Dạy thêm,học thêm: Liệu có thực sự hiệu quả ?

Dạy thêm, học thêm là hoạt động tự phát của xã hội, đáp ứng nhu cầu của người dân, nhất là trong thời kỳ kinh tế thị trường. Mặc dù vậy, việc dạy thêm, học thêm không phải lúc nào cũng hiệu quả như mong muốn.

Muôn nẻo học thêm
Ngày đầu từ lớp học trở về nhà, bé N, học sinh lớp 1 một trường tiểu học ở quận Lê Chân mếu máo nói với mẹ: “Cô giáo bảo, những ai chưa học chữ trước sẽ không theo được các bạn. Lớp con, các bạn đều học chữ trước, chỉ mình con chưa học.”. Mẹ cháu N lo lắng thực sự, vì trước đó, chị đã định cho con học chữ trước, nhưng có người bảo, ngành giáo dục cấm dạy chữ cho trẻ trước khi vào lớp 1. Chị còn ái ngại hơn khi cháu N cho biết, cô giáo đề nghị cả lớp học thêm ngay từ đầu năm học. Chị rất băn khoăn vì học sinh lớp 1 thì học thêm cái gì. Còn nếu không cho con đi học thêm, liệu cô giáo có trù ghét con mình không?

Học sinh Trường THPT Vĩnh bảo hầu hết không học thêm nhưng tỷ lệ đỗ đại học hằng năm vẫn cao và là trường có nhiều học sinh đỗ thủ khoa vào các trường đại học.                                                                          Ảnh: Hoàng Phước

Một hôm, cháu M, học lớp 8, THCS ở quận Ngô Quyền về nhà nói với mẹ: “Chiều nay con đi học đội tuyển học sinh giỏi môn hóa…”. Mẹ M ngạc nhiên: “Sao lại vào đội tuyển hóa? Điểm tổng kết môn hóa của con bình thường mà?” “Con không biết. Cô giáo bảo thế. Đâu chỉ có mình con, khoảng 20 bạn cơ”. “Giời ạ, hết tham gia đội tuyển môn văn, giờ lại đội tuyển môn hóa, lấy đâu thời gian?”. Tìm hiểu kỹ, mẹ cháu M được biết, hầu hết số học sinh “bị” cô giáo gọi vào đội tuyển chưa ghi tên học thêm với cô. Cũng như cháu M, cháu L, học lớp 9 THCS ở quận Hồng Bàng kín mít lịch học thêm, học đội tuyển. Bố cháu L, một cán bộ thành phố, than: “Gia đình tôi không muốn con tham gia đội tuyển học sinh giỏi, nhưng vì cô giáo nhiệt tình vận động quá nên không nỡ từ chối.” 
Tại cuộc họp phụ huynh cuối năm học vừa qua, chị M, chi hội trưởng phụ huynh học sinh lớp 8 một trường THCS ở quận Ngô Quyền thông báo với toàn thể phụ huynh: “Thầy giáo dạy tiếng Anh đề nghị năm học tới các phụ huynh cho con em học thêm 100%. Mặc dù trong lớp có một số học sinh học giỏi môn này nhưng theo thầy, kết quả đó chưa có gì chắc chắn cả…”. Chị M cho biết, sở dĩ thầy giáo đề nghị như vậy là vì năm học qua có tới hơn một nửa học sinh trong lớp học thêm tiếng Anh với cô giáo trường khác. Đề nghị của thầy giáo làm cho nhiều phụ huynh khó xử, vì thực tế, con cái họ đang học thêm với những giáo viên khác rất giỏi, thậm chí học tại các trung tâm Anh ngữ với người nước ngoài.
Có một số phụ huynh có điều kiện về kinh tế hoặc muốn con cái trở thành “ngôi sao” cũng  ép con cái học thêm. Chị B ở phố Lê Lợi có con gái năm tới thi vào lớp 10. Trong khi con gái dửng dưng chưa lo nghĩ gì đến việc thi cử, hai vợ chồng chị thay nhau tìm thầy giỏi để gửi con từ dịp cháu nghỉ hè năm học lớp 8. Chị B không chỉ cho con gái học thêm toán, văn mà cả tiếng Anh, lý, hóa.

