng, dẫn đến tình trạng lao động sau khi đào tạo khó làm việc. Ông Vũ Đức Tiến, Giám đốc Trung tâm dạy nghề cho người tàn tật và trẻ mồ côi: “Cơ sở vật chất của trường còn chật hẹp ảnh hưởng đến quá trình đào tạo. Một số ngành nghề, thiết bị thực hành thiếu, nên trường phải liên hệ với một số đơn vị bên ngoài giúp đỡ”. Phó hiệu trưởng trường Cao đẳng bách nghệ Hải Phòng phản ánh thực trạng giáo viên dạy nghề chưa được quan tâm đúng mức, nên không thiết tha với việc nâng cao trình độ, một số giáo viên giỏi thì không yên tâm công tác và thường “đứng núi này, trông núi nọ”, nếu có cơ hội tốt sẽ chuyển trường khác …

Giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học nghề.

Trước những yêu cầu đối với công tác đào tạo nghề trong việc cung cấp nguồn lực lao động đáp ứng yêu cầu phát triển CNH- HĐH, lãnh đạo thành phố, lãnh đạo các trường dạy nghề và các ban, ngành chức năng đều khẳng định việc nâng cao chất lượng công tác dạy và nghề trên địa bàn thành phố là việc làm cần thiết trong thời gian tới. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Văn Kể nhấn mạnh cần tăng cường công tác truyền thông nhằm thay đổi nhận thức, tâm lý xã hội coi nhẹ vai trò của các trường dạy nghề trong hệ thống các trường chuyên nghiệp hiện nay. Các trường dạy nghề tiếp tục nâng cao tính chủ động, sáng tạo, đổi mới trong việc xây dựng các ngành, nghề đào tạo cho phù hợp, nâng cao chất lượng dạy và học.

Đóng góp ý kiến về việc nâng cao chất lượng dạy và học nghề, lãnh đạo trường Cao đẳng hàng hải 1 cho rằng, cần quan tâm đến 3 nhóm giải pháp. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước, cần thành lập một cơ quan chuyên ngành dự báo yêu cầu về nguồn nhân lực cần thiết, để giúp các trường chủ động trong khâu đào tạo, giúp thành phố ban hành tiêu chuẩn, xếp loại các trường đào tạo nghề hiện nay; đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục; hỗ trợ ưu đãi cho một số ngành học đặc thù…Đối với các doanh nghiệp, cần có sự liên kết chặt chẽ, trao đổi thông tin với các trường đào tạo nghề, nhằm đưa ra nội dung, chương trình đào tạo hợp lý với nhu cầu sử dụng. Doanh nghiệp hỗ trợ, đóng góp chi phí đào tạo giống như hình thức đóng thuế để Nhà nước tái đầu tư cho đào tạo…Mỗi trường dạy nghề phải đặt chất lượng, quy mô và nội dung đào tạo là những yếu tố hàng đầu để cạnh tranh với các trường khác. Đặc biệt, mỗi trường phải tự tìm các mối quan hệ liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp, tạo đầu ra cho học sinh học nghề… 

Hải An