Dạy nghề cho lao động nông thôn- Loay hoay tìm hướng đi (kỳ 1)

Nơi hào hứng, nơi thờ ơ

Huyện Vĩnh Bảo có số lượng lao động nông nghiệp khá lớn, 90% số lao động thuần nông, ít nghề phụ, nhưng cũng chỉ có khoảng  30% số lao động được đào tạo nghề, số còn lại tự đào tạo. Thực hiện chương trình dạy nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), nhiều  nông dân  trong huyện có cơ hội học nghề. Chị Nguyễn Thị Luyện, xã Hưng Nhân (huyện Vĩnh Bảo) đang học khâu bóng tại Trung tâm dạy nghề huyện (TTDN) cho biết, chị đăng ký học lớp khâu bóng tại TTDN qua thông báo của Đài truyền thanh xã. Công việc phù hợp với sức khoẻ, có thời gian kết hợp  việc đồng áng khi mùa màng đến. Trong thời gian học nghề, làm ra sản phẩm, các học viên như chị đã có thu nhập ngay. Chị Nguyễn Thị Dung, thôn Bảo Hà, xã Đồng Minh (cùng huyện) học lớp dệt chiếu cói do TTDN huyện tổ chức tại xã nói: “Học ở nhà bác Tô Xuân Hiền (người dạy lớp dệt chiếu) vừa không phải đi xa, lại tranh thủ làm được việc nhà”. Lớp dệt chiếu của bác Hiền hiện có hơn 30 người theo học. “Đây là nghề truyền thống của địa phương, chúng tôi gắn bó mấy chục năm nên không nỡ bỏ, cũng may, khi khôi phục lại, chị em theo học đông, rất chăm chỉ và nhiệt tình”-bác Hiền tâm sự.   

Qua khảo sát tại huyện Vĩnh Bảo cho thấy, từ năm 2007, 2008 và dự kiến cả năm 2009, TTDN huyện đào tạo khoảng 4.000 người với các nghề mây tre đan, sinh vật cảnh, may công nghiệp, khâu bóng, dệt chiếu, nuôi thuỷ sản ở các xã Đồng Minh, Vĩnh An, Hùng Tiến, Tân Liên, thị trấn Vĩnh Bảo…Các lớp học đều được nông dân đón nhận một cách hào hứng.

Tại huyện An Lão, Chủ tịch UBND xã An Thọ  Phạm Văn Lục cho biết, Trung  tâm dạy nghề Thăng Long mở tại xã 2 lớp dạy nghề. Trong đó, lớp dạy nghề sinh vật cảnh có 36 nông dân hoàn thành chương trình; lớp nghề hàn dành cho người nghèo, diện chính sách với hơn 30 người đang học. “Tổ chức học nghề tại xã, người học không phải đi xa, gia đình dễ quản lý, đáp ứng được nhu cầu dạy nghề và nguyện vọng của những lao động không có điều kiện về kinh tế. Việc dạy nghề cho LĐNT đã và đang giải quyết được nhu cầu bức xúc về việc làm cho nông dân” - Ông Lục khẳng định.

Khác với việc hào hứng của số đông LĐNT tại những xã, huyện xa trung tâm thành phố, những xã, huyện ven đô, người dân tỏ ra khá thờ ơ với việc học nghề. Ở huyện Thuỷ Nguyên, TTDN khó tuyển sinh, cho dù hình thức đào tạo tại địa phương, hay học tại TTDN huyện. Điều này được lý giải, do sự đa dạng về ngành nghề, trong đó lợi thế ven trung tâm thành phố và thuận tiện về giao thông, người dân mải lo “làm kinh tế”. Mặt khác, tâm lý  “lo trước mắt” cũng ảnh hưởng tới việc học nghề, nông dân không thiết tha. Thực trạng thờ ơ với việc học nghề cũng đang diễn ra tại một số xã của các huyện như An Lão, An Dương. Vì vậy mới có chuyện, có TTDN nghề được cấp kinh phí, nhưng “không tiêu hết” phải trả lại, trong khi đó có những trung tâm dạy nghề vẫn đang “khát” vốn bởi có năng lực tổ chức, nhưng kinh phí đào tạo nghề được cấp  theo chỉ tiêu.

“Vênh” giữa nhu cầu người học và thực tế dạy nghề

Nhu cầu học nghề của LĐNT là khá lớn, nhất là trong bối cảnh nhiều nông dân bị mất đất, thiếu, nhỡ việc làm và cần thiết phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng thu nhập. Tuy nhiên, giữa nhu cầu học và thực tế dạy nghề hiện nay đang còn khá “vênh” nhau, do đó người lao động chưa chủ động theo học. Thứ nhất, dù đã chuyển từ dạy nghề theo khả năng sang dạy nghề theo nhu cầu xã hội, nhưng nhiều TTDN chưa đáp ứng nhu cầu của người học. Ông Bùi Đức Bình, Phó chủ tịch UBND xã Bát Trang, (huyện An Lão) cho biết: Bát Trang là vùng trồng vải lớn nhất huyện, người dân đã chuyển đổi một diện tích lớn đất nông nghiệp sang trồng vải, nhiều nhà thoát đói, giảm nghèo từ cây vải. Nhưng vài năm gần đây, ở nhiều vùng mở rộng diện tích trồng vải, dẫn đến tình trạng vải được mùa nhưng mất giá, sản lượng nhiều mà thu nhập không cao. Nông dân trong xã rất mong muốn được học những lớp hướng dẫn về trồng trọt như trồng cây ăn quả, trồng cây gì cho phù hợp với đồng đất, diện tích bao nhiêu là đủ. Hay học về kỹ thuật nông nghiệp, nâng cao hiểu biết về giống lúa, quy trình phát triển của sâu bệnh để phòng trừ có hiệu quả. Tiếc là, nhu cầu đó chưa được đáp ứng, do không có trong danh mục dạy nghề. Bởi vậy, xã tuyên truyền, động viên nông dân đi học một số lớp về nuôi thuỷ sản tại địa phương do TTDN huyện mở nhưng không thành công vì quá ít người theo học, không đủ số lượng học viên để tổ chức lớp.

Ông Ngô Đăng Đán, Chủ tịch UBND xã Đoàn Xá (huyện Kiến Thụy) cho biết năm ngoái địa phương mở một lớp học nghề cho người nằm trong diện hộ nghèo, tuy nhiên thời gian học nghề ngắn, mới chỉ đủ để biết kiến thức cơ bản chứ chưa thể thao tác thuần thục nghề. Do đó, sau lớp học nghề, số người tìm kiếm việc làm rất ít. Đa phần là những người đang đi làm nay học nghề là để bổ trợ thêm tay nghề. Số còn lại nếu muốn xin việc phải học thêm, nâng cao tay nghề. Ở huyện Vĩnh Bảo, nông dân thuần nông cấy lúa, trồng rau màu có nhu cầu được học nghề về trồng cây vụ đông, trồng nấm để tận dụng rơm rạ nhưng hiện TTDN huyện cũng chưa đáp ứng được, bởi chương trình đào tạo nghề cho LĐNT được phân bổ kinh phí có hạn, trong khi đó, những nghề trên chưa có trong danh mục đào tạo nghề do đó TTDN cũng đành chịu!

Phương Nam-Đỗ Oanh