Dạy thêm, học thêm theo nhu cầu và trình độ
Thầy T là giáo viên giỏi của Trường THPT Thái Phiên. Mặc dù không muốn dạy thêm ngoài nhà trường, nhưng hầu như năm học nào thầy cũng bị những người thân quen nhờ phụ đạo thêm cho con em của họ. Thường những lớp phụ đạo này chỉ 5, 6 học sinh. Điều đáng nói là, trước khi nhận kèm thêm, bao giờ thầy T cũng kiểm tra kiến thức, phân loại học trò để có kế hoạch phụ đạo  hiệu quả. Đối với những học trò xuất sắc, kiến thức vững vàng, thầy khuyên không nên học thêm, dành thời gian cho việc khác. Học trò học lực quá yếu, kiến thức hổng nhiều, thầy đề nghị gia đình có cách phụ đạo riêng với thầy giáo khác.  Cách làm của thầy T được các phụ huynh khen ngợi và thêm kính trọng.
Đáng tiếc là không phải thầy, cô nào cũng làm được như thầy T. Hầu hết giáo viên dạy “hằm bà làng”, học sinh giỏi, học sinh khá và học sinh dốt chung một lớp. Tất nhiên, mức thu cũng giống nhau. Cách dạy thêm như thế này bị nhiều phụ huynh phê phán và cho rằng không hiệu quả. Thậm chí, không ít phụ huynh cho rằng dạy thêm kiểu “cá mè một lứa” chẳng qua là giải quyết thu nhập cho giáo viên…

Dạy thêm, học thêm có thực sự hiệu quả ?
5 năm qua, năm nào Trường THPT Vĩnh Bảo cũng có học sinh đỗ thủ khoa các trường đại học. Riêng năm học 2009-2010 vừa qua, Hải Phòng có 5 học sinh đỗ thủ khoa đại học thì 3 trong số đó là học sinh trường THPT Vĩnh Bảo. Trong số hàng chục lớp 12 của trường, các lớp từ A1 đến A5 tỷ lệ học sinh đỗ đại học rất cao, có lớp đỗ 100%. Điều đáng nói là, học sinh ở đây không học thêm ngoài nhà trường hoặc học thêm tại các lò luyện thi như hầu hết học sinh trong nội thành. Nói về bí quyết có nhiều học sinh đỗ thủ khoa đại học, thầy giáo Nguyễn Hữu Kiên, hiệu trưởng nhà trường cho rằng, vấn đề quan trọng là cách dạy và học. Thầy phải tâm huyết và trò phải siêng năng. Thầy Kiên khẳng định, tình trạng học thêm ngoài nhà trường khiến chi phí đầu tư cho một học sinh bậc THPT ở nội thành cao hơn nhiều lần so với học sinh ở Vĩnh Bảo. 
Cách đây hơn chục năm, em Tô Trần Tùng, học sinh trường THPT chuyên Trần Phú đoạt huy chương bạc kỳ thi ôlympíc toán học quốc tế ở Áchentina. Thật bất ngờ khi gia đình em cho biết, em chỉ học ở trường, không học thêm ngày nào ở bên ngoài, bởi hoàn cảnh gia đình khó khăn.
Trao đổi với một số giáo viên đương chức hoặc đã nghỉ chế độ chung quanh việc dạy thêm, học thêm, hầu hết cho rằng, việc dạy thêm, học thêm nên tổ chức theo nhóm, có phân loại theo trình độ học sinh mới hiệu quả. Đồng thời, không phải học sinh nào cũng cần học thêm. Đối với các học sinh siêng năng, tư duy tốt, chỉ cần được thầy, cô giáo hướng dẫn thêm cách tự học, kết quả sẽ rất tốt. Trường hợp của em Tô Trần Tùng là một ví dụ.

 Minh Khuê